Star Gazetesi'ndeki yaz?lar?na son verilen Mehmet Altan, karde?i Ahmet Altan gibi Ak Parti hkmetine sert ele?tiriler yneltmeye ba?lad?. Bir dnem hkmete verdi?i destekle dikkat eken Altan, Ak Parti iktidar?n? fa?izanl?kla sulad?...
MEHMET ALTAN'IN MUHAL?FGAZETE.COM'A VERD??? MLAKAT
Neden gazeteden ayr?ld?n?z? Ayr?l???n?z?n perde arkas?nda ne yat?yor?
Bu bir sre tabii. Bu srece gelen kilometre ta?lar? vard?. Onlar? bir ?ekilde grmezden geliyordum. Bunlardan bir tanesi mesela, bir gn sabah kalkt?m, daha nce yaz?mda ba? yaz? ibaresi vard?. O ibarenin kalkt???n? grdm. Bir ba?ka gn yine sabah uyand???mda, internet sitesinde ki yerimin de?i?ti?ini grdm. Yaz?lar?m?n anonslar?nda ki zensizli?i hi katm?yorum. Bir gn bana bir ?ekilde ilanlardan dolay? art?k 7 yerin 5 yaz? yazaca??m sylendi. stelik bunlar?n hepsi benim fiilen grd?m ?eyler. Emrivaki olarak yap?ld?.
NEY? NASIL YAZACA?IMA DA?R AYAR VER?LMEYE KALKILDI
Daha ileri dzeyde neyi, nas?l konu?aca??ma ayar verilmeye kalk?ld?. Bir ?ekilde di?erlerini hadi grmezden gelsem de, benim nereye kime, nas?l konu?aca??ma ayar verme gibi bir durum ile koyu askeri fa?izm dneminde bile muhatap olmad?m. Hayat?mda ilk defa byle bir talep ve tav?rla kar??la??yorum.
Patron bask?s? m??
Ne bask?s? oldu?unu bilmiyorum ama bir ?ekilde normal olmayan bir durum var. Ama 30 y?ll?k bir hoca ve 68den beri yaz? yazma srecinde olan birisine kim, ne diye, neyi nas?l syleyece?ine dair en hafif deyimiyle hoyratl?k, bir kendini bilmezli?i ilk defa ya?ad?m hayat?mda.
Baz? evreler size iktidar yanl?s? olarak bak?yordu. Peki ne oldu da bir anda istenmeyen adam oldunuz?
AK PART?DEN NCEDE VARDIM, YA?ARSAM AK PART?DEN SONRADA OLURUM
Trkiyede insanlar? maalesef siyaset zerinden belirlerler. Trkiyede kimse yaz?lar? filan okumaz.
Kitaplar? da okumaz. Genel bir kanaat vard?r. Halbuki ben bu olaylar ya?an?ncaya kadar bu gazetede 5-6 y?ld?r her gn yaz? yazan bir adam?m. Benim 35 tane kitab?m var. Ben Ak Partiden ncede vard?m, ya?arsam Ak Partiden sonrada olurum. Burada Trkiyenin her ?eye siyaset zerinden bakma ve kaba taslak kanaatle insanlar? damgalamaya ait inan?lmaz bir ilkel, kaba ve s?? bir tutumu var. Ben Ak
Partiden nce ne sylediysem ve ona yak?n duran her icraat? destelerim, alk??lar?m. Bu bugn iinde geerlidir, yar?n iinde geerli olacakt?r. O, inand???m ilke ve hedeflerden uzakla?an birisi de olsa ele?tiririm. Ben 1991de ?kinci Cumhuriyet demi? birisi olarak; iktidar yanl?s? ya da muhalefet yanl?s? yerine niye d?nce adamlar?, yazarlar, izerler, akademisyenler kerteriz al?nm?yor. Siyaset zerinden bak?l?yor nk Trkiye mesleksiz bir toplum. Yzde altm???n mesle?i yok.
S?YASET HIZLI YKSELMEN?N, SINIF ATLAMANIN ARACI
Trkiyede ok h?zl? ykselmenin, s?n?f atlaman?n, saraya girmenin arac? siyaset. Piyasada al??mak, retmek, rekabet etmek yerine siyasette bir havu yakalad???n vakit, piyasada hi bulamayaca??n byk imkanlar? buluyorsun. Onun iin insanlara siyaset zerinden bak?yorlar. Yoksa kitaplar?mda ortada, yaz?lar?mda. E?er bir ele?tiri var ise, ciddi bir ele?tiri sz konusu olacak ise, ?unu yazd? da burada eli?ti, burada byle yaz? ?yle yazd? diyen olmad?. Kendi tutarl?l???m? teyit etmek a?s?ndan hibir zaman byle bir ?ey ile kar??la?mad?m. Kanaat ba?ka bir ?ey, gerek ele?tiri ba?ka bir ?ey.
Yi?it Bulut Habertrkn ba??ndayd? ve hkmeti pek k?zd?ran bir isim de de?ildi. Buna ra?men bir anda i?ten
?kar?ld?. ?imdi de Ba?bakan?n dan??man? oldu diye haberler ?kmaya ba?lad?. Bu konu hakk?nda ne d?nyorsunuz?
BA?BAKANI ELE?T?REMEYEN, SADECE VEN B?R?S? DALKAVUKLUK YAPIYORDUR
Ben olaylar? bireyler zerinden de?erlendirmiyorum. Biat anlay??? ile topluma nizam vermeye kalk??mak ba?ka bir ?ey. Bir de demokratik o?ulcu ele?tirisel bir yap? vard?r. ?imdi Trkiyede ki gelinen noktada, bu biat kltr ile demokratik kltr aras?nda byk bir a? fark? var. Bu a? gittikede byyor. Fark byyor. ?imdi, ba?bakan? ele?tiremeyen birisinin onu vmesine
dalkavukluk denir. E?er bu toplumda dostane ele?tiri yerine dalkavukluk isteniyorsa, en byk zarar? o dalkavuklu?u isteyenler ba?ta olmak zere toplum grr. nk demokrasi durup dururken bulunmu? bir rejim ve sistem de?ildir. O insanlar?n, kurumlar?n, toplumlar?n zaaflar?n? gstererek yard?mc? olur. Siz ele?tiriyi yok sayd???n?z vakit, rmeye ba?lars?n?z.
Ba?bakan?n birka nce medya patronlar? ile yapt??? toplant? hakk?nda ne d?nyorsunuz?
SOVYET?K, FA??ZAN B?R TEK PART? ?KT?DARLI?I YAPISI ORTAYA IKTI
Tabii bunlar? ok vahim buluyorum. Neden vahim buldu?umun en gzel rne?i ise Uludere. Ben bu kadar de?i?tik, dn?tk, ilerledik, bydk derken Uludere beni deh?ete d?rd. Uluderede katliam gece 21.30da oldu ve Genel Kurmay bildirisine kadar btn bas?n sustu. Allahtan sosyal medya var. Mesela bir d?meden idare ediliyor izlenimini veren ve bunun tersine de bir geli?menin olmad???, korkun bir Sovyetik ve fa?izan bir tek parti iktidarl???nda bir yap? ?kt?.
ULUDERE, MEDYA AISINDAN BYK B?R SKANDALDI
Cumhuriyet tarihinin en byk facialar?ndan biri olan Uluderede 34 insan F16lar ile korkun bir ?ekilde katledildi. Yani kim o d?meye bast? ise, bu olaya bu kadar sessiz ve bu kadar siyasi parma?a bakarak susmak deh?et vericiydi. Ve bence toplant?n?n bir sonucuydu. Medya a?s?ndan byk bir skandald?. Ve o toplant?n?n sonras?nda olmas? da ok ilgin. Talimatla gazetecilik, besleme bas?n? getirir. Gerek gazetecilik yap?lmad??? vakit, bunun sonucu olarak bir zarar meydana gelecektir. nk halk? ilgilendirmeyen, ynetenlerin propagandas?n? yapan bir gazetecilik halk taraf?ndan ilgiyle talep
edilir bir gazetecilik de?ildir. Onun sorunu yok Trkiyede.
YNET?LENLER DE??L, YNETENLER ESAS ALINIYOR
Medyada insan yok. Yani bir ?ekilde art?k hibir insan ynetilenlerin dramlar? ve ma?durluklar? ile ilgili
hibir insan hikayesinin olmad??? bir medya durumuna geldik. Yani sadece ynetenlerin esas al?nd???,
ynetilenlerin dramlar?n?n yok say?ld??? bir garip saray gazetecili?ine dn?yor.
Siz gre Trk bas?n? sansrsz ve objektif mi?
MEDYA DA SANSR DE VAR, BASKI DA VAR
Hay?r, sansr var. Ve ben bunlar?n hepsini ispat ederim. Sansrde var, bask?da var. Sap?na kadar var, sonuna kadar var. Bende bunun belgeleri var. Yani bir ?ekilde hangi yaz?, nas?l sansr ediliyor, ne oluyor filan gibi. Fiilen hem arkada?lar?m sylyor hem de bir miktar sansr edilen yaz?lar?n? gnderiyorlar. Herkese yap?yorlard?r bunu.
Ba?bakan grsel ve yaz?l? bas?na hep fkeli.Bu fke gazete yneticileri zerinde bir bask?ya ya da bir otosansre dn?yor mu?
MEDYA ?LE U?RA?MAK OK HAYIRLI B?R ?? DE??L. DEMOKRAS?N?N NN KESERSEN?Z, TOPLUM
PATLAR
Bu medyada i?siz, gsz adamlar?n o?ald??? bask?n?n yap?ld??? bir ortam var. Bunlar hay?r getirmiyor. Kimseye getirmedi. Tarihimizde var. Trkiye hep buralardan geliyor. Yani demokrasi bir patlamay? engeller. Subapt?r. Yani rmeyi engeller. Hatay? engeller. Siz bunun nn kesmeye ba?lad???n?z vakit ddkl tencere gibi o toplum bir yerde patlar. M?r?ldanmalar?n o?ald???, a?ka
konu?ulamayan ilkelerde m?r?lt? o?al?r. O m?r?lt? i?te ddkl tencerenin kaynama oran?n? gsterir. Yani medya ile u?ra?mak ok hay?rl? bir i? de?il. nk Uluderede ne oldu, bunu soran herkese k?zmak yerine Uluderede ne oldu?unu a?klamak laz?m. 1 ay oldu. ?imdi Uluderedekini a?klamay?p, polemik yapmak iyi bir ?ey de?il.
Peki tutuklu gazeteciler Ahmet ??k, Nedim ?ener, Mustafa Balbay ve KCKdan tutuklu olan gazeteciler hakk?nda ne d?nyorsunuz?
Trkiye hibir zaman bir hukuk devleti olmad?. Ama topluca biz buna kar?? sesimizi de ykseltmedik.
Bunu dzeltecek olan AB srecinin pe?inden ko?mad?k ve saraya uzan?nca a?lamaya ba?lad?k. Yani bu ynetilenlerin ya?ad?klar?n? yok saymay? anlam?yorum. Bana nas?l olsa bir ?ey olmaz mant??? var. Deprem gibi; Vartoda deprem olunca kimsenin umuru de?il, Krfezde olunca ama herkesin aya?a kalkmas? ve depremden haberdar olmas? gibi saraya uzan?nca da hukuksuzluk varm?? gibi ba??rmay?
ben anlam?yorum. Ayr?ca bu ba??rmada da taraf olarak ba??rmaya devam ediyoruz. Onun iinde hibir ?ey dzelmiyor. Bir de tabii gazetecilikte haber kaynaklar?n?n birbiri ile tekmele?mesinin aleti
olmamal? gazeteci. Gazetecinin kendi ilkeleri var. Trkiyede en tehlikeli ?ey, devlet ii kavgalarda
birbirine taraf olanlar?n arac?, aleti haline dn?mektir.
28 ?ubat srecinde medyan?n byk suu var deniyor iktidar evreleri taraf?ndan. Yak?n bir zamanda bu konu ile ilgili bir hesapla?ma bekliyor musunuz?
DEMOKRAT?K S?STEM VE HUKUKUN EGEMENL??? OLMALI
?imdi, Trkiyede ki en byk zorlu?un rejimi ve sistemi dn?trmek yerine, bana yak?n sana yak?n adamlar zerinden mevcudu teslim alma anlay???nda gryorum. Yani ?u general hapse girsin gibi. Mesela Ba?bu? tutuklu ama 27 Nisan Muht?ras?n? verenler ortal?kta. Neye gre, ilkesi ne? Siyaset ilkesizlik seviyor. Ve bana yak?n, ona uzak anlay???n? esas ilke yerine, kendisine yak?n veya uzak alg?s?n? esas al?yor. Ayr?ca sistemi demokratikle?tirip, hukuku egemen k?lmak yerine o bana yak?n adamlar? ana kumandalara koyarak, mevcudu ben idare ederim var say?yor. Bunun olamayaca??n? en iyi Uludere gsterdi. nk e?er devlet ele geirilebilir bir ?ey ise devlet olmaktan ?k?yor. Siz devleti ele geiriyorsan?z, o devlet de?ildir. Devlet, ele geirilemeyen, ya?ayan ve de?i?en hukuksal bir organizmad?r. Onu adamlarla, ?unlarla bunlarla ele geiririm dedi?iniz vakit ayn? zamanda kendi mezar?n?z? kazars?n?z. nk siz ele geirebiliyorsan?z, ba?kas? da geirir ve size kar?? geirir. Onun iin kal?c? olmak isteyen birisinin en ok dikkat etmesi gereken husus, sistemin demokratikle?tirilmesidir.
Mesela biz 12 Eylln anayasas?n? tart???yoruz ama 12 Eylln siyasi partilerini olu?turan zihniyetini
somut ve hukuksal bir metine dn?tren ?eyleri konu?muyoruz. Siyasetin istedi?i konu?uluyor.
Toplumun ihtiyac? konu?ulmuyor. Bu deh?et verici.
Uludere olay?nda bas?n iyi bir s?nav verebildi mi sizce?
BASIN ULUDERE OLAYINDA SINIFTA KALMI?TIR
Deh?ete d?tm ben. Tek parti, Sovyetik sistem olsa ancak bu kadar olur.
Bas?n sektr a?s?ndan Trkiyeyi size gre nas?l bir gelecek bekliyor?
Para kazan?lm?yor Trkiyede. Bas?n?n finansman?n? tart??m?yoruz. Mesela gazeteler. stlenildi?i fiyattan daha fazla maliyetleri, kim bunu finanse ediyor. Okur bunu finanse etmeyince, finanse eden ona hakim olur. Televizyonlar?n reytingleri konu?uluyor da, gazetelerin esas sat??lar? konu?ulmuyor. Niye gerek tirajlar alg?lanm?yor. Mesela bir adam geldi yz binden alm?? gazeteyi ama on be? bine d?rlm?. Niye tasfiye olmuyor? Televizyon reytingleri ile beraber gazetelerin gerek sat?? rakamlar?n?n da konu?ulmas? gerekmez mi. stelik ynetimlerin performans?n? belirleyen o sat??lar, onlar? geldiklerinde ne idi ?imdi ne onu lmek gerekir. E?er bu llmyorsa, byk bir zarar var ise zarar? kim finanse ediyor. Zarar finanse edilemez. Finans ediliyorsa demek ki o zarardan daha
fazla bir kazan var. E gazetecilikten de?ilse o kazan, o zaman orada gazetecili?i aramak ok yanl?? de?il mi?
Peki sizce bas?na daha da k?s?tlama gelecek mi ?
Ben 28 ?ubatta i?siz kalmad?m. Bir gsterge ise ?ayet benim zerimden gidin bak?n. Yaz?lar?m azalt?lm??t? ama i?siz kalmam??t?m.
Liberaller ile Ak Partinin evlili?i bitti mi sizce?
DEMOKRAS?, TEK B?R K???N?N AYAR VERMES? DEMEK DE??L
Bunu bana ok soruyorlar. Bir ?ekilde bu liberaller ve Ak Parti meselesi de?il. Bizim kendi ilkelerimiz, hedeflerimiz, amalar?m?z var. Biz ne istiyoruz, devletin milletini ma?dur etmemesini. Bireylerinde birbirleri ile u?ra?mamas?n?. Bunun da evrensel temel hak ve zgrlkleri, evrensel hukuk yorumu ile yap?lmas?n? istiyoruz. Yani buran?n demokratikle?tirilmesi demek bir adam?n buraya ayar vermesi demek de?il. Evrensel hukuk kurallar?n?n toplum-birey, devlet-toplum, devlet-birey ve birey-birey ili?kilerinde tek egemen olmas? demek yani buna yak?n duruldu?u vakit destekleniyor. Ayr?ld??? vakit
ele?tiriliyor. Ak Parti ile byle bir d?manl?k veya bir hayranl?k sz konusu de?il.
DERS?MDEK? DURU? ?LE ULUDEREDEK? DURU? TUTARLI DE??L
?lkeler zerinden hayata bakmak laz?m. ?ahsen ben ilkeler zerinden hayata bak?yorum. Yani bir taraftan e?er Dersimdeki katliamdan zr dilerse ba?bakan ba??m?n zerinden yeri var ama Uludereyi a?klamazsa bir ?ekilde bu da kabul edilebilir bir ?ey de?il. Niye insanlar buna siyaset zerinden bak?yor, ilke zerinden bakm?yor ben bunu anlayam?yorum. Hep siyaset. Dersimdeki duru?
ile Uluderedeki duru? birbiri ile tutarl? m?? De?il.
GEREK B?R GAZETEC?, S?YASET?N?N PROPAGANDASINI YAPMAZ
Siyaset benim kertelezim de?il. Durmad???n zamanda ba??n belaya giriyor. Zaten problemde o. nk siyaseti kendisini esas al?yor. D?nr, yazar?, izeri, akademisyeni kendisinin bir ?ekilde propagandac?s? zannediyor. Sen nas?l kendini esas al?yorsan, di?erleri de kendi mesleklerini esas al?yor. Gerek bir yazarl?kta, izerlikte, d?nrlkte e?ilip bklmek yoktur. Burada bir biat sz konusu de?ildir. Ba?ka trlde sayg?n olamazs?n. ?nand?r?c? olamazs?n ve kendini yaralars?n. Mesele bu. Senin varl???n?n, bu toplumun eksi?i, gedi?i, zafiyetinin alt?n? izmeye zde?. Bir akademisyen,
yazar, izer, d?nr oy alma pe?inde de?il ki. Bir ?ekilde poplizm pe?inde de?il ki. Kendi do?rular?
a?s?ndan o toplumun zafiyetlerini, tuzaklar?n? belirleyen ve onlar? gc yettike ifade eden ve buraya
dikkat ekmeye al??an insanlard?r. Yani bunu siyasetinin propagandas?n? yap?p, bir biat kltr ile
dalkavukluk etmesi ile ba?da?acak i?ler de?il bunlar.
Sonu olarak hkmet yanl?s? yaz?lar yaz?p, sylemlerde bulunuyorsan?z s?rt?n?z yere gelmez. Bak?n?z Yi?it Bulut. Peki Mehmet Altan?n syledi?i gibi ynetilenler olarak ma?duriyetleri nas?l dile getirece?iz korkusuzca. Acaba biri bir ?ey der mi d?ncesi olmadan diledi?imizi zgrce
sorabilecek miyiz? Hakk?m?z? korkusuzca arayabilecek miyiz? Daha ok susarsak olmaz. D?ncelerimizi, isteklerimizi dile getirece?iz. Getirece?iz ki o zaman demokrasiden bahsedebilelim. Y?lmayaca??z. ?eride tutuklu olan gazeteciler, yazarlar ve akademisyenler iin mcadele edece?iz. Bu lkenin bir bireyi olarak onlar? sonuna kadar savunaca??z, korkusuzca. Tabii e?er gerekten demokrasi ve d?nce zgrl? istiyorsak. Benim hala umudum var, sizinde olmaya devam etsin.