Uzun birdnem Ayd?n Do?an'la birlikte Trkiye'nin en kutretli medya patronu olan Din Bilgin, Star Gazetesi'ne nemli itiraflarda bulundu. Bilgin; 28 ?ubat dnemiyle ilgili itiraflarda bulunan Bilgin, Ayd?n Do?an'?n ve Do?an Grubu'yla ilgili de; "Hibir ?ey de?i?mez" diyor...
STAR GAZETES?'NDE FAD?ME ZKAN'IN D?N B?LG?N'LE YAPTI?I SYLE??S?...
Bilgin: 28 ?ubat dneminde askeri brokrasi, yarg? ve bas?n rejimin aya?? olmu?tu. Ben de dnemin egemenlerindendim. ok byk kabahatlerimiz oldu.
Bir dnemin muktedir medya imparatoru, ?imdi s?k?nt?da olan en byk rakibinin i?ten el ekmesini nas?l de?erlendiriyordu acaba? Ayd?n Do?an iin ne d?nyor, ne hissediyor, ne diyordu? Ya, Sabah-Hrriyet eki?mesinde en ok, kar?? manevralar?ndan tan?d??? amiral gemisinin kaptan? zkk iin?
Din Bilgin, Sar?yerde k?z?n?n evinde misafir, nk evi yok. zerine kay?tl? hibir mal varl??? kalmam??. TMSFye borlar?n? demi?. Kendisiyle hesapla?m??. Rahatlam??. Gnlerini kitap okuyarak geiriyor. Ama yeni hayat?na da al??amam?? asl?nda. En ok al??may?, gazete ?kar?rken ya?ad??? heyecan? zledi?ini sylyor. 28 ?ubat srecinde di?er egemenlerle birlikte oynad??? rolle ilgili ise ok byk pi?manl?k duyuyorum, diyor.
Sabah?n ?kt???, en byk oldu?u y?llar zall? de?i?im y?llar?yd?...
Sabah de?i?imin gazetesiydi. zala yapmad???n? b?rakmasa da zal?n gazetesiydi. Ona hayrand?m, bizim gazeteci tak?m? hayran de?ildi. Sabah?n onunla bu kadar u?ra?mamas? iin mcadele de verdim ama engel olamad?m. Man?eti ertesi gn herkesle bir okuyan demokrat bir gazete patronuydum. Ama Sabah zaman?n de?i?im ruhunu iyi okuyan bir gazeteydi.
Trkiye bugn de de?i?iyor.
Trkiye insan?yla bar??ma abas?nda. Demokratik dn?m heyecan verici. Ba?ar?s?z olmas? imkans?z. Hkmet ba?aramasa da, muhalefet ne yapsa da. Zaman?n ruhu bu. Ya?l? adamlar?n kavgaya devam demesinin nemi, anlam? yok. 20 ya??nda ocuklar? birbirleriyle arp??t?rmalar?n? ak?l alm?yor. Pandoran?n kutusu a?ld? bir kere.
TROYKA ?K? AYAKLI KALDI
Asker sivil ili?kilerindeki kkl de?i?imi nas?l okuyorsunuz?
Eski Trkiyede hepimizin pay? var. Beyin y?kanm??l???m?z, yalanlar?m?z vard?. Ben de binlerce yanl?? yapt?m. Bir muhasebe yapt?m. Yapt?m da o sorumluluktan kurtuldum mu? Hay?r. Gnah ?kart?yor de?ilim, byle hissediyorum. Bilerek olmasa da ktlk yapmam?? olman?z imkans?z. Tank srcs gibisiniz. En az?ndan sincaplar? kar?ncalar? ezerseniz. Ele?tiriye al??mam??, ele?tiriyi vatana ihanetle bir tutan kurumlar var ama zamanla al??acaklar, ele?tirildike glendiklerini grecekler. Kendi insan?n? de?il d??ar?daki d?man?n? korkutacaklar. Bu da ele?tiriyle zele?tiriyle, zaman?n ruhunu iyi koklamakla oluyor.
28 ?ubat BGnin, derin yap?lar?n aktif oldu?u ve darbe yapmadan istedi?i sonucu ald??? bir dnemdi. Ayn? ama ve yntem sonra da girdi devreye ama sonu alamad?. ?imdi tasfiye ediliyor...
Ama denemeler srecektir. Eski egemenler evlerinde oturup sinirleniyorlar, kar?lar? konu?uyor onlar kpryorlar. Kolay bir ?ey de?il. Bunu sylyorum nk o eski egemenlerden birisi de bendim. (glyor) Kolay kabul etmeyecekler ama eski dnya geri gelmeyecek. Bunu zaman?nda 4, 5 gazetesi, 40 dergisi, bir televizyonu olan, bir zamanlar?n Din Efendisi sylyor. 28 ?ubat dnemini ya?ad?m. Ne yapt???m?, ne oldu?unu biliyorum.
Ortak hissiyat neydi: Eyvah evreden merkeze geliyor, pay istiyorlar, dzenimiz bozuldu, gibi bir ?ey mi?
Ki?isel olarak ?unu syleyebilirim: Sabah?n yenilmi?li?i ba?l?yordu, gazete d??? beceremeyece?im i?lere girmi?tim. Bir de ok zenginle?mi?, iyi ya?amaya ba?lam??t?m. ??lerden uzak kald?m. Trkiye de?i?mi?ti. Enerji ?irketleri sat?lacak, biri ?hlasa biri Erol Aksoya biri Ayd?n Do?ana. Byle bir dnem. Demokrasilerde 4. kuvvet olmas? gerekirken 2., 3. g olmaya ba?layan bir bas?n kurulmu?tu. Eski Sovyetlerde troyka diyorlar; KGB, K?z?l Ordu, Parti. Anayasal demokrasilerde yasama yrtme yarg? olmas? gerekirken Trkiyede rejimin aya??; askeri a??rl?kl? brokrasi, yarg? ve bas?n olmu?tu. ?imdi bas?n aya?? ekilince troyka iki ayakl? kald?, zorlanmaya ba?lad?. O dnemde herkes ba?kas?n?n i?ini yapmaya ba?lam??t?, gazeteler hkmetleri kurup indiriyor, askerler nas?l gazete ?kar?laca??n? tarif ediyor -geri hala ediyorlar ama-, yarg? kendisini yasaman?n yerine koyuyor. O dnemde pek ok yanl?? yapt?k. Bugn de sryor hatalar ama yine de ok iyi biri yola girdi Trkiye, ok da keyifleniyorum.
O dnemde medya darbe iklimi yaratmakta, siyaset alan?n? daraltmakta aktif bir rol stlenmi?ti. Sizin gazeteleriniz, televizyonunuz da pek gayretliydi...
yleydi ama bunu bilemezdik.
Bilemez miydiniz gerekten!
Hakl?s?n?z. Hitler Almanyas?nda Yahudileri kampa gtren Almanlar?n sonradan bilmiyorduk demesi gibi oldu. ??in do?rusu, kendi ad?ma bilmiyordum ama ?renmek kurcalamak sorgulamak da istemiyorduk. Bu konuda ok byk kabahatimiz var. Ba??m?z? derde sokmadan sorabilir miydik? (d?nyor) Sormad?k nk konformist olmu?tuk hepimiz. ??imiz t?k?r?nda. Bozulmas?n? istemiyorduk. Demek istedi?im evet, hepimizin dolab?nda iskeletler var. Yorum Fark?n? izliyorum, ok zaman Mehmetten (Barlas) yana oluyorum, brne gre daha demokrat. Ama 12 Eyll dneminde en yak?n arkada?? Evrendi. Askeri hcumbotla bo?azda yal?s?na gelmi?ti Evren, biz de davetliydik. Trkiye o zaman yleydi, hepimiz ?artlanm??t?k.
KABAHAT?M?Z OK BYK
Gnll, hesapl? bir ?artlanm??l?k...
Medya hakikaten o kadar gl m ki? Bugn gl bir hkmet var her ?eyi sorabiliyor mu? Silahl? gten herkes korkar. O tarihte de korkuluyordu. Mesut Y?lmaz 28 ?ubat sonras?nda iktidara geldi ama daha ilk ay?nda zaman?n genelkurmay ba?kan?ndan yedi?i f?ray? hat?rlay?n. Hkmetin ba??n?n ekindi?i ?eyleri o dnemde bas?ndan bekliyorsunuz. Taraf gazetesi hesap soruyor ama o da gazete de?il. Ka??t s?k?nt?s? ekiyor, borlar?, davalar? var. Demokrat olmak cesaret ve bedel isteyen bir ?ey, kolay de?il. Ben gazete sahiplerinin ba?ka i? yapmamas? iin uzun zaman mcadele ettim, herkes de aferin demedi. Sonra ben de yapt?m o yanl???. Ama ba?aramad?m di?erleri gibi, onlar galip ?kt? o i?ten.
Vatan Milliyet sat??? sevmedi?iniz kar?n?z? bo?amak gibi
Ertu?rul zkkn Hrriyetin genel yay?n ynetmenli?inden ayr?lmas?, Ayd?n Do?an?n grevini k?z?na b?rakmas? ok nemli mi sizce? Ba?bakan?n istifas? kadar nemli diyenler de oldu!
Yok can?m, o kadar da de?il. Do?an grubunda bir ?ey de?i?mez. Odalar? de?i?ecektir sadece. Ayd?n bey i?i k?z?na, o da profesyonellere b?rakacakm?? ama karar yetkisi onlarda kalaca??na gre bir ?ey de?i?mez. Zaten profesyoneller ynetiyordu.
Do?an grubuna ait Star tv, Vatan ve Milliyet iin Ak?n ?pekin ad? geiyor. Giri?im ba?ar?l? olur, kan uyu?ur mu?
Hayat?n bana ?retti?i ?eylerden biri bu: Olmayacak diye bir ?ey yok, niye olmas?n? Trkiyede ciddi bir toplumsal yar?lma, o yar?lman?n nemli bir k?sm?nda da Milliyet okurlar? var. Son derece muhafazakar, a?l?m deyince tyleri rperen insanlar. Hasan Cemal, Taha Akyol bile ayk?r? kal?yor Milliyette. Geri Zafer (Mutlu) yumu?atmaya al???yor ama... o yzden yeni sahibe okur tepkisi olmas? mmkn. Ama Vatan daha kolay olur. Sabah gelene?inden geldi?i, Beyaz Trklerle, eski Krtlere hitap etti?i iin. Tv yle de?il. Herkes izliyor, sorun olmaz. Ama anlamad???m bir ?ey var.
Nedir anlamad???n?z ?ey?
?imdi adam (Ak?n ?pek) masa sandalye alm?yor, marka alacak. Markalar da para kaybediyor. De?erleri nas?l hesaplanacak? Kar eden bir ?eyi al?rken kar? arpars?n?z bir arpanla, de?eri ortaya ?kar. Zarar eden bir ?eyi eksiyle arp?nca, ne ?kacak? Demek ki her halkarda Ayd?n bey kar edecek. Zarar eden mal? sat?nca ne geecek eline? ?nsan?n sevmedi?i kar?s?n? bo?amas? gibi, kaynanas?n? da veriyor yan?nda. (kahkahalar) Gazeteleri o bast??? ve da??tt??? iin de gerek patron olmaya devam edecek. Geri ?imdi adam okuyacak ?imdi bunlar?, gazeteleri almayacak... (glyor)
Yabanc? sermaye girer mi?
Zor. Sektr cazip de?il ?u an. Gazeteler klonlanm?? gibi birbirinin ayn?.
Ertu?rul pay almad? yahu!
Gazetemi kontrol edemedim diyorsunuz. Ayd?n Do?an da Hrriyet iin devletin gazetesidir demi?ti. Ne oluyor, g ok byynce o gc kullanmak isteyenler mi giriyor devreye?
Evet aynen yle oluyor.
Gazetenin bir silaha dn?mesine engel olunam?yor mu peki?
??iniz sadece gazeteyse sat??larla, reklamla ilgilenirsiniz. Rahats?z?n?z ama medya d???nda i?iniz varsa o i?iniz iin medyadaki avantajlar?n?z? kullan?yorsan?z i? ba?ka bir kulvara giriyor. Ertu?rula k?zanlar diyorlar ki ?yle yapt? byle yazd?. Adamca??z patronun i?lerinden pay may almad? yahu?
yle davranmasayd? ne olurdu?
Kap?n?n nne konurdu muhtemelen. O konuda gazetecilerin seme ?ans?n?n olmad??? dnemler oldu. Uzan denemesi mesela. Hrriyet gibi daha byk ve daha a?k bir gazeteyi patronun kontrol etmesi zordur.
411 el kaosa kalkt? man?eti sadece bir man?et de?il bir zihniyetin rn.
O ok ay?p bir man?et. Ama bir kaza. O yzden masada farkl? gr?ler de olmal?.
Rekabetten Do?an galip ?kt?
Ayd?n Do?an ile ok sert rekabet etmi?tiniz. Mehmet Barlas mesela Din Bilgini Ayd?n Do?an bitirdi demi?ti. Do?an?n da sizin iin Onu geldi?i yere ?zmire gnderece?im sz var dola?an...
?zmire dnmediysem de ba?ard? adam. Ama ben de hatalar yapt?m. Bu sadece onun ba?ar?s? de?il ama Sabah ve Hrriyet grubu aras?ndaki mcadeleden onlar galip ?kt?, evet.
Siz kaybettiniz medya grubunuzu. Do?an da byk bor alt?nda bzlyor..
Ama o grubun para kazand?ran organlar? Hrriyet ve Kanal D. Di?erleri zaten zarar ediyor. Ayd?n Do?an bunlar? satarsa hafifler. Hem di?erlerinin karar yetkisi yine onda olaca?? iin bu bir yenilgi olmaz.
Yine de ?u kesin: Eski rakibiniz art?k eski gcnde de?il. Bu durum yre?inizi so?utuyor mu biraz?
Hay?r, hay?r. Enteresand?r kendimle hesapla?t?ktan sonra ok rahatlad?m ben. yle hislerim yok.
Dn?m iyi okuyan kazan?r
Trkiyenin geirdi?i dn?m medya a?s?ndan ne gibi imkanlar bar?nd?r?yor?
Tarihin hibir dneminde olmad??? kadar nemli bir dn?mden geiyoruz. Hayal edilemeyecek muhte?em ?eyler oluyor. Do?ru okuyan gazete patronu kazan?r da.
Son dnemde medyaya giren sermayeler farkl? sektrlerden...
Hepsinin gazete d???nda i?leri var, gazetelere byk bir fedakarl?kla para yat?r?yor ve para kaybediyorlar. Mutlaka ilerinde byk kabiliyetleri olanlar vard?r ama di?er i?lerini tasfiye edip gazetecilik yapmalar? laz?m de?i?imin ncs olabilmeleri iin. Gazetecilik yapacaklarsa, ba?ar?l? olmak istiyorlarsa di?er i?lerini tasfiye edecekler. Gazeteyle yatacak gazeteyle uyanacaklar. Tiraj d?nce are arayacak, bunu yan i? olarak grmeyecekler. Ben de sadece gazetecilik yap?yorken ba?ar?l?yd?m.
Do?an nas?l bir medya patronu?
Siz dededen gazete sahibiydiniz ama mesela en byk rakibiniz Ayd?n Do?an d??ar?dan gelmi?ti sektre. Medya patronu olmak di?er sektrlerden farkl? bir pozisyon. Zamanla nas?l bir medya patronu oldu Ayd?n Do?an?
Mutlaka ?rendi. Bir gazeteyi ba?tan ba?latmad? ama sat?n ald??? gazeteleri ya?att?. Sabah rekabetinde bir sinerji yaratt? ve en byk rakibi Sabah? alt etmeyi ba?ard?. Gazete patronlu?unu bilmiyor demek imkans?z, iyi bir i? adam? oldu?u ise muhakkak. En az?ndan benden kat kat becerikli oldu?u meydanda. (glyor)
?zmir merkezli Yeni As?rla 1985te ?stanbula geldiniz, Sabah? ?kard?n?z sonra di?erlerini ve bir medya imparatoru haline geldiniz. Siz nas?l bir medya patronuydunuz?
Benim bir ?ans?m vard?. Gazete patronu bir baban?n o?luyum. Ailem gazetecilik d???nda hibir i?le me?gul de?ildi. Ya gazetecilikte ba?aral? olacaks?n ya yok olacaks?n, yle bir nokta. Yeni As?r devleti, otorite yanl?s? de?il demokrat, liberal, bat?ya dnk, yeniliki okurunun yan?nda bir gazeteydi. Ben ?stanbula Sabah? ?karmak iin tek ba??ma geldim ama Yeni As?r?n o genleriyle geldim. Sabah muhte?em bir formld, tuttu.