ET?KETLER:Medyada zdenetimlOmbudsmanlYavuz BaydarlUNESCOlONOl?ahin AlpaylMehve? EvinlHaluk ?ahinlOgnian Zlatev
UNESCO ve Avrupa Komisyonu taraf?ndan finanse edilen bir proje kapsam?nda "Trkiye'de etkin medya zdenetimi ve haber ombudsmanl??? mekanizmalar?" konusu tart???ld?.
UNESCO ve Avrupa Komisyonu taraf?ndan finanse edilen ''IPA 2007 Gneydo?u Avrupa Sivil Toplum Medya Blgesel Program?: AB Normlar?na Uyum ?in Katk?'' projesi erevesinde dzenlenen ''Trkiye'de Etkin Medya zdenetimi ve Haber Ombudsmanl??? Mekanizmalar? iin Yuvarlak Masa Toplant?s?'' medya temsilcilerinin kat?l?m?yla gerekle?tirildi.
?stanbul Politikalar Merkezi'nde Sabah Gazetesi Okur Temsilcisi Yavuz Baydar'?n ynetiminde gerekle?en toplant?da Proje Dan??man? Ognian Zlatev, projeyle ilgili bir sunum yaparak blgeyle ilgili bir ereve ortaya koydu.
Zlatev, Balkanlar?n Bat?s?nda uluslararas? medya sahipleri grlrken, Trkiye'de yerli bir medyan?n mevcut oldu?unu, bu iki yap?n?n ba?lang?lar? farkl? olsa da payla?t?klar? sorunlar?n ortak oldu?unu dile getirdi. Bat? Balkanlarda medyadaki standartlar?n ok yksek olmad???n? ve toplumun kaliteden ?ikayeti oldu?unu anlatan Zlatev, S?rbistan'da medya sistemi ve eti?i ile ilgili tart??malar?n srd?n syledi.
Toplant?da ''zdenetim arac?l???yla mesle?e sayg? ve gven nas?l yarat?labilir?'' ba?l?kl? bir konu?ma yapan Bahe?ehir niversitesi ?retim yesi, Zaman ve Today's Zaman gazeteleri k?e yazar? Dr. ?ahin Alpay da, demokratik bir toplumda medyaya neden ihtiya oldu?unun fark?na var?lmas? gerekti?ine dikkati ekti.
Demokrasinin i?lemesi iin vatanda?lar?n st dzey bilgi, farkl? ve kaliteli yorumlara ula?abilmeleri, medyan?n toplum sorunlar?n? konu?uldu?u bir ortam haline gelmesi gerekti?ini anlatan Alpay, medyan?n g sahiplerinin kanunlara, ahlaka, demokrasiye ayk?r? davran??lar? olup olmad???n?n denetlemesi yani 4. kuvvet olma i?levinin de nemli oldu?unu kaydetti.
Btn bunlar?n yap?labilmesi iin medyan?n ifade ve di?er zgrlklerinin k?s?tlanmamas?, medyan?n gerek hkmet, devlet, gerekse medya patronlar?ndan editoryal olarak ba??ms?z olmas? gerekti?ini syleyen Alpay, medya patronlar? ile devlet aras?nda bir duvar rlmesi gerekti?ine i?aret etti.
''B?Z? DAHA GL KILAR''
Dnya Ombudsmanlar rgt (ONO) Ba?kan? ve The Observer Okur Editr Stephen Pritchard, ''Haber Ombusmanl??? ve ONO - Bugn ve yar?n?n medyas?nda zdenetim iin etkin kresel model'' ba?l?kl? konu?mas?nda ?ngiltere'de medya ombudsmanl??? mekanizmas?n?n zor kabul edildi?ini, ilk ba?latan The Guardian gazetesinin yan? s?ra The Observer'?n da 8 y?ld?r bu messeseyi kurmu? oldu?unu anlatt?.
Habercilikte gvenilirli?in sat??lar? artt?rd???na dikkati eken ve omdusmanl?k mekanizmas?n?n ?effafl?k getirerek okuyucuya gven verdi?ini belirten Pritchard, yap?lan bir ara?t?rmaya gre okur editr olan gazetelerin okurlar?n yzde 70'inin gvenini kazand???n?n grld?n syledi.
Mekanizman?n, ?ikayetlerin mahkemeye intikal etmeden nce zlmesi a?s?ndan da nemli oldu?unu syleyen Pritchard, ?ngiltere'de ?ikayetler iin Bas?n Konseyi ve Bas?n ?ikayetler Komisyonu bulundu?unu, bunlar?n d???nda gazetelerin de belli davran?? kurallar? oldu?unu kaydetti. Pritchard, ''Gazeteciler kendileri etik kurallar?n? olu?turabilirler bu bizi daha gl k?lar'' dedi.
''BELK? REFORMA ?HT?YA VAR''
Milliyet Gazetesi K?e Yazar? Mehve? Evin de, ''Medyada Etkin zdenetim ?in Nas?l Bir 'Bas?n Konseyi' Modeli'' ba?l?kl? konu?mas?nda Trkiye'de ba??ms?z, reform geirmi?, yeni bir Bas?n Konseyi ihtiyac? oldu?unu vurgulad?.
?rlanda'daki yap?y? rnek gsteren Evin, bu lkedeki konseyin sadece gazetecilerden olu?mad???n?, akademisyenler ve sivil toplumdan da insanlar?n yer ald???n? anlatt?.
Bas?n meslek ilkelerinin baz?lar?n?n uygulamas?nda sorun ya?and???n? syleyen Evin, ''Baz? maddeleri yenilemeye ve belki de reforma ihtiya var'' dedi. Evin, konseyin finansman?n?n da ba??ms?zl??? a?s?ndan nem ta??d???n?, konseyin i? gvenli?i ve al??ma ko?ullar?n?n iyile?tirilmesiyle de ilgili bir ?eyler diyebilmesi gerekti?ini ifade etti. Evin, ''Reforme, daha ba??ms?z bir bas?n konseyinin, hkmet-gazeteciler aras?ndaki gerginlikleri byk sonular do?urmadan zece?ine inan?yorum'' dedi.
ZAMAN GAZETES?
Toplant?n?n ikinci blmndeki tart??malarda Prof. Dr. Haluk ?ahin, ''Biz biraz Bas?n Konseyi ve ombudsmanl?k gibi modas? gemi? ?eylerden bahsediyoruz'' diyerek, medyan?n dijital dnemde kar?? kar??ya kald??? sorunlarla, klasik medya al??anlar?n?n i?sizlik tehlikesine de?indi.
Haluk ?ahin, Alpay'a ''Fethullah Glen cemaatine ait oldu?u bilinen bu gazetenin hkmet, devlet ve sermaye a?s?ndan ne kadar ba??ms?z oldu?unu, sermaye yap?s?n?, Fethullah Glen hakk?nda gazetede ele?tiri yay?mlan?p yay?mlanamayaca??n?'' sordu.
Alpay da, ''yurt d???nda dini temelli pek ok medya kurulu?u oldu?unu'' ifade ederek, ''Glen cemaatinin Trkiye'de din temelli rgtlenmelere kar?? devletin laiklik anlay???ndan gelen korkularla ve bask?lar sebebiyle ?effafla?amad???'' gr?n savundu. Zaman Gazetesi'nde de ''hibir gazetede olmad??? gibi editoryal ba??ms?zl?k olmad???n?'' ne sren Alpay, ''gazetenin okuyucusu, al??anlar? ve destekleyenlerinin Glen'e sayg?s? sebebiyle bu ?ekilde yay?n yap?lmad???n?'' iddia etti. Alpay ''Zaten Glen'e sayg?s? olmayanlar?n da bu gazetede al??malar?na imkan bulunmamaktad?r'' dedi.
''Fikri a?dan geni? bir yelpazeyi temsil eden Zaman'?n referans gazete olma ynnde ilerledi?ini'' syleyen Alpay, ABD'deki ''The Christian Science Monitor'' gazetesini de rnek gsterdi.