İNTERNETTE BEDAVA GAZETE DÖNEMİ BİTİYOR MU?

Aktif .

Dünyanın en büyük medya imparatoru Rupert Murdoch bir yıl içinde bütün gazete ve televizyonlarının internet sitelerini paralı hale getireceklerini açıklaması yeni bir tartışma başlattı. Türkiye'de de konu etraflıca ele alınıyor...

CNBC-e Business dergisi, Fatih Altaylı, Tayfun Devecioğlu, Fatih Çekirge, Haluk Şahin ve Hakan Kara’ya “internette bedava gazete dönemi biter mi” diye sordu.

Rupert Murdoch bir yıl içinde bütün gazete ve televizyonlarının internet sitelerini paralı hale getirmek istediğini açıkladı. Kaliteli gazeteciliğin pahalı olduğunu söyleyen Murdoch’ın bu açıklamasının hemen ardından Financial Times’ın genel yayın yönetmeni de benzer bir açıklama yaparak, “12 ay içinde tüm büyük haber siteleri paralı hale gelecek” dedi. New York Times da çok yakın bir tarihte aylık 5 dolara tüm okuyucularına internet sitesine sınırsız erişim hakkı tanıyacağını duyurdu. Peki bu eğilim ne kadar gerçekçi? Gazeteleri internetten bedava okumaya alışan Türk okuyucusunu bu alışkanlığından vazgeçirmek mümkün mü?

CNBC-e Business konunun uzmanlarına üç soru sordu.

1) İnternette bedava gazete-haber dönemi gerçekten sona erer mi?

2) Sona ermezse nasıl bir şekil alır? İlelebet ücretsiz kalır mı?

3) İnternet haberciliğinin yaygınlaşması, gazetelerin haber politikalarında değişim getirir mi?

FATİH ALTAYLI (Habertürk Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni)

Paralı internet gazetesi başarısız olur

1) Bence ilginç bir durum var. Dünyada bırakın interneti, kağıda basılı gazeteler bedava dağıtılırken, metro gazetesi adı altında sadece ilanla yaşayan gazeteler İskandinav ülkelerinin yanı sıra İspanya’da bile daha fazla okura ulaşmaya başlarken internetin paralı hale gelmesi biraz zor. Ayrıca geçmiş örnekleri hatırlarsak internet gazetelerini paralı hale getirme girişimleri şimdiye dek hep başarısız oldu.

2) İnternet edisyonları gazetelerin tirajlarını az da olsa olumsuz etkiliyor ancak erişim ve etkinlikte ciddi katkı sağlıyor. Yeni teknolojiler işin boyutunu değiştirmeye başladı. Podcast benzeri gazeteciliği biz uzun süreden beri kullanıma hazır halde tutuyoruz. İnternet gazeteciliği, internet reklam pastasının büyümesine paralel olarak büyüyebilir. Endüstriyel maliyeti düşürdüğü için sadece reklamla yaşayacak hale gelebilir. 24 saat gazetecilik konseptini tam olarak hayata geçirmenin yolu internet gazeteciliği olduğu için ilerde çok daha etkin ve ciddi reklam mecrası haline gelirse ücretsiz olarak sürmesi kuvvetle muhtemeldir.

3) Getirir elbet. Türkiye’deki gibi olmasa da getirir. Türkiye’de en büyük gazeteler bile internet yüzünden erotik, hatta pornografik içeriğe yöneldiler. Bence asıl değişim kişiye özel haberde olacak. Okur kendi ilgi alanındaki haberi görmek veya öncelikle onu görmek isteyecek. Okur profili belirlemek ve her okura kendi ilgilendiği haberleri öncelikle yönlendirmek mümkün olacak. Bölgesel haberleri bölgesel okurlara aktarmak önemli ve kolay hale gelecek. Okurun sosyo ekonomik statüsüne uygun habere ulaşması kolaylaşacak. Bu da gazeteler için ciddi bir altyapı anlamına gelir ve ciddi bir haber politikası değişikliğidir.

TAYFUN DEVECİOĞLU (Vatan Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni)

Kısa vadede mümkün görünmüyor

1) Geniş anlamda internette bedava gazete döneminin biteceğini düşünmüyorum. İnternet yayıncılığının, konvansiyonel gazetelere göre önemli bir endüstriyel maliyet avantajı var. İnternet gazetelerinin yayın maliyeti içinde kağıt ve diğer hammadde gibi ağır bir gider kalemi yok. Konvansiyonel gazetelerde bu gider kalemi genel giderlerin yüzde 30’undan fazlasını oluşturuyor. Dolayısıyla, aynı haberin okura ulaştırılması için yapılan masraf, internet gazetelerinde konvansiyonel gazetelere göre çok daha düşük. Bu durumda, yeterli reklam gelirine sahip olan veya yeterli reklam gelirini hedefleyen iş planları bulunan internet gazetesi girişimleri, sahip oldukları trafikleri yüksek tutmak için ücretsiz yayın yapmayı sürdürecektir. Piyasada benzer içerik kalitesinde ücretsiz yayın yapan online gazeteler varken, rakiplerinin ücretli sisteme geçmesi bu rekabet ortamında mümkün değil. Okurun, hangi haberi, ne zaman, hangi yayıncıdan, hangi dağıtım kanalıyla (cep telefonu, lap top, masaüstü bilgisayar vs) alacağına özgürce karar verebildiği ortamda ve sayısız alternatif varken ücretli internet gazetesini kısa vadede mümkün görmüyorum. Wall Street Journal, Financial Times gibi olağanüstü içerik yaratan yayın kuruluşları istisnadır. Ki onlar da Bloomberg, MSNBC, CNNMoney gibi ücretsiz ve olağanüstü içerik yaratan rakiplerle çekişiyorlar.

2) İnternet gazetecliğinin ilelebet ücretsiz kalıp kalmayacağını kestirmek zor. Çünkü endüstri çok hızlı gelişiyor. Rupert Murdoch gibi global medya sahipleri bu konuyu zorluyor. Ama yeni düzende iyi bir fikir, global patronların şirketlerini de alt edebiliyor. Facebook’un, Murdoch’ın MySpace’ini alt ettiği gibi. Büyük patronlar bastırsa da bana göre orta vadede ücretsiz gazete sitelerinin sayısı ve trafiği diğerlerine oranla çok çok daha fazla olacaktır.

3) Bu çok geniş bir konu. Kısaca şunu söyleyeyim. İnternet gazetelerinin haberi ulaştırma hızı ve görüntü kalitesi, konvansiyonel gazeteleri tabii ki değiştiriyor, daha da değiştirecek. Teknolojinin çok hızlı gelişmesi internet gazetelerinin avantajını artırıyor. Daha büyük bir tehlike ise 10-15 yıl sonrasının 24 yaş üzeri tüketicisi (kendi parasını kazanmaya başlayan), çocukluğunda gazete kokusu duymamış, sayfalarını çevire çevire gazete okuma alışkanlığına sahip olmamış bir tüketici kitlesi olacak. Hayata internetle başlayıp, internetle devam eden, gazeteyle ilgilenmeyen bir kitleyle karşı karşıya kalacağız. Bu nedenle internet gazeteleri okurlarına o gün neler olduğunu aktarmayı sürdürürken, konvansiyonel gazeteler daha analitik, yarın neler olabileceğini söylemeye çalışan, daha fazla misyon yüklenen, belki bugüne göre daha taraflı ve tavırlı, daha geniş tartışma platformu olma fonksiyonu taşıyan mecralar haline gelmek zorunda. Tabii yeterli reklam gelirine sahip olabilen internet siteleri insan yatırımıyla bu fonksiyonları da yerine getirebilir. Ben böylesine çok fonksiyonlu ve etkili sitelerin de konvansiyonel gazeteler tarafından yaratılacağını düşünüyorum.

FATİH ÇEKİRGE (Hürriyet İnternet Yayın Yönetmeni)

Sonsuza kadar bedava kalmaz

1) İnternet gazeteciliğinin paralı hale getirilmesi için ABD’de bazı çalışmalar var. Özellikle gazete sahipleri, baskı maliyetlerinden kurtulabilmek için yöneldikleri internet gazeteciliğinde ortak bir hareket tarzı arıyor. Bir yol bulunabilir mi? Şu aşamada zor. Ancak bu konuda bazı hazırlıklar var. Bu gelişme özellikle içeriğin ayrıştığı, internet haberciliğinin gazete içeriğinden uzaklaştığı alanlarda aylık abone şeklinde internet gazetesi hazırlığıdır. Özellikle ertesi günü beklemeden ve TV karşısına mahkum olmadan haber almak isteyen kitle için abone sistemi söz konusu olabilir. Buna anında uzman yorumları da eklenirse paralı internet yayıncılığı umudu artar. Özel haber, size özel yorum, özel bilgi gibi alanlarda bir abone sistemi üzerinde durulabilir. Biz de bazı hazırlıklar yapıyoruz.

2) İnternet gazetelerinin ilelebet ücretsiz olacağını sanmıyorum. Sonunda habercilik, kağıttan dijital alana geçecek. Kağıt, matbaa ve baskı masraflarının ulaştığı nokta bu tezi doğruluyor. Sonunda gazete patronları giderlerin çok az olduğu internet ortamına kayacaklar.

3) İnternet yayıncılığı gazetelerin yayın stratejilerini ciddi şekilde etkiliyor. Öncelikle internet gazeteciliği, haber kavramının değişmesini sağlıyor. Yani eskiden haber, mahalli ve ülke gibi lokal alanlarda gelişirken şimdi küresel bir sisteme geçiyor. Örneğin Sudan’da pantolon giydiği için kırbaçlanan kadınlarla ilgili haber, internet yayıncılığı sayesinde dünyada büyük bir zincir oluşturdu. Gazeteler bu zincirin farkına internet sayesinde varabilmişlerdir. Ve etkilenip yayınlamaya başlamışlardır. İnternet gazeteciliği artık okurun kendi özel hayatına yönelik bilgileri veren bir yer haline geldi. Bu da haber kavramını değiştirdi. Yani bir markanın yeni ürünü, vizyona giren bir film, o mahalleye açılan bir ünlü mağaza ya da cafe artık haber kapsamında. Ve çoğu zaman okurun daha fazla ilgisini çekiyor. Gazeteler artık haber yapısını bu gerçeğe göre de oluşturuyor. İnternette haber üzerinde bir fikri tartışma zemini kurulabiliyor. Bunun on binlerce katılımcısı olabiliyor. Gazeteler, halkın heyecanlarına ve tepkilerine kapalı diyebileceğim plazalarda yapılırken, internet yayıncılığı yüz binlerce yorumcusuyla birlikte okuyucunun tam kalbinde yapılıyor.

PROF. DR. HALUK ŞAHİN

(Radikal Gazetesi Yazarı - Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi)

Değirmenin suyu nereden gelecek?

1) Haber basını, tarihinin en ağır krizlerinden birini yaşıyor. İnternet gazeteleri paralı olmalı mı olmamalı mı sorusunun yanıtı henüz bulunamadı bence. Şu anda Murdoch öncülüğünde yapılan çalışmalar da sadece sınama ve deneme olarak değerlendirilebilir. Bizde de bunu ilk deneyen Cumhuriyet gazetesi idi. Bence gazetelerin şu anki sorunları oldukça vahim: Kağıt üzerindeki gazeteler okur ve ilan geliri kaybediyor, haber ise pahalı bir ürün. Okur habere bedava ulaşacaksa değirmenin suyu nereden gelecek? Bu da internet gazetelerinin paralı olma yolunda elini kuvvetlendiren bir durum.

2) Kapitalist ekonominin mantığı içinde işin bir şekilde metalaşması ve paraya dönüşmesi gerek ama bu internet ortamında nasıl olacak, henüz belli değil. İnternette exclusive, yani başkalarına kapalı içerik yaratmak zor. Hemen kaçaklar oluyor. Gel gelelim, sektörün de bir şekilde finanse edilmesi zorunlu. Çare arayışlarını ben de merakla izliyorum.

3) İnternette soruşturmacı-araştırmacı habercilik alanında birtakım vakıflar kurularak gazetecileri finanse etme yolu deneniyor ama bence bu saksıda çiçek yetiştirmeye benziyor. Oysa demokrasinin içinde yazının saksıya değil, bahçeye ihtiyacı var. Haber politikaları değişecekse de haberin bağımsız ve özgür ruhuna dokunacak bir durum olmamalı. Ben henüz net bir çözüm bulunamayan bu sorunu, yalnızca medya sektörünün değil, post modern demokraside demokrasinin yaşamsal bir sorunu olarak görüyorum. Belki çözüm gene teknolojiden gelecektir. Daha fazla teknoloji kullanılarak okura daha kaliteli ve hızlı haber ulaştırılıyorsa tamam... Ancak haberciliği finanse etmek adına objektifliğine gölge düşmemeli.

HAKAN KARA (Cumhuriyet Gazetesi Haber Merkezi Müdürü)

Okur sayısı dramatik şekilde düşer

1) İnternette bedava gazete dönemi sona ermez. E-gazete, basılan gazetenin birebir dijital versiyonu. Gazete okur gibi sayfa sayfa çeviriyorsunuz. Portal ise haberlerin sürekli değiştiği, gelişmelerin anlık olarak okura duyurulduğu, haberlerin birbirleriyle ilişkilendirildiği bir alan. Bugün gazetelerin internet yayınlarında yer alan haber sayısı, basılı gazetedekini aşmış durumda. Eğer gazeteler internette paralı yayına geçecek olsalar, öncelikle fiziki hali piyasada parayla satılan e-gazeteyi internette de paralı hale getirirlerdi. Oysa durum böyle değil. Onu bile ücretsiz sunuyorlar. Haber portallarının paralı hale gelmesi ise daha zor. Böylesi bir kararı alacak medya kuruluşunun oturup ciddi ciddi hesap yapması gerekir.

2) Türkiye’de e-gazetede abonelik sistemi uygulayan ve bunu sürdüren tek gazete Cumhuriyet. 5 bin abonesi var. Bunların yüzde 60’ı yurt dışından. Türkiye’de başka gazeteler de bunu denedi ama başarı kazanamadı. Dünyada da abonelik sistemini uygulayan gazetelerin sayısı iki elin parmaklarını geçmiyor. E-gazetelerin paralı hale gelmesi yönünde bir eğilimden söz edilebilir. Ancak haber portallarının paralı olması zor. Çünkü internet okuru haberleri internetten bedava okumaya fazlasıyla alıştı. Paralı hale gelen portalın okur sayısında dramatik düşüşler yaşanacaktır. Bu durum, ilan potansiyelinin de düşmesi demektir. Dolayısıyla böylesi bir kararı verecek olan yöneticilerin konuyu çok dikkatli bir şekilde incelemesi gerekir. Zaten Murdoch da yaptığı açıklamada konuyu “test edeceklerini” söylüyor. Bu testlerin sonucunu hep birlikte göreceğiz. Buna benzer testler daha önce de yapıldı. Haber portalları açısından var olan eğilim, daha çok okur kazanmak ve ilan geliriyle ayakta kalmayı başarmaktır. Bu eğilim sürecek kanısındayım. Zaten bütün dünyada internetin reklam pastasından aldığı pay giderek yükseliyor. Bugünkü kriz ortamında bu yükseliş daha da dikkat çekiyor.

3) Gelecekte kağıda basılı gazete yaşamaya devam edecek ama tirajları düşecek. E-gazetelere bir yönelim yaşanabilir. Diğer taraftan haber portalları hızla güçlenecek. Kadro sayıları artacak, kalite yükselecek. Eğer dijital kağıt teknolojisinde bir atılım yapılırsa, 5-10 yıl sonra tıpkı kağıt gazete gibi dijital kağıttan oluşan bir gazeteyi okumaya başlayabiliriz. O zaman bir dijital gazete alacağız. Okuduktan sonra atmayacağız elbette. Masanın üstüne bırakacağız. Sabah kalktığımızda aynı kağıtta internetten yüklenen yeni gazeteyi bulacağız. Bu sözünü ettiğim şey olasılıklardan sadece biri. Belki de “birkaç gazetenin ya da televizyonun birleşiminden oluşan” bir gazete okuyacağız. Sonuç olarak internet gazeteciliği yaygınlaşmaya devam edecek. Çünkü internet bambaşka olanaklar sağlıyor.

DKM ARŞİVİNİ GOOGLE'DA ARAYIN