Bugn gelinen noktada askerlerin siviller kar??s?ndaki aczi, sars?lmaz gzken yksek yarg? hegemonyas?n?n bir anda bzlmesi, medya hkmranlar?n?n hem kurumsal hem ki?isel olarak birer safra haline gelmesi, asl?nda bu srecin do?al sonucu. nk gemi?te bu iktidar yap?s?n?n dayana?? maddi g de?il, aksine ideolojik tasalluttu.

ETYEN MAHUPYAN'IN ZAMAN GAZETES?'NDE YAYINLANAN YAZISI

a?da?l???n k?

Modern dnemde ya?amakta oldu?umuzu iselle?tirdi?imiz 20. yzy?l, asl?nda modernli?in tkenmesine tan?k oldu.

Dnya sava?lar? sonras?nda, nce byk anlat?lar?n anlams?zl??? ve i?levsizli?i entelektel zihnin paras? haline geldi. Ard?ndan toplumsal hareketlilikler dnemi ba?lad? ve yeni bir kreselle?me dalgas? ile birlikte modern dnyan?n klasik siyasi ?emas? tuzla buz oldu. Bu srete modernli?in ele?tirisi yeni bir ?k?? noktas? olu?tururken, modern a??n ideolojik hkmranlar? olan liberalizm ve sosyalizm anlamakta zorland?klar? bir yeni dnyan?n iinde yzmeye ba?lad?lar.

Ancak bu tr dn?mlerin yzy?llara yay?lan dinamikler oldu?u d?nlrse, modernli?in de daha bir sre gerekli?e tutunarak ya?ayaca?? ngrlebilir. Nitekim Bat?l? lkeler btn y?pranmalara ve rne?in gmenler kar??s?ndaki a?k ba?ar?s?zl?klar?na ra?men, kendilerini yeniden retecek ideolojik ve tarihsel zemini koruyorlar. Buna kar??l?k Trkiye gibi lkeler sz konusu yeni dinamikler kar??s?nda h?zla savrulmaktalar. Bunun en nemli nedeni, bu lkelerin zaten hibir zaman Bat?l? anlam?yla 'modern' olmamas?, dolay?s?yla tutunacak bir dal?n?n bulunmamas?d?r.

Modernlik zerine kurulan medeniyet alg?s? Trkiye'de bugn iyice s?k?nt?ya d?erken, yine 'modern' olarak alg?lanan siyasi rejim de tkenmek zere. nk Trkiye, Cumhuriyet'le birlikte modern de?il, sadece 'a?da?' olabildi... Bu iki kavram aras?ndaki fark, ierdikleri zihniyetle ili?kili. Modernlik bir yandan ulus-devlet ve milliyetilikle somutla?an otoriter zihniyeti ta??rken, ayn? anda bireyi ve temel bireysel haklar? ne ?karan relativizmi de kendisine manevi bir temel olarak ald?. Bat?'da demokrasinin hl ya?anabilir bir rejim olarak kal?c?l??? da esas olarak bu relativizm sayesinde oldu.

Trkiye ise modernlikten sadece dinin geriletilmesini ve otoriter zihniyetin toplumu pozitivist bir mecrada medeniyete srklemesini anlad?. Bu anlay???n iinde ne birey ne de do?al olarak onun hak ve zgrlkleri vard?. ?nsana uygun d?en tek kal?p, kendisini devlete gre ?ekillendiren bir 'vatanda?l?k' haliydi. Bunun Bat?l? modernlikten farkl? oldu?u ilk gnden beri a?kt? ve nitekim bu durum 'bizim bize zg' olmam?zla, btn dnyan?n bize d?man olmas?yla gerekelendirildi. Bylece Trkiye 'a?da?' oldu, ulus-devleti kutsad?, ama 'modern' olamad?, kendi iindeki farkl?l?klar? bile ezip yok etmeye al??t?.

Ne var ki 'a?da?l?k' ok k?r?lgan bir zemin... Modernli?in ele?tirisiyle birlikte bu k?r?lganl?k da giderek belirginle?ti ve ta??namaz hale geldi. nk sz konusu ele?tiri ve ona paralel olu?an 'post modern durum' otoriter zihniyeti hedef al?rken, demokrat zihniyeti ne ?kar?yor, ama relativist bak??? da besliyordu. Dolay?s?yla Bat?l? modern rejimler duruma az veya ok uyum sa?layabildiler. Trkiye'de ise rejim sadece otoriterlik zerine bina edilmi?ti ve bu nedenle nce entelektel olarak, ard?ndan da ad?m ad?m fiziksel olarak kt.

Bugn gelinen noktada askerlerin siviller kar??s?ndaki aczi, sars?lmaz gzken yksek yarg? hegemonyas?n?n bir anda bzlmesi, medya hkmranlar?n?n hem kurumsal hem ki?isel olarak birer safra haline gelmesi, asl?nda bu srecin do?al sonucu. nk gemi?te bu iktidar yap?s?n?n dayana?? maddi g de?il, aksine ideolojik tasalluttu. ?imdi ya?anmakta olan, bu ideolojinin arkaik oldu?unun geni? toplumsal kabul grmesi ve bylece krallar? '?plak' hale getirmesidir. Bylece eskiden bizlere neredeyse btn hasletlerin sahibi olarak sunulan kurumlar?n ve onlar?n temsilcilerinin, bir anda 'gerekte' ne denli dzeysiz olduklar?n? anlad?k ve stelik bu ?a?k?nl???m?z ok da abuk geti.

te yandan eski sistem tabii ki kendisini savunmaya al??t?. Son y?l bunun hikyesidir... Sonu rejimin sahiplerinin yenilgisinin tescili oldu. Referandumdan nmzdeki seimlere uzanan sre bu arkaik koalisyon iin son bir ?ans sunuyor. Ve bu ?ans ?u anda kullan?l?yor... Elimizde iki ipucu var: K?l?daro?lu ve Radikal...

http://www.zaman.com.tr/