MEHMET SAK?N - AKS?YON
?nternetteki zararl? ierikten zellikle ocuklar?n korunmas?, btn dnyan?n gndemi. Sadece AB, OECD gibi birlikler de?il; ?ngiltere, ?svire, Japonya, ?spanya gibi lkeler de ?kard?klar? kanunlarla filtreleme sisteminin yayg?nla?mas?n? te?vik ediyor.
Birok aile, ocu?unu bilgisayar ba??nda grd? zaman tedirgin oluyor. nk, bilgisayar?n kullan?c?s?n?n ula?abilece?i iyi veya kt ierik, bir t?k kadar uzakta. Bir ocu?un normal hayatta gezdi?i ortamlarda kolay bir ?ekilde gremeyece?i birok olumsuz ieri?e, internette rahatl?kla ula??labiliyor olmas? aileleri tedirgin ederken, bilgisayar ve internetin evlere girmemesinin ba?l?ca sebepleri aras?nda yer al?yor. Ailelerin bu problemle ba? edebilmeleri kolay olmad??? gibi, sorun yaln?zca Trkiye ile de s?n?rl? de?il. ?nternet teknolojisi ve ekonomisinin ncs say?lan birok lke de bu problemi zmenin yollar?n? ar?yor.
Ebeveynler, ocuklar?n? internetin zararl? ieriklerinden koruyamay?nca, ba?ta yaz?l?m devi Microsoft olmak zere birok yaz?l?m ?irketi, koruma amal? (bir k?sm? cretli) olarak filtre programlar?n? kullan?ma sundu. Aileler, bu programlar? bilgisayarlar?na kurup bilgisayar kullan?c?s? aile bireylerinin hangi sitelere girip giremeyece?ine, hangi programlar? kullan?p kullanamayaca??na karar verebiliyor. Trkiyede bu tr filtre hizmetleri veren kurulu?lardan biri de Trk Telekomun TTNet isimli internet servis sa?lay?c?s?.
Ailelerin talebi byyp internetteki zellikle ocuklar iin zararl? olan ieri?in devlet taraf?ndan nne geilmesi iin toplum bask?s? olu?maya ba?lad?. Bunun zerine, Trkiyede internetin sahibi Telekomnikasyon ?leti?im Ba?kanl???n?n (T?B), ailelerin tek tek filtreleme i?lemleri ile u?ra?malar?na gerek kalmayacak bir al??ma yaparak uygulamas? kararla?t?r?ld?.
2007 y?l?nda AB Komisyonunun deste?iyle Avrupadaki 91 mobil operatrn imzalam?? olduklar? ocuklar ve Genlerin Gvenli Mobil Kullan?m? Avrupa ereve Plan? kapsam?nda, ya? do?rulama sistemleri, ocuklar?n yeti?kin ieri?e eri?imini kontrol sistemleri gibi birok altyap? filtreleme sistemleri devreye al?nd?. Trkiyedeki uygulaman?n amac?n?n da ayn? oldu?unu belirten ?nternet Daire Ba?kan? Osman Nihat ?en, Gvenli ?nternet, mevcut kullan?lan internete alternatif cretsiz bir alternatif olarak sunulacak. Gvenli ?nternet, standart, aile, ocuk ve yurtii olmak zere 4 profili ieriyor. Kullan?c?lar, bu profiller aras?nda istedikleri an gei? yapabilecek. Veya bir evde ocuklar ocuk profilini kullan?rken, yeti?kinler hibir filtrelemeye tabi olmayan standart profili tercih edebilecek. ?ddia edildi?i gibi Gvenli ?nternette kullan?c?lar?n internet eri?imleri hibir ?ekilde tespit edilmeyecek. diyor.
Gvenli ?nternetin kullan?c?lar?n internetteki zararl? yay?nlardan korunmas?na ynelik bir hizmet oldu?unun alt?n? izen ?nternet Daire Ba?kan? ?en, uygulaman?n ?k?? noktas?n? ?yle anlat?yor: lkemiz nfusu gen oldu?u iin zellikle ocuklar?m?z?n internetin zararl? ieriklerinden korunmas?na ynelik istek ve ?ikyetler srekli olarak T?Be iletilmekte. ?nternet servis sa?lay?c?larla yapt???m?z al??malar sonucunda bu hizmeti verme karar? ald?k. Kullan?c?ya tercihte bulunurken hibir bask? yap?lmayacak, aksine bunu istiyorsa tercih edecek. Servis sa?lay?c?lar, 22 A?ustos 2011de kullan?c?lar?n tamam?yla zgr iradeleri ile seebilecekleri alternatif Gvenli ?nterneti sunacak. Talep edenler bu hizmeti alacak, etmeyenler mevcut interneti kullanmaya devam edecek. Bu asl?nda cretli sunulan filtrelemenin cretsiz alternatifi.
Gvenli bir internet ortam? sa?lamak yaln?zca Trkiyenin sorunu de?il. Avrupa Konseyi ba?ta olmak zere birok lke al??malar yap?yor. Trkiyenin uygulayaca?? ?ebeke seviyesindeki cretsiz internet filtreleme paketleri de kullan?c? tercihi ile talebe ba?l? olacak. Bu al??man?n AB ve dnya uygulamalar?yla paralellik arz etti?ine dikkat ekiliyor. ??te uluslararas? uygulamalardan baz? rnekler:
AVRUPA KONSEY?: ?nternetin yasa d??? ve zararl? ieri?iyle mcadele konusu, ocuklar?n korunmas? a?s?ndan Trkiyenin de yesi bulundu?u Avrupa Konseyinin ncelikleri aras?nda yer almakta. Konseyin, yasa d??? ve zararl? ierikten korunmaya ynelik prensip ve mekanizmalar? dzenleyen tavsiye karar?n?n maddelerinde, ye lkeler, kullan?c?lar?n istedikleri ierikleri semelerine imkn tan?yan, farkl? filtreleme profilleri ve arama motorlar? geli?tirilmesine destek olmal?. Filtreleme kullan?c?lar taraf?ndan gnlllk esas?na gre uygulanmal?. ye lkeler, ierik ve servis sa?lay?c?lar?n, kkler iin zararl? ieri?e kar??, ya? do?rulama sistemleri, ki?isel tan?mlama kodlar?, ?ifreler gibi ko?ullu eri?im mekanizmalar? geli?tirmelerini destekler ?eklinde internetin yasa d??? ve zararl? ieri?i ile mcadele ve internet filtreleme ile ilgili tavsiye kararlar? da bulunmakta.
AVRUPA B?RL???: Avrupa iin Dijital Gndemin (Digital Agenda for Europe) en nemli nceliklerinden biri de ocuklar?n internet ortam?ndaki risklerden korunmas?na ynelik al??malar yapmak. AB lkelerinde faaliyette bulunan gerek mobil gerekse de sabit internet hizmeti sunan i?letmecilerce, ocuklar?n ve genlerin gvenli internet kullan?m?na ynelik al??malar yap?lmakta ve bu hususlarda alternatif hizmetler sunulmakta.
Avrupa Birli?i Komisyonu, internetin yasa d??? ve zararl? ieri?iyle mcadele ve ocuklar?n korunmas?na ynelik, 1996 y?l?nda bildirim yay?nlam?? ve ?ubat 1997 tarihinde, ye lke hkmet temsilcileri konseyi, internet zerindeki yasa d??? ve zararl? ierikle ilgili karar alm??t?. 1999 y?l?ndan itibaren de Gvenli ?nternet Program? uygulamaya konuldu. Gvenli ?nternet Program? erevesinde; ba?ta aileler ve ocuklar olmak zere kullan?c?lar?n, interneti do?ru, etkin ve gvenli kullanmalar?na ynelik faaliyetler desteklenmekte.
Avrupa Komisyonu (EC) ile mobil servis sa?lay?c?lar?n 2007 y?l?nda gnll olarak yapt?klar? ocuklar?n ve Genlerin Gvenli Mobil Kullan?m?na ?li?kin Avrupa ereve Anla?mas?, Avrupa mobil pazar?n?n yzde 96s?n? olu?turan 91 firma taraf?ndan imzaland?. Bu kapsamda, sz konusu firmalar ocuklar?n uygunsuz ieriklere ula?mas?n? engelleyen nlemler almakta ve gvenli mobil kullan?m?na ili?kin bilinlendirme kampanyalar? dzenlemekte.
OECD: OECD taraf?ndan Haziran 2008de gerekle?tirilen ?nternet Ekonomisinin Gelece?ine ?li?kin Seul Bakanlar Toplant?s?nda, internetin ocuklar?n zerindeki etkileri ve onlar?n internet ortam?nda korunmas? konular?nda ortak bir anlay???n geli?tirilmesi iin hkmetlere, zel sektre, sivil topluma ve btn internet toplumuna ortak bir aba gsterilmesi a?r?s?nda bulunuldu. Ayn? toplant?da ocuklar?n internet ortam?nda korunmas? hususunda hkmetler ile icra makamlar? aras?ndaki s?n?r tesi i?birli?inin art?r?lmas? ynnde de a?r?da bulunuldu.
APEC ve OECDnin 15 Nisan 2009 tarihinde Singapurda dzenledikleri ocuklar iin Gvenli ?nternet Ortam?n?n Te?viki ba?l?kl? sempozyumda ye lkelerin ?nternetin Gvenli Kullan?m?na ynelik al??malar? tart???ld?. Toplant?da gr?len konular OECDnin Bilgi Gvenli?i ve Gizlilik al??ma Grubu taraf?ndan 8-9 Mart 2010 tarihli toplant?s? sonras? taslak bir rapor hline getirildi. Sz konusu rapora gre; Kanada, Danimarka, Norve, ?sve ve ?ngiltere gibi lkelerde ?SS seviyesindeki filtreleme sistemleri uygulanmakta.
?NG?LTERE: ?ngilterede btn mobil ?ebekeler, standart olarak yeti?kin ieri?e eri?imi engelleyecek filtreleme yaz?l?m? sa?lamakta. Engellemeyi a?mak iin ?ebeke operatr zerinden ya? do?rulama i?lemi yap?lmas? gerekmekte.
?SV?RE: ?svirede 9 Mart 2007 tarihli Telekomnikasyon Servisleri konusundaki ?svire Ynetmeli?inin (OTS) 41. maddesi gere?ince ?svire Telekomnikasyon ??letmecileri, 16 ya??ndan kk oldu?u belirlenen kullan?c?lar?n?n erotik ve pornografik ieri?e sahip ieri?e eri?imini engelleyici tedbirler almakla ykml.
?SPANYA: ?spanyada 32/2002 say?l? Bilgi Toplumu Servisleri ve Elektronik Ticaret kanunu erevesinde; ocuklar iin online riskler ve uygun filtreleme teknolojileri konusunda kullan?c?lar bilgilendirmekle ykml.
JAPONYA: Japonya, Haziran 2008de Genler ?in Gvenli ve Emniyetli ?nternet Kullan?m? Sa?layan Bir Ortam?n Geli?tirilmesine ?li?kin Yasay? kabul etti. Sz konusu yasa, filtreleme hizmetleri sa?lamay? zorunlu hle getiriyor. ocuklar?n internetteki yasa d??? ya da zararl? bilgilerden korunmas? abalar?n?n ilerletilmesini de te?vik ediyor. Yine, Japonyan?n Filtreleme Sistemlerinin Yayg?nla?t?r?lmas?n?n Te?viki Eylem Plan?, filtreleme servislerinin yayg?nla?t?r?lmas?n? desteklemekte. Japon mobil operatrleri, kara liste temelli filtreleme ve kklere uygun zelle?tirilebilir hizmetler sunmakta.
AVUSTRALYA: Avustralya hkmeti 2006 y?l?n?n Haziran ay?nda duyurdu?u, 116,6 milyon Avustralya Dolar? (86 milyon ABD $) bteye sahip Avustralya Ailelerini Online Ortamda Koruma giri?imi ile 3 y?ll?k sre ierisinde, cretsiz filtre yaz?l?mlar?na 93,3 milyon Avustralya Dolar? ay?rarak tm ailelere cretsiz internet filtreleme yaz?l?m? da??tmay? ngrd. Eyll 2008 tarihinde bu giri?imin yan? s?ra ?ebeke temelli filtreleme al??malar?na da ba?lad?.
BTK Ba?kan? Tayfun Acarer:
Ele?tirenler ynetmeli?i okudu mu?
Ula?t?rma Bakanl???na ba?l? dzenleyici kurum Bilgi Teknolojileri ve ?leti?im Kurumu (BTK) Ba?kan? Tayfun Acarer, yap?lacak uygulaman?n kullan?c?lardan gelen talepler do?rultusunda olu?turuldu?unu ifade etti. Acarer, Standart paket ?u an kullan?lan paket olacak ve ocuk, aile, yurtii profilleri bu pakete ek olarak gelecek. ?nternet servis sa?lay?c?larla yap?lan gr?meler ve talepler sonucunda bu ihtiya ortaya ?kt?. Yap?lacak uygulamay? ele?tirenler acaba bu karar? okudu mu? Hibirinin bu ynetmeli?i okudu?unu sanm?yorum. nk bu dzenleme tketicilerin istekleri zerine yap?l?yor.Tayfun Acarer, paketler hakk?nda ?u bilgileri verdi: Paketler aras?nda ocuklara ynelik olan?n ierik k?s?tlamas? yksek. Aile paketi ona gre daha geni?. Yurtii paketi ise 5651 nolu kanun kapsam?nda su unsurlar?n? bar?nd?rmayacak ?ekilde haz?rland?. Bu pakette eri?imi engellenen sitelerin byk blm yurt d??? kaynakl?. ocuk istismar? da bu eri?im engellemelerinin yzde 40?n? kaps?yor. Yurt ii sitelerimiz daha gvenli.
