Onursal Ba?kanl???n? Fethullah Glen'in yapt??? Gazeteciler ve Yazarlar Vakf?, Glenle iligili bir a?klama yapt?.
Fethullah Glen'in darbe konusundaki tutumuyla ilgili Gazeteciler ve Yazarlar Vakf?'ndan bir a?klama geldi.
Gazeteciler ve Yazarlar Vakf?'n?n o a?klamas?....
Toplumsal hayat?m?z?n aktif bir yesi olan Say?n Glenin darbeler ncesinde, srecinde ve sonras?nda baz? tav?r ve de?erlendirmeleri olmu?tur. Ancak, bunlar?n bir ka? semece usullerle al?n?p, resmin tamam? verilmeden, Glen, darbelere destek vermi? gibi gsterilmeye al???lmaktad?r. Ne Say?n Glen ne de Hizmet, yapt?klar?n?n mkemmel oldu?u iddias?nda de?ildir. Y?k?c? olmayan ve niyet okumayan sorgulamaya ve ele?tiriye a?kt?r. Say?n Glen ve Hizmetin darbelerle ilgili tutumlar?n?n sorgulanmas?na kimsenin itiraz? olamaz. Ancak bu sorgulamalar insaf s?n?rlar?n?n d???na ?kmayan, maddi hatalar iermeyen objektif ve yap?c? ele?tiriler olmal?d?r.
Hizmet ve Say?n Gleni rasyonel ve bilimsel a?dan anlaman?n en nemli ve yetkin aralar?ndan birisi kendisinin yaz?, konu?ma ve aksiyonunu btncl bak?? a?s? ile derinlikli bir analize tabi tutmakt?r. Bunun d???ndaki hkm ?karma abalar? eksik ve yetersiz kalacak hatta semecilik ve indirgemecilikle malul olacakt?r. ??in do?rusu, Hizmet ve Glen, geni? kesimler ve kamuoyu itibar? ile, en az 20 y?ld?r Trk kamusal hayat?n?n grnen yznde olagelmi?lerdir. Olumlu ya da olumsuz hem Trkiyede hem de yurtd???nda haklar?nda binlerce k?e yaz?s? ve haber, yzlerce akademik tebli? ve makale ve onlarca akademik kitap haz?rlanm??t?r. ?tibarl? ve objektif pek ok akademik yay?n?n i?aret etti?i zere, Hizmetin ve Glenin hem sylemleri hem de prati?i ya direkt ya da dolayl? olarak demokrasi, sivil toplum, insan haklar? ve bar?? in?as? ynnde olmu?tur.
Daha nceki a?klamam?zda da ifade edildi?i zere, Hizmetin demokrasi ile insan hak ve zgrlkleri talebi hibir zaman toplumun genel anlay?? ve beklentilerinin gerisinde olmam??t?r. Hizmet bu hedefler ve idealler do?rultusunda at??maks?z?n faaliyet gstermeye gayret etmi?tir. Dindarlara devlet gcn de kullanarak yap?lan pek ok eziyete kar??l?k, Hizmete gnl verenler at??ma yerine aktif sabr? tercih etmi?ler, at??maks?z?n, hak belledikleri yolda al??malar?n? srdrm?lerdir. Hizmetin temel prensiplerinden biri olan mspet hareket tam da bu tavra kar??l?k gelmektedir. Hizmet zerine yap?lm?? bir k?s?m akademik al??malar, bu hareket tarz?n? at??mac? olmayan (non-confrontational) ya da kat?l?mc? diren (participant resistance) olarak adland?rmaktad?rlar.
Hizmetin faaliyetlerinin yo?unla?t??? alanlar?n her birinin bar???n in?as?na, sivil toplumun geli?mesine, bireylerin ve zellikle de kad?nlar?n glenmesine ve de demokratikle?meye orta ve uzun vadede katk? yapt??? ve yapmakta oldu?u pek ok akademik al??maya konu olmu?tur. Hizmetin din ad?na siyasete mdahaleye, dinin siyasete ara yap?lmas? ve bir ideoloji haline getirilmesine kar?? oldu?u da ok a?k bilinen bir husustur. Her ne amala olursa olsun Hizmetin herhangi bir darbeye s?cak bakmayaca?? ok a?kt?r. zellikle din ad?na devletin yapaca?? bask?n?n insanlar? riya, gsteri? ve mnaf?kl??a itece?i de Hizmetin temel sosyo-politik anlay??lar?ndan birisidir.
?slami gelene?in yzy?llard?r benimsedi?i bir prensip olan en kt devlet, devletsizlikten, kaos ve anar?iden iyidir anlay???, asla demokrasiyi arka plana atan ve devleti ve yapt??? her ?eyi kutsayan bir anlay?? olarak anla??lmamal?d?r. Mevcut dzen ierisinde hukukun stnl?ne, evrensel hukuka ve insan haklar?na uygun olmasalar da yasalar?n ba?lay?c?l???na sayg? gsterme ve at??maya girmeme, ancak bunlar? kat?l?mc? bir direnle demokratik yollarla evrensel standartlara yak?nla?t?rmaya al??ma Hizmetin temel hareket tarz?d?r.
1971 darbesinde haks?z yere tutuklanan, 1980 darbesinde 6 y?l bir sulu gibi kovalanan, 28 ?ubat post modern darbesinin ard?ndan da 13 y?ld?r memleketinden uzak ya?amaya mecbur b?rak?lan Say?n Glenin darbelere s?cak bakt??? hatta destekledi?i iddias? ok a?k bir arp?tmad?r. Beraatla sonulanm?? olsa da, Glenin daha 2008e kadar hakk?nda a?lm?? bulunan temelsiz ve haks?z bir dava ile darbeciler taraf?ndan hedef al?nd??? da unutulmamal?d?r. Ayr?ca, 28 ?ubat?n gerek ma?duriyetinin siyasal de?il toplumsal alanda ya?and??? a?kt?r. Toplumun pek ok kesimi ile birlikte toplumsal alan?n nemli bir yerini tutan Hizmetin de bu ma?duriyetten pay?n? ald??? bilinmektedir. Tm bunlara ra?men mspet hareketi elden b?rakmayan Hizmet, ma?duriyet sylemini tercih etmemi?tir.
Darbelerle ilgili konu?malar? ele al?n?rken, her ?eyden nce Say?n Glenin genel tarz ve slubu dikkatle analiz edilmelidir. Demokrasiyi destekleyen ve ne ?karan k?s?mlar gz ard? edilip, ba?lam?ndan kopar?lm?? ya da as?l maksad? geni? resim ierisinde ancak anla??labilecek cmleleri pe? pe?e s?ralamak Say?n Gleni ve Hizmeti anlamam?za yard?mc? olmaz, hatta tam aksi bir sonu verir. Yukar?da da i?aret etti?imiz gibi Say?n Gleni okurken onun mspet hareket, at??mas?zl?k, aktif sab?r, sosyal geli?me, muhatab? rencide ve tahrik etmeme anlay??? dikkate al?nmal?d?r.
Say?n Glende karamsarl?ktan ok iyimserlik vard?r. ?artlar?n en a??r oldu?u zamanlarda bile sevenlerine mit a??lamaya al???r ve hadiselerin olumlu taraflar?n? nazara verir. Adil olma ad?na, ho?una gitmeyen birisinden sad?r olan olumlu bir ?eyi de grmezden gelmez. mitvarl???n bir yans?mas? olarak durum tespiti yaparken iyiye ve ideale i?aret eder.
Bu hemen hemen her konuda byle oldu?u gibi askerler ve askeriye iin de byledir. Aralar?nda olan vicdanl? ve demokrat ki?iler hat?r?na darbe dnemlerinde bile hibir kuruma d?manca yakla?mam?? ve toptanc? bir ?ekilde y?k?c? ele?tirilerde bulunmam??t?r. Bu tavr? darbeleri destekledi?i anlam?na gelmez. Say?n Glen, lkenin daha kt bir duruma d?memesi ve tm toplumun faydas? ad?na tansiyon d?rc bir tav?r al?r. Fayda getirmeyecek ve hatta kt niyetlilere bahane olacak at??mac? bir tavra girmez.
te yandan, iyimserli?i asla bir Polyannac?l?k de?ildir. Dolay?s? ile iyimser olmakla birlikte meydana gelebilecek kt ihtimallere tarihin dersi ve sosyo-politik realitelerin ????? ile bakar. 28 ?ubat darbesinin liderlerinden bir komutan?n hat?rat?nda da geen ve toplumun en hafif direncini bile fiili darbeye bahane yapmaya haz?r olundu?unu gsteren sokaktan gelen irtica bir halk hareketine dn?me e?ilimine girerse, mdahale son are olacak sz bu a?dan ok manidard?r. Demokrat denilerek, darbecilerce istihfaf edilen bir generalin Genelkurmay Ba?kanl???na gelmi? olmas?, tm subaylara ve askeriyeye k?r?c? bir tav?r alman?n ne kadar yanl?? olabilece?ini gstermektedir. Ayn? ?ekilde, Ergenekon davalar?n?n da demokrasi yanl?s? subay o?unlu?u olmasa a?lamayaca?? ve devam edemeyece?i barizdir. Mahkemelerce gerekli?i kabul edilen, bir amiralin gnlklerinde geen, k?talardaki subaylar?n o?unlu?unun darbeye kar?? oldu?u gere?i de Say?n Glenin tavr?n?n do?rulu?unu gstermi?tir.
Asl?nda Glen, 1993ten beri gelmekte olan darbe srecini grm? ve buna elinden geldi?ince dikkat ekmeye al??m??t?r. 28 ?ubata yakla??l?rken, Say?n Glenin Glckte hareketlenmeler var duyumunu iletti?i Devletin zirvesindekiler kendisine varsa elinizde bunun belgesini verin demi?ler, asl?nda ayyuka ?kan bu demokrasi kar??t? hareketlenmeleri mercek alt?na almaktansa Demokrat Parti dneminin me?hur Samet Ku?u olay?n? hat?rlat?rcas?na olay? if?a edenleri risk alt?na atmay? tercih eder grnm?lerdir. Ayn? ?ekilde, Say?n Glenin bir ba?ka ikaz?na cevaben bir devlet by? "Hocam, dengeli olal?m biraz" demi?tir.
Say?n Glen, daha 28 ?ubat darbesinin s?cak gnleri ba?lamadan bir grup gazeteciye Ekim 1995te endi?elerini askeriyede bir grup muht?ra haz?rl??? iinde szleri ile ifade etmi?tir. Bu tarihte sz konusu endi?eleri dikkate alacak ne gl bir siyasi yap? ne de bunlarla mcadele edecek duyarl? bir medya vard?. Ne yaz?k ki, birka zay?f istisna hari Glenin bu a?klamas? destek grmemi?tir. Hatta nemli bir partinin grup ba?kanvekili a?klamay? ?anss?z bir a?klama, amal? bir yorum [] Hibir haz?rl?k yok. Fethullah Glen'in ?ahsi gr?dr. Askerlerimiz de milletimizin bir paras?d?r diyerek kar??t tav?r sergilemi?tir. O dnemde bir deniz subay? taraf?ndan btn siyasilere gnderilen ve Say?n Glenin de bir kamuoyu olu?turma abas?yla seslendirdi?i endi?elerinin nemi, pek ok darbe giri?iminin ortaya ?kt??? Ergenekon sonras? srete ancak anla??labilmi?tir.
Hizmetin ve Say?n Glenin 28 ?ubat darbe srecindeki tavr?, lkenin o zamanki ?artlar? tm detaylar? ile gz nne al?nmadan anla??lamaz. 1997de sivil siyaset kendisine kar?? yap?lan psikolojik harbi ilk ba?larda hafife alm??, daha sonra da engelleyebilecek iradeyi gsterememi?tir. Bir k?s?m iktidar mensuplar? da niyetlerinde samimi de olsalar yap?lan propagandalar? do?rulay?c? tav?rlar alm??lar ve darbeye destek veren medya bunlar? alabildi?ine bytm?tr. Silahs?z kuvvetler olarak adland?r?lan baz? etkin ve gl sivil toplum kurulu?lar? ve sendikalar demokrasi kar??t? ve darbe yanl?s? bir tav?r alm??lard?r. Baz? komutanlar a?k a?k silahl? mdahale tehditlerine ba?lam??lard?r. Cumhurba?kan?n?n duru?u belli olmu?, Sincanda tanklar yrm?, ?i?leri Bakan?na ya?l? kaz??a oturturuz tehdidi yap?lm??, byk gazetelerin man?etlerini darbeci komutanlar belirler olmu?tur. Bu hengmede Say?n Glenin duru?u lkenin daha az zararla bu sreci atlatmas?n? amalam??t?r.
Bugnden gemi?e bak?p, asker darbe yapamayacakt? zaten, neden meydan okumad?n?z? diye sorman?n hibir rasyonel dayana?? yoktur. 28 ?ubat 1997'deki MGK kararlar? uygulanm?yor diye baz? askerlerin 11-16 Haziran 1997 tarihleri aras?nda darbe yapaca?? bilgisini ABD de ciddiye alm?? ve dnemin ABD D??i?leri Bakan? Madeleine Albright, 14 Haziran 1997de Milliyet gazetesine yapt??? a?klamada Anayasal dzenin d???na ?k?lmamas? gerekti?ini Ankaraya bildirdik ifadelerini kullanm??t?r. Bu a?klamay? man?etten duyuran Milliyet gazetesinin o gnk yay?n ynetmeni Say?n Derya Sazak bir komutan?n aray?p Oraya da iki general mi gnderelim? dedi?ini a?klam??t?r.
Say?n Glen, oka ele?tirilen Refah-yol hkmetini ekilmeye davet etti?i 16 Nisan 1997deki Kanal Dde ki rportaj?nda bile o zor zamanlarda sylenebilece?i kadar? ile darbelerin lkeye zarar verdi?ini anlatmaya al??m??t?r. stelik bu, siyaset kurumunun dik duramay?p, Hizmetin ve di?er dini hareketlerin e?itim kurumlar?n?n kapat?lmas?n? ya da devletle?tirilmesini ngren 28 ?ubat kararlar?n?n imzalamas?ndan bir buuk ay sonrad?r. Daha ncesinde de ok say?da subay/astsubay YA? kararlar? ile ordudan at?lm?? ve 12 Aral?k 1996 tarihli Yeni ?afak Bu imzay? atmayacakt?n, Hocam! Ordu'da son y?llar?n en byk k?y?m? Trkiye'yi aya?a kald?rd?! man?eti ile ?km??t?r. A?kt?r ki, burada Hizmetin siyaset kurumunu yaln?z b?rakmas? gibi bir durum olmad??? gibi belki de ileride ara?t?rmac?lar tam tersi bir durumun sz konusu oldu?unu dile getireceklerdir. Say?n Glenin 28 ?ubat kararlar?n?n imzalanmas?ndan bir buuk ay sonra hkmete ekilin a?r?s? yapmas?n?n de?eri ancak AK Parti hkmetinin 27 Nisan 2007 muht?ras?na meydan okuyup erken seim karar? almas? ve sonras?ndaki geli?melerle ancak anla??labilinecektir.
zetle, Say?n Glenin dahli olmad??? ve hibir ciddi etkisinin de bulunmad???; tersine a?k hedef oldu?u darbe srelerindeki tavr?, lkenin grece?i zarar? en aza indirmek iin mspet hareket ve aktif sab?r anlay??? do?rultusunda itidal, temkin ve dikkat ile hareket etmek ?eklinde anla??lmal?d?r.
Kamuoyuna sayg? ile duyurulur.