'Freedom House, Amerika'da ciddiye al?nan bir kurum de?il'

Freedom House'un 'Dnya Bas?n zgrl?' raporunda Trkiye'yi k?smi zgr kategorisinden zgr de?il kategorisine ta??mas? belli bir evrede de olsa hayli tart???ld?. Etyen Mahupyan'a gre, Freedom House Amerika'da ciddiye al?nan bir kurum de?il... 

Raporda en ok tart???lan hususlardan ilki ku?kusuz verilen rakamlar?n resmi rakamlar? yans?tmamas? oldu.

Rapor haz?rlan?rken Trkiye'den destek veren ismin de a?klanmamas? zerinde durulan di?er hususlar aras?nda yer al?yor. Bu raporun asl?nda ne syledi?i, Trkiye'de bas?n zgrl?nn olup-olmad???, eski iktidar dnemlerinde bas?n?n rol sorular?n? ve bu rapora belli bir kesimin ok s?k? bir ?ekilde sahip ?kmas?n?n sebeplerini 50 y?ld?r medya sektrnn iinde olan duayen isim Mehmet Barlas ve Trkiye'nin nemli ayd?nlar?ndan Etyen Mahupyan Yeni ?afak'tan Nil Glsm'e anlatt?.

Freedom House'un haz?rlad??? rapor bir tart??may? da beraberinde getirdi. Siz bu raporu nas?l buldunuz?

Trkiye'de bas?n konusunda baz? engellemeler var. rne?in Terrle Mcadele Kanunu'nun 4. maddesinde dzeltilmesi gereken noktalar var. Ancak Freedom House'un raporu dnyadaki ifte standard?n bir yans?mas?d?r. Trkiye o raporda belirtildi?i kadar bas?n zgrl?nden yoksun bir lke de?ildir. Freedom House, M?s?r'la, Suriye'yle u?ra?aca??na Trkiye ile u?ra??yor. Zaten Freedom House'un kadrolar?n?n eski CIA oldu?unu hepimiz biliyoruz. O yzden bu raporu fazla anlaml? ve de?erli bulmad?m. Bu sebeple bu raporun varl??? ya da yoklu?u benim iin ayn?.

'?U ?HALEY? BANA VER' D?YEM?YORLAR

AK Parti iktidar? ile medyada nas?l bir de?i?iklik sz konusu oldu?

Trkiye'de bas?n a?s?ndan bakt???m?zda medya patronlar?n?n zgrl? k?s?tland?. Gemi? dnemlerde medya-mafya-cunta i?birli?i iinde Trkiye'de devlet pastas?ndan pay al?rd?. E?er bir medya patronuysan?z ve ortada bir ihale varsa siz de bundan pay al?rd?n?z. ?unu syleyebiliriz, medya patronlar?n?n devlet pastas?ndan pay alma zgrl? k?s?tland?. Medya patronlar?n?n eskisine gre mutsuz olmas? ok do?al. Eskisi gibi medya patronlar? bugn Ba?bakan'? aray?p da '?u ihaleyi bana ver' diyemiyorlar art?k.

al??anlar a?s?ndan nas?l de?erlendirirsiniz durumu?

Medya patronlar? devletle aralar?n? fazla amamak iin zaman zaman al??anlar?n? kurban ediyorlar. Burada iktidar veya otorite bas?n mensuplar?n? susturmuyor. Bakt???n?z zaman eskisinden ok daha fazla ele?tiriyor, hatta yeri geldi?inde hakaret ediyor. Hrriyet, Zaman, Szc gazetelerinde iftiralarla dolu haberler, hakaretler yer al?yor. Hatta Trkiye'de bas?n o kadar zgr ki 'mezar?na tkrlmesin diye tomalarla korunacak' trnden yaz?lar ?k?yor.

Bas?n zgrl?nn lt nedir?

Ben bunu ok sama buluyorum. nk bas?n zgrl?nn azl??? tabular?n oklu?uyla llr. Konu?ulmas? yasaklanan konular? listelersiniz ve e?er konu?ulmas? yasak olan bir liste varsa o lkede bas?n zgr de?ildir. Mesela biz gemi?te 'Krt' kelimesini kullanmazd?k. Trkiye'de Krt yoktu, s?n?r? geince Irak'ta vard?. Bu tabu kalkt? rne?in. Ayn? ?ekilde resmi ideolojinin veya askeri vesayetin sylemleri de tabuydu. Art?k b?rak?n askeri darbeye destek olmak, bu siyasi bir ay?p olarak yer ald?.

BA?BAKAN ATAMAK DNEM? B?TT?

Siz 50 y?ll?k bir sreyi bu sektrde geiren bir kimsesiniz. Kendinizi eskiye k?yasla nas?l hissediyorsunuz?

Ben kendimi eskisinden daha fazla zgr hissediyorum. Asl?nda bugn bas?n zgrl? alt?nda tart???lan medya patronlar?n?n zgrl?dr. Art?k ba?bakan atamak, ihaleden pay almak dnemi bitmi?tir.

Paralel Yap?'n?n medya unsurlar?n?n bas?n zgrl?nn olmad??? ile ilgili en ?edid iddialarda bulunmas?na yorumunuz ne ?ekilde olur?

Ahmet ??k yazmad??? kitap yznden hapse girdi. ?u anda Pensilvanya'da ya?ayan rgtn ba??, ya?ad??? lkedeki gazeteleri bir okusun ve o lkedeki bas?n zgrl?nn ap?n? bir anlas?n. Sonra da kendi gazetelerine talimatlar versin Amerika gibi olal?m desin. Zaman'? da ?ngilizce'ye evirsin, gitsin orada zgrce yay?nlar yaps?n. Bunlar?n samal??? Trkiye'yi rahats?z ediyor a?kas?.

GAZETEC?LER HAFTALARCA ORTADAN KAYBOLMU?TU

Gemi? iktidarlardan gnmze dek bas?n zgrl? konusunda nas?l bir seyirden sz edilebilir?

Bir kere tek parti dnemine bakt???n?z zaman Hseyin Cahit Yal?n'?n yaz? yazmas? yasakland? ve tapu memuru olarak al??t?. Ahmet Emin Yalman'?n gazetecilik yapmas? yasakland?. Sonra Anadolu Kulb'nde kar?s? masan?n stne ?k?p ?iiri okudu ve ondan tekrar yazmaya ba?layabildi. Bu olay?n ard?ndan gazetecilik yapmas?na izin verildi. ok partili hayata geti?imizde de Ekspres Gazetesi'nin sahibi 1946-50 aras?nda 248 defa tutukland?. 50'den bu gne bakacak olursak her askeri darbe dneminde gazeteler ka defa kapat?ld?. 12 Mart'a gelindi?inde etin Altan, ?lhan Seluk gibi akl?n?za kim gelirse hal?lara sar?l?p bir hafta ortadan yok oldular. ?u anda Krt meselesinin zm iin al??an M?T o dnem gazetecileri hal?lara sar?p toplama merkezlerine gtrd. ?lhan Seluk'a yap?lan i?kenceleri hat?rlay?n. Bas?n zgrl?nn ?imdi tart???lmas? bana ok komik geliyor. 2000'li y?llara kadar bas?n zgrl? laft?. Bunu 28 ?ubat'ta grdk i?te. Bugn bas?n zgrl? yok diyenlerin hepsi samal?yor.

Etyen Mahupyan: Amerika'da bile ciddiye al?nm?yorlar

Freedom House bas?n zgrl? konusunda haz?rlad??? raporda Trkiye'yi zgr olmayan lke olarak derecelendirdi. Bu rapor etraf?nda e?itli tart??malar sryor, sizin kanaatiniz nedir?

Bu ok ciddiye al?nacak bir rapor de?il asl?nda. Zaten Freedom House, Amerika'da da ciddiye al?nan bir kurum de?il. Sa?c? neo-con diye tabir edilen kesimle do?rudan ba?lant?l? ve paras?n?n bir k?sm?n? da devletten alan kurum. O sebeple bu raporun ok abart?l? ?ekilde ciddiye al?nacak bir taraf?n?n oldu?unu d?nmyorum. ?u anda dnyada Trkiye aleyhine olan genel bir kampanya var bu raporun da onun bir paras? oldu?unu d?nmek daha mant?kl? gzkyor. te yandan Trkiye'de bas?n zgrl? a?s?ndan bakt???m?zda tabi ki baz? problemler de bulunuyor. Bu problemler gemi?te de vard?.

TUTUKLU KA DOKTOR VAR D?YE DE SORALIM

Tutuklu gazeteciler ile ilgili bir blm de yer al?yor raporda. Bu konuda neler sylersiniz?

Trkiye'de hapiste bulunan gazeteciler var ama bu o raporda yer alan say?da de?il. O raporun yaz?l?? tarihi eski olabilir. Ancak buradaki mevzu olan ki?ilerin gazetecilikten tr ieride olmad?klar? da malum. Tutuklu ve hkml ka doktor, mhendis var diye bir soru da sorulabilir. Sonuta su i?leme a?s?ndan bakt???m?z zaman gazeteci olmak ile doktor ya da mhendis olmak aras?nda bir fark yok.

Raporun ok ciddiye al?nmamas? gerekti?ini ifade ediyorsunuz. Neden?

Rapora bakt???m?z zaman bas?n zgrl? ile ilgisi olmayan bir ok detay da bulunuyor. Bas?n zgrl? ile ilgili olmayan detaylar? grnce de bu raporun ba?ka trl bir rapor oldu?unu d?nyorsunuz. Ayr?ca bu raporu haz?rlayanlar Trkiye'den bihaberler ve onlar?n Trkiye'den konu?tuklar? ki?iler de onlar? ideolojik olarak ynlendiriyor. Onlar da ynlendirilmeye haz?rlar zaten.

OBJEKT?J OLSA ?S?M AIKLANIRDI

Trkiye'den rapora katk? veren ki?inin isminin a?klanmamas?n? nas?l grlmeli?

?sim verilmedi?i zaman kar??n?zda do?rudan bir Amerikan sivil toplum rgt olarak Freedom House'u buluyorsunuz. Halbuki biz o ismi bilsek, muhtemelen de o ki?iyi tan?d???m?z iin zaten bu raporun neden byle oldu?unu hemen anlayaca??z ve bu raporun objektif olmad???na ynelik genel bir kanaat hemen olu?mu? olacak. Bu ismin sylenmemesi asl?nda 'Bu ki?i objektif de?ildir' demektir. Objektif bir isim olsayd? hi gizlenmeden sylenirdi.

Rapor belli bir kesim taraf?ndan ok fazla gndeme ta??nmaya al???ld?. Bu yakla??m? nas?l okumal??

Bunun iki yn var, ilki biz bat?l?lar?n bizim hakk?m?zda ne syledikleri ile ilgili fazla hassasiyet gsteriyoruz. Bu ok do?ru bir yakla??m de?il, nk bat?da ok kaliteli sivil toplum kuru?lar? oldu?u gibi ok pespaye kurulu?lar da bulunuyor. Bunlar?n hepsini ayn? kaba koyarak bir hassasiyet olu?turmaya al??mak do?ru de?ildir. ?kincisi de bir ktye kullanma durumunun oldu?udur. AK Parti kar??tl??? zerinden prim yapmaya al??an bir koalisyon var. Onlar elbette byle bir rapor ?kt???nda ona sahip ?k?yor ve gndemde tutmaya al???yor. Bunda da ?a??rt?c? bir durum yok. Bu yzden raporun olu?turdu?u tart??man?n bir derinli?i de bulunuyor, bir iki gn iinde unutulup gidecektir.

Tamam? http://yenisafak.com.tr'de...