MEDYADA KADIN OLMAK...
Nur Onur, Televizyonculuk serveni ile s?n?rl? kalmay?p yazarl?ktan e?itmenli?e, sosyal sorumluluk projelerine kadar birok alanda al??malar?n? srdren gen, gzel ve ak?ll? bir kad?n.
?imdilerde SKYTrk360da pazar sabahlar? canl? olarak izleyicilerin kar??s?na Her Pazar adl? programla ?k?yor. Nur Onurla Birsen Alt?ner konu?tu.
-Sevgili Nur Onur, o kadar ok programa imza att?n ki, seni tan?tmakta zorlanaca??m san?r?m. Gazeteci kkenli oldu?un iin, ele ald???n btn konular? en profesyonel ?ekilde yapma al??kanl???n oldu?unu tahmin ediyorum ama, tarihten sinemaya, modadan ocuk sa?l???na, tatil rehberinden ekonomi dnyas?na kadar pek ok alanda televizyon program? yapman byk ba?ar? Tabii ayn? zamanda cesaret de Nas?l ba?lad?n?
-Asl?nda benim servenim TRT ?stanbul Televizyonuna stajyer olarak girmeyle ba?lad? diyebilirim. Kamera arkas?ndaki her ?eye hkim olmak; ???k yapmak, ekim, kurgu, metin yazmak vs her ?ey bana oyun gibi geldi ve ok severek hayranl?kla ?rendim her ?eyi 5 y?l boyunca TRT ?stanbul Televizyonunda ynetmen ve yap?m yard?mc?l??? yapt?m. Ard?ndan ynetmen titrini almay? ba?ard?m. Cumhuriyete Kanat Gerenler belgeselinin son 100 blm ynetmenli?ini stlendim. Bu program Meng Ertelin sundu?u lk Karaosmano?lunun editrl?n yapt??? hayat?m?n en nemli programlar?ndan biriydi, hatta ilkiydi diyebilirim. Ard?ndan zel Gnler, Dilimiz Edebiyat?m?z, Sulu Kim? gibi pek ok yap?mda grev ald?m.
-Ben Nur Onuru en gzel ifade eden i? hangisidir, onu merak ediyorum?
- Televizyon da al??t???m dnem iinde arada epeyce format rettim ama, Ve Moda benim iin ok nemli bir proje oldu diyebilirim. nk ilk defa modan?n arkas?ndaki aktrleri kamera nne ta??d?m. Moda dergileri, editrleri, foto?raf?lar?, kulisler, mankenler, kitaplar ara?t?rmalar epey yo?un al??t?m bu konuda. Sosyoloji ve psikolojiyi de harmanlayarak disiplinler aras? bir yolculu?a ?kt?m. Tam 6 y?l boyunca haz?rlay?p sundum metinlerimi yaz?p, ynettim. Jenerik yap?m?ndan mzi?ine her karesinde yarat?m?n yaramaz ocu?u olmak ve yeni bir ?eyler denemek beni ola?anst mutlu ediyordu. Ard?ndan bu birikimlerimi stad?m Attila ?lhan?n nerisiyle bir kitap al??mas?na dn?trdm.
Modaya sadece giyim ku?am ba?lam?nda ya?la?an bir zihniyete kar??; ya?amla lm aras?ndaki giyinik dnemde; stat sembol, din, inanlar zemininden konuya bak?p dnemleri irdeleyen Roma, Bizans, Osmanl? derken Cumhuriyet dnemi sonras? terzilerden tasar?mc?lara kadar uzanan al??mam? 3 y?l iinde toparlay?nca 507 sayfal?k bir al??ma oldu.
-Evet evet, ok kapsaml? bir kitap olmu? Moda Bula??c?d?r. Geri sen nsznde bu kitab?n?n bilimsel bir kitap olmad???n? sylemi?sin ama ?yle bir gz att???mda epey derinlemesine incelenmi? bir konu oldu?unu gryorum. nce giyinmenin servenini anlatm??s?n. Taa Mezopotamyadan ba?layarak hem de Yunan, Roma, Bizans, Ortaa? ve Yak?na?a kadar giyinmenin servenini anlatt?ktan sonra as?l meseleye gemi?sin. Yani modaya Moda kavram? sanayi toplumuna gei?le birlikte hayat?m?za girdi. Kitab?n?n ad?nda da syledi?in gibi moda bula??c? m?d?r gerekten?
-Evet, moda bula??c?d?r nk toplumlar?, s?n?flar?, kitleleri her ne kadar ben uymam yapmam dense de etkisi alt?na alan mthi? bir dalgad?r Hani Alvin Toffler?n nc Dalgas? gibi. nk moda dneme damgas?n? vuran her ?eyi kapsar. Sadece giyim ku?am de?il. Yemek, mzik, mimari hatta davran?? biimleri bile akl?n?za ne gelirse
-Kitapta anlatmak istedi?in tam olarak neydi?
-Asl?nda anlatmak istedi?im Kltr insan?n do?urdu?u ?eydir. D?ncesinden hareketle gemi?te ay?r?m olan giyim ku?am sanayi devrimi ile birlikte tek tiple?meye ayn?la?maya do?ru yol ald?. Dolay?s?yla, Sanayi toplumuna gei?le daha tketime ynelik, daha ii bo? bir kavrama dn?trld. Kapitalizmin beslenme kaynaklar?n?n belki de ilk s?ralar?nda kad?n ve kad?n zerinden yap?la iletiye, mass media yaya dn?t adeta
-Dnyada ve bizde modan?n geldi?i son nokta nedir?
-Son nokta diye bir ?eyin varl???na inanm?yorum do?rusu. Hep noktalar, noktal? virgller iki nokta st steler var desek yeridir. nk asl?nda bir tekrar?n versiyonudur moda retimdeki, eldeki mevcut renklere gre o y?l sendikan?n belirledikleri, onlar?n defilelerle yay?l?m?, ard?ndan olmayan bir dnyan?n sunumu ve ark?n mthi? i?leyi?i kad?n zerinden giyim ku?am, kozmetik, aksesuar vs. d?nsenize markalar ve dnyalar, o dnyan?n garip kahramanlar?, neyse fazla de?meyeyim. Kapitalizmin en nemli aktrlerinin beslenmesi. Olmazsa olmazlar?n dayat?lmas? bir nevi.
-Moda konusunda medyan?n en uzman ki?isi oldu?unu syleyebiliriz asl?nda.
-Ben y?llarca bu alanda uzmanla?mak iin elimden geleni yapt?m. Paris Moda Haftalar?, Milano vs. gezip ekimleri yaparken tek Trk kameras? ve editr ben grnyordum. Programlar?mda Valentino, Yves Saint Lauren, Ungaro, defileleri d??ar?dakiler ve ieridekileri ?TK?B, CPD Dsseldolf fuarlar? gen moda tasar?mc?lar?, Bahar Koran, zlem Ser, mit nal, Hatice Gke, Arzu Kaprol hepsinin ba?ar? yklerinin en yak?n tan???y?m diyebilirim. Bu da beni ok mutlu ediyor onlar?n azimle mcadelesi kendilerini ifade dnemleri ve harika i?leri hep akl?mda ama yolculuk sryor hem de herkes iin Modan?n geldi?i nokta daha bireysel, daha sokak tarz?, daha butik i?ler, bir anlamda ben yapt?m oldu yzy?l?nday?z. Nas?l rahatsak yle olsun yakla??m? ama bu da yetmiyor. Avrupada Haute couture atlyeleri kapanmaya yz tutmu? durumda. nk haz?r giyim ula??labilir rakamlar?n tesinde, ok ucuza herkese rn d?ncesini yaymakta. Ama bu modad?n sonu mudur? Kad?n var olduka moda kavram? da zaman zaman kan kaybetse bile kendine bir ya?am sahas? bulacakt?r diye d?nyorum.
-Ben ba?kalar?n?n tasarlad?klar?yla insanlar?n kendini ifade etmesini garip buluyorum, birok ki?i de benim gibi d?nyor ama, gene de kendimizi modadan soyutlayam?yoruz.
-Ben bunca y?ld?r sadece kendime yak??an? giydim. Kendime yak??an? biliyorum, o tarz?n d???nda giyinmiyorum. Moda camias? en yak?n dostlar?mdan olu?uyor. Gard?robumda o zel paralardan olmas? beni ok mutlu ediyor. Ama zaman, mekn, olay genini gz nnde bulundurup kendini iyi hissettiren, iinde zgr davran?p oras?n? buras?n? eki?tirmeden, acaba iyi grnyor muyum? sorusunu sormad???n?z giyim ?ekli asl?nda tarz?n?z?n zetidir bence. O nedenle hibir zaman moda diye gard?robuma bir ti?rt bile almam???md?r.
Her devrin rzgr?na kap?lan bir yap?m yok, belki de o sebepten tutuculu?um biraz. Yapt???m hibir i?te de her devrin adam? olmad?m...
-Tutucu musun bilmem ama i?kolik oldu?unu d?nyorum. Birden ok projeyi hayata geirmenden byle bir kan?ya kap?ld?m.
-??kolik de?il de al??kan?m diyelim. Ben tek i? yapanlardan ziyade ayn? anda birka projeyi hayata geirmeyi seven, gereksiz al??kanlardand?m. rne?in, tm konu?tuklar?m?z?n d???nda Yans?malar adl? belgesel seriyi ynettim. Edebiyat, sinema, tiyatro dnyas?n?n en nllerinin hayat?n? konu alan bu al??mam s?ras?nda ok de?erli isimlerle al??t?m. Hlya Koyi?itten Fikret Hakana, zdemir Erdo?andan Glriz Sururiye, Sha Ar?ndan Halit Akatepeye ve Halit Refi?e kadar inan?lmaz isimlerle, inan?lmaz keyifli al??malar yapt?m. Ben Televizyon camias?n?n en zengin kad?n?y?m. ?nsanlar? biriktirdim hayat?mda hem de gerekten muhte?em insanlar?...
-Ben seni Halit Refi?'in "Gazi ile Latife" adl? Senaryo kitab?n?n yeniden yay?nlanma projesi s?ras?nda tan?d?m. Halit Refi?in senaryosunun okurlarla yeniden bulu?mas?na n ayak olmu?tun. Halit Refi? ile aranda zel bir ba? oldu?unu d?nyorum. Nas?l tan??t?n?z, nas?l geli?ti ili?kiniz? Onunla al??mak insan? geli?tiren bir durum olsa gerek. Bir okul ayn? zamanda Yan?l?yor muyum?
-Yan?lm?yorsun Onun yan?nda zenginle?mekten te ba?ka ?ans?n?z olmazd? zaten. O keyifli sohbetleri, bilgi seli dnyas?, her konuda syleyecek bir sz, hikyesi olan inan?lmaz biriydi. Halit Hocam? tabii ki, Trk Sinemas?na katt?klar?yla tan?yordum. Ama belgesel al??mam s?ras?nda Sapancadaki o gzel dnyas?nda, harika e?i Glper Refi?in de oldu?u evde hayranl???m daha da artt?. Gm?ty, Afet ve bu inan?lmaz aile Nas?l olabilirdi ki? bu devirde byle insanlar, byle bir bak?? a?s?, alg?lay?? biimiHalit Beyin Gazi ve Latifesinin yeniden bas?m?na ve bunun kitlelerle bulu?mas? iin Tophane-i Amire de harika bir gn planlad?m ok mutlu olmu?tu Hoca da. Asla unutamam. Ke?ke bugn olsayd? da daha ok mutlu edecek i?lere imza atabilseydim. O bir okul, niversite de?ildi sadece. Hayat?n anlam? ve anlams?zl??? aras?ndaki ince izgiyi kavram?? mthi? bir deha idi.
-Yine Halit Refi?in Kpekler Adas? filmini 12 y?l aradan sonra izleyicilerle, hatta hayvan severlerle bulu?turan bir projeye de imza atm??t?n.
-Kpekler Adas? filmini y?llar sonra ilk defa 4 Ekim Dnya Hayvan Haklar? Gnnde Beyo?lu Sinemas?nda izleyici ile bulu?turdum. Elde edilen gelir bar?nak hayvanlar? iindi. ok ok sevinmi?ti bu projeme.
-Bir ba?ka al??man oldu?unu da biliyorum Halit Refi?le
-Evet bir kitap yaz?yordum. Y?llar sonra kendisiyle hayat?ndaki kad?nlar? konu alan harika bir proje oldu?una inand???m kitapt? asl?nda bitti. Ama bas?ma vermek istemedim. nk rahats?zl???n?n ard?ndan kendisini kaybettik. Kitab?n bys bozuldu benim iin, burkuldu yre?im onu ok seviyordum. Gnn birinde belki bask?ya veririm.
-Vermelisin
-?n?allah kendimi haz?r hissetti?imde evine bile yeni yeni gitmeye ba?lad?m. Sapanca da ya da Burgaz da diye d?ndm hep...
-Baz? insanlar iz b?rak?rlar. Hastal???n? biliyor muydun?
-Kom?u Plakta Ne al?yor? adl? TRT Trk iin haz?rlad???m belgeseller iin yurtd???nda oldu?um bir dnemde hastalanm??. Trkiye ye dner dnmez arad?m. Rahats?zl??? vard?. Safra ta?? ameliyat? olmu?tu. Ziyaret ettim, iyiydi, evde al??t?k Hatta yine TRTye bir program yapacakt?k beraber. Onaylanm??t? da Btesini ve dekorunu konu?uyorduk. O sinsi rahats?zl?k zamans?z ald? onu bizden
Son yedi?imiz dondurmay? unutam?yorum. Sa?l?kla sohbet etti?imiz son gnd. Onu kaybetti?imizden beri evlerine gidemiyordum. Glper Han?m bana Halit hocay? hat?rlatt??? iin onu da aramaz sormaz olmu?tum. Ara s?ra telefonda bir konu?mam?z oluyordu o kadar. Sonunda Glper Han?m?, Gm?ty ve Afeti Her Pazar adl? program?ma konuk etmek iin bulu?ana kadar Salondaki o me?hur koltu?u ylece duruyordu. Ben her zamanki yerime oturdum. Bizi izliyordu, hissediyordum. ok dingin, huzurlu geldi ev yine de bana. O gzel yemeklerimizi, sohbetlerimizi ok ok zlyorum. Glper Han?m da ola?anst bir zenginlik, onunla geecek zamanlar?n de?erini biliyorum ve bu zamanlar? ertelemek istemiyorum art?k iyiyim. Onu da ok seviyorum. ?imdilerde mzik dnyas? iin mthi? bir proje zerinde al???yor. Emin olun onun kadar ben de heyecanl?y?m. Biran evvel hayata gese de keyifle izlesem diyorum.
-B filmleri zerine bir kitab?n var. O da bence sinema iin nemli bir konu. Yine bilimsel bir al??ma gibi ince ince i?lenmi? bir kitap. Asl?nda star oyuncular?n olmad???, yap?m masraflar?n?n ok az oldu?u, hatta senaryonun bteye gre yaz?ld??? bu filmler, asl?nda sinema dnyas?n?n nemli filmleridir. Bu kitab?n yaz?l?? hikayesi nas?ld?r?
-Bu kitap asl?nda Aziz Dostum Giovanni Scognamillonun o kadar master yapt?n tezini de ver demeseydi ?kmayacakt?. Benim konuyu ?rendim nas?lsa, yazmaya gerek yok diyen bir yakla??m?m vard?. Nas?lsa birileri yapar diye d?nyordum. O yzden bu konudaki al??malar?m? kitapla?t?rmay? hi d?nmemi?tim. ??te B movie byle bir serven ya?ad?. Jri savunmamda iki de?erli hocam bunu kitap yap demi?ti oysa. Ben hadi can?m, bana m? kalm?? kitap yapmak bir sr sinema ele?tirmeni, yazar? var dedim. 6 y?l boyunca yay?nlatmak akl?ma bile gelmedi. ?imdi yeni bask?s?n? yapacak bu kitab?m.
-Cemal Kutayla da uzun bir al??ma yapt?n?z TV8de. Cemal Kutayla ili?kiniz nas?ld?? Ya? olarak ok ileri ya?tayd? ne de olsa
-Cemal Kutay? Cumhuriyete Kanat Gerenler belgeseli s?ras?nda tan?d?m. Daha sonra Vehbi Bolak hakk?nda bir blm haz?rlarken kendisini Modada k?z?yla gezmeye ?km?? iken yakalad?m. Kendimi hat?rlatt?m. Biraz bilgi almaya al??t?m. O bana sanki nnde promter ak?yormu? gibi tm detaylar? ile dnemi ve ki?iyi anlatt?. Ben utand?m, gnlerdir ara?t?rmama okumama ra?men konuya onun kadar hakim de?ildim. Konuya olan hkimiyeti ve dn gibi hat?rlayan haf?zas?na hayran oldum. O gnden sonra benim tarih ktphanem oldu. Ne zaman ba??m s?k??sa hala haf?zamdaki telefonunu evirir sorard?m. 15 y?l ba??m? hi kesmedim.
Daha nemlisi nikh ?ahidimdi. En zengin eyizi olan de benim herhalde. 187 kitab? vard? Kutay?n. Bana epeyce say?da kitap imzalad? ve ben bu kolilerce kitab? eyiz olarak evimize getirdim.
6 y?l boyunca pek ok program haz?rlay?p sundu, hepsinin yap?mc?l???n? ve ynetmenli?ini ben yapt?m. Bundan da mthi? bir keyif ald?m. nk tarih bilgilerimi gncelliyor, bilmediklerimi ?reniyordum. Cumhuriyet Trkiyesi, Atatrkn Gazetesi Hkimiyeti Milliyedeki y?llar? beni hep etkilemi?ti. Hele ekmek, zeytin hikyesi ve Mustafa Kemalin bir gece nbeti s?ras?nda gazeteyi ziyareti esnas?nda ona sar? ocuk dedi?i Cemal Kutaya sordu?u sorular? byk bir heyecanla aktar?rd?.
O ya?? byk ama ocuk ruhlu, mutfa?? seven bir insand?. Mustafa Kemalin kuru fasulyesi dedi?i kurufaslyeyi, tur?u ve irmik helvas?n?, benim en sevdi?im meny kendi elleriyle haz?rlayan biriydi. Farkl? brekler, tatlar konusunda gustosu olan ve hayat?n?n son gnlerine kadar diyet yapmadan beslenen bir gurmeydi adeta. K?zlar? da mthi?ti, hala gr?yorum onlarla ok zlyorum o uzun masa ba?? sohbetlerini ve birbirinden gzel yemekleri
96 ya??ndayd? vefat etti?inde ama yapacak ok ?ey vard? daha. ok ok al??kand?. ?yile?eyim yaza bir program yapar?z de?il mi diyordu. Ben de Tabii hocam yaza mutlaka yapar?z diyordum. ok zlyorum hala al??ma odamda resmi var, zelikle bir ?eylere k?zd???m zaman onunla konu?urum ?u zevatlar diye ba?lar?m cmleye, t?pk? onun gibi Bana glmser hissederim. O da bir?eylere k?z?nca mektup yazard? ben de mektuplar? var Muhterem diye ba?layan...Eski trke imzas?yla...Ben de biraz ?renmi?tim ama devam edemedim.
-Hayat?nda hep zel insanlar olmu? anla??lan
-yle gerekten. zel ve gzel insanlard?. Mesela Can Ycelin evinde Hayatta ben en ok babam? sevdim ?iirini dinlerken Kuzguncuktaki dnyay? ke?fettim. Attila ?lhanla TRT koridorlar?nda 20li ya?lar?mda tan??t?m. Ad?n? M?h gibi akl?mda tutuyorum hala Meng Ertel ile Cumhuriyete Kanat Gerdik yle iki y?l de?il onlar bu diyarlardan gidene kadar srd dostluklar.
Ben ba?ka bir dnemin solu?unu, rengini tatt?m Bana de?er katan insanlarla s?n?rlar?m? geni?lettim ve hayatta mutlu olma oyununu byle srdrmeyi belki de onlardan ?rendim.
-Onlar? kaybedince bo?lu?a d?m? gibi hissettin mi kendini?
- Hem de nas?l. Zaman zaman evremde sahte, ikiyzl, h?rsl?, kariyer zppesi tiplere rastl?yorum ve yaz?k diyorum iimden, hem de hakk? verilmi? bir yaz?k. Ne fakir diyorum. K?s?r dnya k?s?r d?nce Oysa Attila ?lhan ile saatlerce konu?maktan yorulmazd?m. Allah?m ke?ke biraz daha ya?asaym??, biraz daha vakit geirseymi?im 20li ya?larda TRT koridorlar?nda tan???p zerine 3. ?ahs?n ?iirini okuyarak yrd?m Sokaktaki Adam adl? eseriyle tan?d???m stad?m? o kadar ok, o kadar ok zlyorum ki Her Sal?- Per?embe bulu?may? iple ekti?im gnleri, yan?ndaki saatlerin keyfini, en sevdi?im ikolataya bile de?i?meyece?im o gnleri o kadar ok zlyorum ki, anlatamam
Calamity Jane lakab?m vard? benim. ?ansl?yd?m, nk sevdi?im hayran oldu?um kimselerden hi kopmad?m, onlar bu hayattan kopana kadar. ?imdi elimde birka ki?i kald?. Zaman zaman korkuyorum onlar? da kaybedece?imden. Sineman?n, mzi?in, kitab?n, resmin, tiyatronun insan?n konu oldu?u gzel sohbetler o kadar az ki etraf?m?zda. Hep para kariyer, sa, giyim, ku?am zerine rlm?, garip ve k?s?r ili?kiler Sanki ya?ad???m her ?ey ryaym??, hi ya?anmam??, bir masalm?? gibi geliyor.
-TV8 de gzel i?ler yapm??t?n, ?imdi SkyTrktesin... Sunay Ak?n?n Hayat Deyince adl? program?n?n yap?mc?s?s?n. Sunay Ak?n ok seviliyor. Hayranlar? ok. Nas?l gidiyor program?
-Ben de en byk hayranlar?ndan biriyim. Program harika gidiyor. Sunay Ak?n olur da harika olmaz m? sizce de? Her cmlesinden bir ?ey ?renirsiniz, bir saate bin kitab? s??d?r?yor. Hakikaten insan kovan? diyerek at??? program?m?z?n en byk izleyicisi benim asl?nda. ekimde, montaj?n? yapt???mda ve bitti?inde en az kez yay?n band?m?z? izliyorum. Mthi? keyif al?yorum. Ynetmeniz Gl Dndar onunla da uyum iinde al???yoruz. ?nan?lmaz geri dn?ler al?yoruz ok ok be?eniliyor.
-Gene SKYTrkde Her Pazar diye bir program yap?yorsun. evreci bir program... En az?ndan bir misyonu var. Misyonu olmayan o kadar ok program var ki, amas?z, anlams?z bir sr laf kalabal???yla geen dakikalar Program nas?l gidiyor? Uzun mrl olmas?n? dilerim.
-Te?ekkr ederim ama izleyebildin mi gerekten. Sabah?n ok erken saatleri, saati kurup izlemek gerekiyor. Biliyor musun, babama hala program?m?n ba?lad???n? sylemedim. O pazar sabahlar? ge saatlere kadar uyur. ?imdi bilirse benim yzmden uykusuz kals?n istemem, ne de olsa epeyce ya?land?. Sa?l??? daha mhim benim iin. O hala hangi lkeye gidecektin? Grcistan m?, Arnavutluk mu, Ermenistan m?? ?u s?ralar buralardas?n montajdas?n anla??l?yor diyor. Hi bozuntuya vermiyorum, konuyu de?i?tiriyorum. En fazla bak baba yeni kitab?m ?kt? bunu grdn m? diyorum. Ama gazetelerde okur yak?nda o zamana kadar uyusun diyorum.
Daha komi?ini itiraf edeyim kar k?? derken ilk blm bant yapmak uygun grld. Evden izleyece?im tabii, saati kurmay? unutmu?um, be? dakikas?n? ka?rd?m. Renklere bir bakay?m logo vs. dedim ama kendim bile izleyemedim.
Saati de?i?tirilmeye al???l?yor. Belki yak?nda iyi bir saatte ula??r?z insanlara. nk senin de dedi?i gibi misyonu olan bir program. ?zleyicilere katk?s? olan bir program. Her Pazar daha ?imdiden ?ehirde farkl? bir hayat?n d?n kuranlar?n program? olmaya aday... Daha ikinci program?m yay?nland? Yeditepe ve Do?u? Ayd?n niversitelerin blm ba?kanlar? konu ile ilgili duyarl?l??? olan ki?iler ula?t? bile bana televizyon mthi? bir silah...Do?ru kullan?lmal? bunu mesle?e ad?m att???m ilk gnden beri biliyorum ama bu silah teknolojiyle birlikte daha da ba?kala?t?. ?letiler, verilmek istenen ok mhim. Her medya al??an? bunun bilinci ve duyarl?l???nda olmal? diye d?nyorum.