TRT Haberde Kozmik Oda program?n?n konu?u olan KONDA Ara?t?rma Genel Mdr Bekir A??rd?r, milletvekili aday listeleri ve gncel siyasete ili?kin R?dvan Meminin sorular?n? yan?tlad?. A??rd?r?n analizi birbirinden arp?c? ba?l?klarla dolu.
A?IRDIRIN KONU?MASINDAN SATIR BA?LARI
AK Parti yzde 50yi a?arsa ok ?a??rmam, 367yi zorlayacak
Ergenenkon san?klar? CHPyi etkileyecek, yzde 23-24 a?mas? zor
MHP ?u an s?n?rda ama CHPnin listesi sonras?nda baraj? a?ar
BDP 2007 tecrbesi ile 25 Milletvekilini a?ar 30u zorlar
Erdo?an?n oyu AK Partiden fazla, ba?ka semen de Erdo?an diyor
CHP semeninin yzde 50sinin gnlndeki Ba?bakan K?l?daro?lu de?il
Semenin CHP listesine bakarak de?i?ti demesi zor, gelgitler ya?ayacak
CHP Gney Do?uyu AK Parti ve BDPye terk etti, a?l?m grlmyor
Yzde 58, Ergenekonu etelerle mcadele gryor, CHPnin i?i bu adaylarla zor
MHP merkez sa? isimlerle kaybetti?i kan? alamaz, sorunu daha derin
100 krt semenin 50si AK Partiye, 40? BDPye oy veriyor
Adaylar?n?n seim sonular?na etkisi san?ld??? kadar yok,hele metropollerde hi
Tayyip Erdo?an?n oyu AK Partiden fazla, ba?ka semen de Erdo?an diyor
Herhangi bir anket yapt???m?zda AKPye oy verece?im diyen 100 ki?i varsa, gnlndeki ba?bakan kimdir dedi?inizde o ba?bakan 101 Tayyip bey, yani partisinden fazla tercih ediliyor. Dolay?s?yla sadece partisinde de?il partisinin d???ndan da Tayyip beyi gnlndeki Ba?bakan olarak syleyenler var. Bir de partisinin iinde insanlar?n yzde 90? di?er partilerden ve liderlerinden farkl? olarak yzde 90? Tayyip beyin lkenin sorunlar?n? zece?i gnlndeki ba?bakan olaca?? gibi bir inanla hareket ediyor.
CHPye oy verenlerin yzde 50sinin gnlndeki Ba?bakan K?l?daro?lu de?il
Halbuki baz? partiler var ki kendi liderini ba?bakan olarak syleme yzde 50lerde. Mesela bu CHPde, AKPye gre bu oran daha d?ktr. nk CHP semeninin 3te 2si neredeyse en az?ndan yar?s?ndan fazlas? ideolojik olarak, fikri olarak partisiyle bir uyum iinde veya parti tercihinde.
R?dvan Memi: Yani CHP semen kitlesinin yzde 50si gnlndeki ba?bakan olarak Kemal K?l?daro?lunu grmyor mu?
Bekir A??rd?r: Yani evet, bu daha nce Kemal beyden nce ok daha d?k oranlar vard?. Kemal beyle ile beraber parti semeninin de kendine gveni biraz daha artt?. Bu oran bir miktar daha yukar?lara ?kt?.
Semenin CHP listesine bakarak de?i?ti demesi zor, gelgitler ya?ayacak
Sinan Aygn, Mehmet Haberal ve Balbay gibi aday var. Ayr?ca yine 10 civar?nda yanl?? Genel Ba?kan?n, Say?n K?l?daro?lunun bir a?klamas? var. DYPnin ve Demokrat Partinin oylar?na talibiz diye. Bu neyi gsteriyor? Demek ki bu bilinli bir tercihti. O yzden de semen bir yandan de?i?im isteyen, de?i?en bir liste ama bir yandan da bir taraf?yla 2000 ncesi siyaset dili, tarz?na hakim olmu?, hatta baz?lar? tmyle sol kar??t?, hatta sola kar?? nefret sylemlerinin simgeleri olmu? birtak?m isimleri yeniden ?imdi solda yenilenme diyen bir parti listesinde gryor olmas? dolay?s?yla semen henz CHPnin bu listesine bakarak CHP de?i?ti veya de?i?medi diyemez. De?i?en taraflar? var ama o de?i?meyi ba?ka trl bir de?i?im bu galiba dedirtecek ba?ka unsurlar var. O yzden semen hala CHP konusunda mtereddit beklemeye yani gitgeller ya?amaya bir sre daha devam edecek grnyor.
CHP Gney Do?uyu AK Parti ve BDPye terk etti, a?l?m grlmyor
R?dvan Memi: Krt sorunu a?s?ndan sembolik bir isim olmas? hasebiyle, Sezgin Tanr?kulu Diyarbak?r yerine ?stanbuldan aday gsterilmi? vaziyette. Do?u ve Gneydo?u adaylar?na bak?ld???nda da bu soruna dnk zel bir tavr? grnmyor CHPnin.
Bekir A??rd?r: Evet henz bu konuda bir a?l?m? grnmyor.
R?dvan Memi: Yani buray? btnyle BDP ve AK Partiye terk etti?i yorumu do?ru bir yorum mudur?
Bekir A??rd?r: Evet, do?ru. CHP en az?ndan Gneydo?uya dair olan ve Krtlerin kltrel problemlerine dair olan k?sm?n? yani blgeyi hala kendine amak, oradaki oylara ve problemin zmne talip olmak gibi bir iddias? yok diye okuyorum ben.
Ergenenkon san?klar? CHPyi negatif etkileyecek, yzde 23lk bantta tutabilir
R?dvan Memi: Ergenekon san?klar? Mehmet Haberal, Mustafa Balbay?n, Sinan Aygnn adayl?klar?... Bunlar CHPyi nas?l etkileyecek?
Bekir A??rd?r: Valla benim ki?isel kanaatim negatif etkileyecek. Hem de ok ciddi negatif etkileyecek. Bir, bu iki isim 550 ki?inin herhangi ikisi de?il, 550 ki?ilik btn desene, renge, rengini veren, damgas?n? vuran iki isim olacak bir kere. Dolay?s?yla btn o eski ynetimi bertaraf etmi? olmak, eskileri aday gstermemi? olmak bir anda yeniliki tavr? ntralize ediyor.
R?dvan Memi: S?k??t??? sylenen yzde 23-24lk bant CHPnin. Bu bantta tak?l? kalmas?na neden olacak bir ?ey midir bu?
Bekir A??rd?r: Olma potansiyeli ok yksek bir problemdir.
Yzde 58, Ergenekonu etelerle mcadele gryor, CHPnin i?i bu adaylarla zor
3 ayda bir, Ergenekona, Balyoza vb. dair sorular soruyoruz. Bu sorularda neredeyse oturmu? bir biimde yzde 55-60 aras?nda bir semen kitlesi, bu davalar? devletin, hkmetin ve yarg?n?n etelerden ar?nmas?, mcadele etmesi olarak alg?l?yor. 45 civar?ndaki yzde de, zaman zaman 41-42ye de d?yor, btn bu operasyonlar? hkmetin muhalifleri cezaland?rmas? olarak gryor. Yani yine ayn? kutupla?ma handikab?n? gryoruz. CHP o zaman kendini, btn oy potansiyelini yzde 42 olarak tan?mlam?? ve 42den ne al?yorum olarak hedeflemi? olarak gryor demektir bu. O zaman da iktidar iddias? yok demektir. AK Parti nas?l k?y?lardaki psikolojiyi k?rmak zorundaysa hele CHP iktidar iddias? ta??yabilmek iin, siyasette iddias?n? srdrebilmek iin br 58e a?lmas? laz?m, oray? zmesi laz?m. Oradaki kendine dair kanaatleri zmesi laz?m. Ama bu adaylarla bunu nas?l zer bence ok zor.
MHP merkez sa? isimlerle kaybetti?i kan? alamaz, sorunu daha derin
R?dvan Memi: Referandumda kan kaybetti?i d?nlen MHP, 2000 ncesi merkez sa??n nemli baz? isimlerini aday gsterdi. Bu isimler kaybetti?i ngrlen o kan? MHPye ta??yabilir mi?
Bekir A??rd?r: ok zor. MHPde ayr? dinamik var, rgt iinde anlam?nda kastetmiyorum, taban? anlam?nda. Nedir o? 1incisi, MHP temel olarak, geleneksel muhafazakarl???n zerine oturan bir yap? idi bir dnem. Fakat birincisi MHPden ba??ms?z olarak o geleneksel muhafazakarl???n referanslar?n?n dini muhafazakarl??a do?ru kaymas? gibi sosyolojik bir mesele var. MHPnin de cevap retmesi gereken veya kendini yeniden konumlamas? gereken. 2ncisi, AK Parti siyaset olarak, siyaset tarz? olarak kapsama alan?n? geni?letiyor. Geni?letirken de rne?in Krt a?l?m? diyor. Bir yandan bu lkedeki nemli birtak?m demokratik szleri sylyor ama bir yandan da yeri geldi?inde mthi? ?oven bir dili kullan?yor. Bu ?ovenli?i de kullanarak AK Parti hem geleneksel muhafazakarlar alan?nda kapsama alan?n? geni?letti hem de as?l nemlisi MHPnin as?l entelektel enerjisi olan lkclerin bir k?sm?n? zd. O yzden yukar?dan da siyaset olarak bir t?rpanlanma var. art? bir nc handikab? var MHPnin. CHPdeki yenilenme hamlesi, ieri?i do?rudur-de?ildir, ba?ar?r-ba?aramaz ayr?, ama bu yeni olmak, yeniden bu statik hali k?rmak hali oradaki gle kentlere gelmi? geleneksel muhafazakar veya milliyeti taban? da MHPnin taban?n?n bir k?sm?n?n CHPye do?ru kulak kabartmas?na da yol at?. MHP e?er bu dinamikleri anlay?p bunlara bir cevap retmezse sadece byle aday isimleriyle yapamaz. Sorunu daha derin.
100 krt semenin 50si AK Partiye, 40? BDPye oy veriyor
100 Krt semen varsa, 50 AK Parti, 40 BDP 10 da i?te di?er partilere ayr?l?yor veya seime gitmiyor diye tan?mlamak mmkn. BDP bu aday listesiyle iki ?eyi yapm?? oluyor. Bir, blgede en az?ndan nce Mslman?m diye d?nmeye ba?layan AK Partinin semeni olan kitleye bir mesaj vermi? oluyor. ?ki, ?stanbulda ve Bat? illerinde biraz daha, ne diyelim, solda biliyorsunuz ki kk kk ayr??malar ok fazlad?r, CHPnin d???ndaki solda. Orada byle S?rr? Sreyya nder gibi adaylarla da hepsinin belli bir kimlik zerinde, belli bir kk klik zerinde isim yapm??, nam salm?? adaylar yerine, btn o kk gruplar?n da destek verebilece?i, sempatiyle bakabilece?i adaylar koymu? oluyor. Dolay?s?yla da Bask?n Oran?n 2007 seimlerinde ba??na gelen kaza ?stanbulda muhtemelen BDP adaylar?n?n gelmeyecek, blgeden de birer iki?er aday ?karacaklar. Ama unutmay?n ki 7 milyon Krt semen var, 7 milyon Krt semenin 4 milyonunu alm?? olmak BDPye baraj? geirebilirdi. Byle bir potansiyel var ama seim barajlar? nedeniyle bu yolu setiler ama bu yolun da teknik handikaplar? ve riskleri var tabi ki.
AK Parti yzde 50yi a?arsa ?a??rmam, 367yi zorlayacak
partinin de hedefleri farkl?. AK Partinin hedefi 50yi gemek. nk yzde 50yi geirirse 330 milletvekilini alaca?? garanti ama 367yi zorlamak.
R?dvan Memi: Geebilir mi?
Bekir A??rd?r: ok ?a??rmam Vay be, nerden ?kt? bu srpriz demem kendi hesab?ma.
CHP mevcut liste ve sylemle yzde 23 band?n? a?mada zorlan?r
CHPnin hedefi 30u gemek. Niin 30u gemek nk eski ynetimden devrald?, son 10 ayd?r partide ciddi yenilenme var. Bu yenilenme abas? ve yeni kadrolar?n da kendilerini orda gvenilir ve gl hissetmelerinin yolu kendilerine byle bir ?ta koydular, 30u gemek.
R?dvan Memi: Mevcut liste ve sylemle yapabilir mi?
Bekir A??rd?r: Bu liste ve sylemle bu konuda handikaplar? oldu?unu d?nyorum. zellikle dnk aday listesinden sonra ciddi handikaplar? oldu?unu d?nyorum.
R?dvan Memi: Yani o s?k??t?klar? yzde 23-24 band?n? gemeleri zor gibi gzkyor.
Bekir A??rd?r: Yani evet orda zorlanabilirler.
MHP ?u an s?n?rda ama CHPnin listesi sonras?nda baraj sorununu a?ar
MHP ise demin daha geni? analiz etmeye al??t?m. Do?rusunu isterseniz MHP tam direktedir futbol deyimiyle yle syleyeyim.
R?dvan Memi: Hala barajda tak?labilece?ini mi d?nyorsunuz!
Bekir A??rd?r: Direkte olma hali izginin, kalenin iine d?ebilir, izginin d??ar?ya d?ebilir ama
R?dvan Memi: Ama s?n?rda diyorsunuz yani.
Bekir A??rd?r: Evet ama bu aday listelerini grdkten sonra MHPnin ?ans? glenmi?tir. nk CHPden mutsuz olan ama AK Parti kar??tl??? konusunda da kafas? ve yre?i ok net olan kesimler i?te MHP ile CHP var nlerinde seenek olarak. MHPye bu birtak?m tart??mal? aday meseleleri yznden ksenler MHPye baraj? geireceklerdir. Onun iin de MHP baraj konusunda problemi dn gece itibariyle (CHPnin listesini a?klamas?n? kastediyor) a?m??t?r.
BDP 2007 tecrbesi ile 25 Milletvekilini a?ar 30u zorlar
R?dvan Memi: BDPnin bu liste ve bu da??l?mla 28-32 milletvekili ?karabilece?i genel olarak d?nlyor. Ayn? kanaatte misiniz?
Bekir A??rd?r: Evet ayn? kanaatteyim. nk 2007 tecrbesi de var, yani pratik anlamda, siyaseti b?rak?n pratik olarak semenini ba??ms?z adaya ynelik organize edebilme konusunda onlar?n da tecrbeleri var. Dolay?s?yla 25i rahat geebileceklerini, 28-30u zorlayacaklar?n? san?yorum.
Adaylar?n?n seim sonular?na etkisi san?ld??? kadar yok,hele metropollerde hi
R?dvan Meminin Milletvekili adaylar?n?n seim sonular?na, partilerin oy oranlar?na etkisi nedir sorusunda KONDA Genel Mdr A??rd?r?n verdi?i yan?t ilginti:
Varsay?ld??? kadar de?il. Hemen ?yle syleyeyim; bizim KONDA da geli?tirdi?imiz bir semen davran?? modeli var onun zerinden syleyeyim. Semenlerin a?a?? yukar? yzde 35i te biri fikri beraberlikten zaten bir parti tercihinde yani fikrine bakarak o ideolojiyi savunan parti hangisi ise zaten onun zerinden bir parti tercihi var. ?kincisi de yzde 25len yzde 30 aras?ndaki bir semende liderini takip ederek, lidere bakarak oy veriyor. Yani semenlerin zaten 3te 2 drtsn yani tercihini belirleyen ?ey parti ve lider. Adaylar meselesi o modelin yzde 10luk bir son dakikac? dedi?imiz bizim semen grubu var. Hele metropollerde rne?in ?stanbulda aday?n kim oldu?unun hibir semen iin zel bir anlam?, a??rl??? yok.