YUNUS NAD?'N?N TORUNUNDAN CUMHUR?YET GAZETES? K?TABI...

Emine U?akl?gil, A?k-? Memnu'nun yazar? Halid Ziya U?akl?gil'in ve Cumhuriyet'in kurucusu Yunus Nadi'nin torunu. 18 y?la yak?n Cumhuriyet gazetesinde al??t?, yneticilik yapt?. 1991'de ya?anan kriz sonras? Hasan Cemal ve ekibiyle birlikte o da gazeteden bir daha dnmemek zere ayr?ld?.

Hasan Cemal, o tarihlerde olan biteni 2005'te yay?mlanan "Cumhuriyet'i ok Sevmi?tim" kitab?nda anlatt?. Emine U?akl?gil de "Benim Cumhuriyet'im"de kendi penceresinden ya?ananlar? aktar?yor.

"Cumhuriyet gazetesinin ba?kahraman oldu?u bir kitab? kaleme almam, asl?nda yal?n bir nedene dayan?yor. Bugnn Trkiye'sinde Cumhuriyet'in nemli bir i?levi olabilirdi. Oysa, ne yaz?k ki 1991-1992'de ya?ananlar yznden Cumhuriyet gazetesi byle bir i?levi stlenmekten uzak kalm??t?r."

Emine U?akl?gil, "Benim Cumhuriyet'im"i niin yazd???n? bu cmlelerle anlat?yor.

Emine U?akl?gil Zaman Gazetesi'nin Pazar ekine yeni ?kan kitab?yla ilgili konu?mu?...

Cumhuriyet'te 18 y?l al??t?ktan sonra 1992 y?l?nda ayr?ld?n?z. O gnden bugne neredeyse 20 y?l geti. Kendi ifadenizle siz Cumhuriyet defterini bir trl kapatamad?n?z. O defter aradan geen onca y?la ra?men neden kapanmad??

Cumhuriyet, etkin bir gazete. Gemi?te e?itli dnemlerde nemli i?levler stlenmi?. Bugnn Trkiye'sinde benim hayal etti?im Cumhuriyet gazetesinin nemli bir i?levi olabilirdi. Ama 1992-92 y?llar?nda ya?ananlar yznden Cumhuriyet byle bir i?levi stlenmekten uzak kald?. Gazetecili?in temel ilkelerini unuttu. Ben olsayd?m, d?ledi?im Cumhuriyet iyi gazetecilik yapmay? denerdi.

Art?k Cumhuriyet defteri bu kitapla sizin iin kapand? m??

Benim iin Cumhuriyet gazetesinin hangi srelerden geerek bugne geldi?ini anlatmak nemliydi. Ve bu kitab? yazd?m. Kitap, Cumhuriyet gazetesini anlayabilmek iin gemi?e do?ru bir yolculuk. Sonuta, Cumhuriyet gazetesinin, Yunus Nadi'nin, ailesinin, Trkiye Cumhuriyeti'nin i ie gemi?, birok kahraman? olan bir yk meydana ?kt?.

Bu yolculukta siz ba?rolde de?ilsiniz...

Evet. Benimle ilgili dnem, kitab?n ancak te biridir. Kitab?n kahraman? Cumhuriyet gazetesi. Gazetenin kurucusu Yunus Nadi, hangi ortamda hangi etkilerin alt?nda ortaya ?kt?? Bunu ortaya koymaya al??t?m. Haliyle Osmanl? ?mparatorlu?u'nun son dnemlerine gittim. Olabildi?ince o gnn ko?ullar?n? kavrayarak bakt?m tarihe. Nadir Nadi, Berin Nadi, ?lhan Seluk, Hasan Cemal... Asl?nda kitab?n ok kahraman? var.

Kitab? yazmak iin niye bu kadar beklediniz? Hasan Cemal'in kitab? sizi bu konuda tetikledi mi?

Hasan Cemal'in kitab? bir neden de?il. Annem Leyla U?akl?gil'in vefat?ndan sonra kitap fikri do?du. Byle bir kitap iin haz?r de?ildim ilk ba?ta. Gazetenin tmyle aileden ?kma sreci ya?and?. Zor gnlerdi. Annemle bile gr?medim. Yak?n aile iinde k?r?lmalar oldu. Ben ba?ka ba?ka i?ler yapt?m. Gn geldi ki art?k bu kitab? yazmak gndeme geldi

Kitab? yazd?ktan sonra Cumhuriyet'ten gr?t?nz insanlar oldu mu?

Gazeteden ayr?ld?ktan sonra uzun sre kimseyle gr?medim. Sonra yava? yava? kitab?n yaz?m a?amas?nda gr?t?m insanlar oldu. Hikmet etinkaya ve k?sa da olsa ?kran Soner'le temasa getim.

Size Cumhuriyet ve Hasan Cemal cephesinden bir tepki geldi mi?

Kitap piyasaya ?kal? bir hafta oldu. Hemen okunabilecek hacimde bir kitap da de?il. Haliyle bir tepki almad?m. Fakat Cumhuriyet gazetesinde ynetimde olmayan birka ki?i kitab? be?endiklerini sylediler.

?lhan Seluk'la gr?ebilmi? miydiniz?

Kitab? yazmaya karar verdi?imde onun sa?l??? iyi de?ildi. Gr?emedim kendisiyle. Kabul eder miydi bilmem ama san?r?m konu?aca??m?z ok ?ey olurdu.

1992'de ya?ananlar iktidar kavgas? m??

ok boyutlar? olan bir mcadele. Evet bir iktidar mcadelesi ama ayn? zamanda bir vizyon at??mas?. Bir ku?ak at??mas?...

1970'lerde gazetede i?e ba?lad???n?zda Cumhuriyet nas?l bir gazeteydi?

Sol ve demokrasi anlay??? kendine zg, askeri darbeleri ho? gren hatta destekleyen bir ekip i? ba??ndayd?. Herkes ?lhan Seluk'un iktidar?na teslim olmu?tu. Ay?r?mc? ve elitist bir yakla??m hissediliyordu gazetede. Dinamik olmayan bir yakla??m vard?. Atatrkl?e tekelci bir yakla??m bile demek mmkn.

Sizin ve Hasan Cemal'in katk?s?yla gazete bir ivme kazan?yor...

1980'de Hasan Cemal'in Ankara temsilcili?ine geldi?i tarihten itibaren bir genle?me ya?and?. Bir ekip kuruldu. K?eler daha az oldu. Hasan Cemal, Okay Gnensin ve Emine U?akl?gil ls daha dinamik bir gazete yapt?. Att???m?z ad?mlar?n o?u ba?ar?l? oldu. Bu arada e?itli krizler ya?and?. 1992'de ?lhan Seluk ve ekibi gazeteden ayr?ld?. Okura boykot a?r?s? etkili oldu. Gazete okur kaybetti. Daha sonra ayr?lan ekip yeniden dnd. Gelin grn ki ayr?lan okur bir daha gelmedi. Ben 8 Nisan 1992'de geri dnmemek zere gazeteden ayr?ld?m.

Sizin iin yengilgi miydi?

Yenilgi demeyelim de ba?ar?l? olamad?m. Zafer, ?lhan Seluk'undu. "Kk olsun benim olsun"cular galip gelmi?, gazeteyi sadece gazete olarak grenler ise ma?lup olmu?tu. Atatrkl? tekelinde grenler Cumhuriyet'e el koymu?tu. Ama bu i sava?ta kimse kazanmad?. As?l kaybeden Cumhuriyet oldu.

Bu yenilgide Hasan Cemal'in byk pay? oldu?unu d?nyorsunuz. Oysa Hasan Cemal kitab?nda farkl? anlat?yor ...

Hasan'?n ailem ve benim hakk?mda d?ncelerini okuduktan sonra ?a??rm??t?m. Fakat kitapta anlatt?klar?n?n bir k?sm?n? ben farkl? hat?rl?yorum. Hasan, yneticilikte epey zay?f kald?. Krizi engellemek iin fazla aba sarf edemedi. Hem yaz? yazmay? hem gazetenin i sava??n? ynetmeyi beceremedi.

?lhan Seluk'la ilk kar??la?man?zda bir ?ok ya??yorsunuz. ?lhan Seluk size: "Damarlar?nda akan Halid Ziya U?akl?gil'in kan?, neyse ki Yunus Nadi'nin kan?yla dengelenmi?." diyor. Kastetti?i nedir ?lhan Seluk'un?

Herhalde Yunus Nadi'yi ilerici, Halid Ziya'y? gerici gryor. Bir de o dnemde Hanzade Sultan'?n o?lu Ahmed'le evliydim. "Nereden ?kt? bu k?z ba??m?za?" diye d?nyordu herhalde. Ama ilgin bir refleks.


Cumhuriyet'in geldi?i noktaya hep zldm

Gazeteleri okumaya Cumhuriyet'le mi ba?lars?n?z?

Btn gazeteleri okumaya al???r?m. Cumhuriyet'in ayr? bir yeri yok.

Bugnk izgisini nas?l buluyorsunuz Cumhuriyet'in?

Cumhuriyet'in bu geldi?i noktaya hep zldm. Gazete umar?m ?lhan Seluk'tan sonra genle?ir. ?lhan Seluk'lar gazeteden ayr?l?nca Cumhuriyet'i okumama a?r?s? yapm??lard?. Okur da buna kat?lm??t?. ?lhan Seluk gazeteyi ele geirdi ama asla okuyucuyu geri kazanamad?. ?u anki gazete okura bir ?eyler veremiyor olmal? ki okur gelmiyor.

28 ?ubat srecinde de son Ergenekon srecinde de Cumhuriyet askere yak?n duran bir gazete oldu.

Darbelere bakt???m?zda desteklemeyen bas?n yok gibi. 28 ?ubat'ta btn gazeteler kt s?nav verdi yaln?z Cumhuriyet de?il. Cumhuriyet kar?? ?kabilirdi o ayr? mesele. Ona ke?ke diyece?im. Ama Hikmet etinkaya, ?lhan Seluk hastanede yatarken gr?m?, bir dizi rportaj yay?nlam??t?. Orada ?lhan Seluk, "Art?k askeri darbeler dnemi kapand?. Ben bunu yaz?lar?mda da belirtmi?tim. Trkiye 'darbe olacak m?, olmayacak m?' tart??malar?n? yapmamal?. O dnem kapand?. Trkiye'nin demokrasiyi ve zgrlkleri geli?tirmesi gerekir." diyordu.

http://www.zaman.com.tr/