Sz konusu belgeler, Amerika'n?n 1945'ten 1967'ye kadar Vietnam'daki siyasi ve askeri varl???na ???k tutuyor, Lyndon Johnson hkmetinin sistematik olarak gerek halka gerekse Kongre'ye yalan syledi?ini ortaya koyuyordu.

?imdi bu olaylar?n zerinden 40 y?l geti, ve bu kez Wikileaks ad?ndaki bir internet sitesi, Amerikal? diplomatlar?n kapal? kap?lar ard?nda ne konu?tuklar?n? kamuya mal etmi? durumda.

Peki acaba, Wikileaks, gazetecili?in gnmzde geldi?i noktan?n -yani ara?t?rmaktan te bildirmeye dayal? bir gazetecilik biiminin- do?al bir sonucu mu?

NOAM CHOMSKY: Bence Wikileaks, elektronik ileti?imin internet, Facebook ve di?er kanallar zerinden yay?lmas?n?n ka?n?lmaz bir sonucu. Bu vaka zelinde bakarsak, D??i?leri Bakanl??? ok aptalca bir hata yapt? ve bunu biliyorlar da. Yzbinlerce belgeyi kk bir kartta tutuyorlard?, bu bilgilere dnya genelinde binlerce ki?inin eri?imi vard?. Yani s?z?nt?lar?n olmas? ka?n?lmazd?. zellikle de gnmzn elektronik bilgi a??nda.. Ben Wikileaks'in bu tr i ileti?im kanallar?n?n s?n?rland?r?lmas?na yol aaca??n? d?nyorum. Ama s?z?nt?lar hep olacakt?r. ?leti?imin bu kadar kolay oldu?u a?k toplumlarda her zaman s?z?nt? olabilir. Ama bu hkmetin s?rlar?n?n if?a edilmesinden ?ikayet etmesi biraz komik ka?yor. nk bu, vatanda?lar?n?n ayr?nt?l? takibat?na byk nem veren bir hkmet. Her bir vatanda??n ne yapt???n?, ne d?nd?n, ne yazd???n? bilmek istiyor. ?imdi ise vatanda?lar?n hkmetlerinin ne d?np yapt???na bakmas?ndan ?ikayet ediyorlar. Halbuki tam tersi olmal?. Yani hkmetler a?k olmal?, ki?iler ise kendi zel hayatlar?n? gizli tutabilmeli.

SEL?N G?R?T: Wikileaks'e s?zan belgelerle ilgili olarak dnya genelinde yap?lan haberler hakk?nda ne d?nyorsunuz? rne?in Trkiye ya da Rusya'da baz? medya kurulu?lar?, belgelerde yer alan baz? iddialar? grmezden gelmeyi tercih etti ya da "Bunlar dedikodudan ibaret." demekle yetindi.

NOAM CHOMSKY: Trkiye ve Rusya'daki haberleri takip edemedim tabii. O yzden bu konuda yorum yapamam. Ama Bat?'daki haberlerin bak?? a?s?n?n olduka ?a??rt?c? oldu?unu d?nyorum. Yani bu belgelerin a??a vurdu?u en vahim ?eyi fark etmemi? gibiler. Demokrasiye nefret duyuldu?unu grmyorlar. Btn man?etlerde, Arap liderlerin ?ran konusunda ABD'yi destekledikleri, hatta daha bile fazlas?n? yapmas?n? istedikleri ynndeki iddialar vard?. Peki ya Arap halklar?? Yeni yap?lan bir kamuoyu yoklamas?nda, Arap halklar?na hangi iki lkenin kendileri iin en byk tehdit olduklar? sorulmu?tu. ?srail ve ABD yzde 80 gibi oranlarla ba?? ekiyordu bu ankette. Ya ?ran? Yzde 10'la sonlarda geliyordu. Hatta halk?n byk blm, "?ran'?n nkleer silahlar? olursa, bu blge iin daha iyi olur." gr?ndeydi. ??te bu da Amerika'n?n tutumuna taban tabana z?t. Bat? dnyas?, "Arap diktatrler bizi destekliyor, o zaman sorun yok." diye d?nyor. Halk?n byk blmnn bu politikalara kar?? olup olmamas? onlar iin bir ?ey de?i?tirmiyor. ??te bu demokrasiye derinden nefret duyuldu?unun bir kan?t?. Asl?nda Trkiye de bu olguya a?ina... 2003'te ABD Irak'?n i?gali iin destek toplamaya al???rken, yine uluslararas? anketlere gre, Trkiye'de halk?n yzde 95'i i?galde rol oynanmas?na kar??yd?. Sonuta halk?n yzde 95'inin istedi?i oldu ve bu ABD taraf?ndan sert bir ?ekilde k?nand?. Bu da demokrasiye, halk?n gr?lerine derin bir nefret duyuldu?una i?aret ediyor.

SEL?N G?R?T: Wikileaks'in tm bu belgeleri s?zd?rma i?inde tek ba??na hareket etmi? olamayaca?? gibi bir tak?m iddialar da sz konusu.. rne?in Trkiye'de, baz? siyasetiler ve yorumcular, ?srail ve ABD'yi i?aret etmeye ba?lad?lar. Bu gibi yorumlara nas?l bak?yorsunuz?

NOAM CHOMSKY: Biraz ?pheyle bak?yorum. Belgeleri okudu?umda, bunlar?n diplomatlar?n kendi i yaz??malar?n?n tutarl? bir yans?mas? oldu?unu d?ndm. Aralar?nda ilgin bir tak?m rnekler var. rne?in Honduras'taki askeri darbenin hemen ard?ndan Honduras elili?inden gnderilen bir kriptoda, darbenin dikkatli bir analizi yap?lm?? ve darbenin yasad??? oldu?u, anayasaya ayk?r? oldu?u dile getirilmi?. Ancak Washington bunu gzard? etmi?. nk Obama ynetimi darbeyi destekliyordu. Arap liderlerin syledikleri de ayn? ?ekilde de?erlendirilebilir. Tam olarak ne dediklerini bilmiyoruz. Diplomatlar?n duymak istedikleri ?eylerin ya da D??i?leri Bakanl???'n?n duymak istedi?ini d?ndkleri ?eylerin ne oldu?unu biliyoruz. Yollad?klar? kriptolar?n ieri?i de bu. Bir di?er rnek var mesela.. Tel Aviv'deki Amerikan elili?inden gnderilen bir kripto... Aral?k 2008'de ?srail'in Gazze'ye dzenledi?i operasyonlarla ilgili bir kripto bu. Elilik, Hamas'?n ate?kesi ihlal etti?ini, ?srail'in sald?r?s?n?n savunma amal? ve bu nedenle de me?ru oldu?unu sylyor burada. Ama bu, gerekte olanlar?n tam tersi. Ya Tel Aviv'deki elilik al??anlar? ?srail bas?n?n? hi takip etmiyor ya da dpedz yalan sylyorlar. nk asl?nda ate?kesi ?srail bozmu?tu. Hamas yeniden ate?kes ilan edilmesi a?r?s?nda bulunmu?tu. ?srail bu teklifi reddetmi? ve bombard?mana ba?lam??t?. Yani olanlar, elili?in aktard?klar?n?n tam tersiydi. Bu dpedz yalanc?l?k, ve bu gibi ?eylere pek rastlanmaz. Ama ben Wikileaks'in s?zd?rd??? belgelerin gerek oldu?unu d?nyorum.

SEL?N G?R?T: Siz bundan 40 y?l nce Pentagon Belgeleri'nin ortaya ?kmas?nda nemli bir rol oynam??t?n?z. ?imdi geriye dnp bakt???n?zda iki olay aras?nda bir benzerlik gryor musunuz?

NOAM CHOMSKY: ok de?il... Pentagon Belgeleri'nin bas?na da??t?lmas?nda rol ald?m, evet. Daniel Ellsberg ve Tony Russo'nun arkada??yd?m. Bana belgelerin kopyalar?n? vermi?lerdi. Onlar gizlenirken, ben belgeleri bas?na da??t?yordum. Pentagon Belgeleri ok farkl? bir olguydu. ncelikle, bir tarihi yans?t?yorlard?. 1940'dan 1968'e kadar planlama konular?na, d??i?leri bakanl???n?n, hkmetin d?n? ?ekline derinlemesine bir ???k tutuyorlard?. Bunlar, hkmetin ne d?nd?, ne yapt???, halktan neleri gizledi?i gibi konularda ok de?erli bilgiler sunuyordu. Yani ok nemli, tarihi bir kaynak sunuyorlard?. Wikileaks'in bu belgeleri s?zd?rm?? olmas?ndan belli bir memnuniyet duyuyorum tabii. Ama nihayetinde diplomatlar?n birbirlerine syledikleri ?eyler kadar de?eri var bu belgelerin. Byk blm de asl?na bakarsan?z, dedikoduya dayanan ?eyler... BBC TRKE