Do?u? Medya Grubu'nun dzenledi?i Yeni Medya Dzeni ba?l?kl? konferansta konu?mac? olarak yer alacak olan dnyaca nl teknoloji ve kltr dergisi Wired'?n editr Chris Anderson'a gre haberlerin o?unun dijital ortamlarda amatrlerce retildi?i bu dnemde, 'haber' ve 'gazetecilik' szckleri anlam?n? yitirdi. Wired?n yay?n ynetmeni Chris Anderson, geen y?l yay?mlad??? Free (Bedava) ba?l?kl? kitapta, internet ortam?nda retilen ieri?in niteli?ini ve vazgeilmez olarak cretsiz sa?lanmas? gereken bu ierikten hangi yollarla para kazan?labilece?ini tart???yordu.
Kitab?n ?k???ndan k?sa sre sonra kendisini ziyaret eden Alman Der Spiegel muhabiri Frank Hornige yeni medyay?, habercili?i ve internet ekonomisini de?erlendirdi. Syle?inin geni? zetini a?a??da okuyabilirsiniz. Anderson, Do?u? Yay?n Grubu taraf?ndan 26 Ekim 2010'da ?stanbul Kongre Merkezi'nde gerekle?tirilecek Yeni Medya Dzeni ba?l?kl? konferansta da konu?mac? olarak yer alacak. (Konferans program? iin t?klay?n)
Der Spiegel: Gazetecili?in gelece?ini konu?arak ba?layal?m...
Chris Anderson: Rahats?z edici bir syle?i olacak san?r?m. Ben gazetecilik szc?n kullanm?yorum.
CA: zgnm, medya ve haber szcklerini de kullanm?yorum. Bu szcklerin bir anlam?n?n kald???n? da d?nmyorum. Bunlar, 20. yzy?ldaki yay?nc?l??? tan?mlayan szckler. Bugnse birer engelden ba?ka ?ey de?il. (Otomobilin ilk icat edildi?i y?llarda) ilk retilen otomobillere ats?z araba denilmesi gibi.
DS: Peki siz hangi szckleri nerirsiniz?
CA: Alternatif szck de neremem. nk gemi? yzy?ldaki szcklerin anlam?n? yitirdi?i o tuhaf zamanlardan birini ya??yoruz. Haberlerin byk blm amatrlerce retiliyorken, haber szc? sizce ne anlama gelir? Haber gazeteden al?nan bir ?ey mi, yoksa bir haber grubundan veya arkada?lardan m? al?n?r? Bu szckler iin tan?m bulmakta zorlan?yorum. Wiredda biz bu szckleri kullanmay? b?rakt?k.
DS: Bir dakika... Yurtta? gazetecili?i ve blogcular medya szc?nn anlam?n? de?i?ikli?e u?ratm?? olabilir. Ancak geleneksel haber medyas? yoksa, onlar?n da iletece?i pek bir ?ey kalm?yor. Amatrlerin o?unlu?u, nitelikli haber organlar?nda ?kan haberler hakk?nda yorum yap?yor ve yay?yor. Mesela siz bu sabah gazete okudunuz mu?
CA: Hay?r
DS: Evinizin oldu?u yerdeki yerel gazete San Fransisco Times can eki?iyor. Yar?n br gn kapan?rsa...
CA: ...Fark etmem bile. Ne kaybetmi? olaca??m? bile bilmiyorum.
DS: O zaman haberleri nas?l ?reniyorsunuz?
CA: Bana farkl? yollarla geliyor zaten; Twittera, e-posta kutuma, RSS okuyucuya, sohbet yoluyla... Haberlere ula?mak iin u?ra?m?yorum.
DS: Umrunuzda de?il yani.
CA: Hay?r, umurumda tabi ki. Sadece kaynaklar?m? seiyorum, kaynaklar?ma gveniyorum.
DS: nceleri milyarlarca insan klasik medyaya gvenirdi habere eri?im a?s?ndan.
CA: Dnyada nemli bir ?ey olmu?sa, bunu mutlaka duyar?m. ?randaki protesto gsterilerini, daha gazetelere konu olmazdan nce ?renmi?tik, nk Twitter hesab?n? izlemeye ald???m ki?iler bu tip olaylar? nemser.
DS: The New York Times, CNN, Reuters ve di?er byk yay?nlar en iyi habercilik rnlerini internette yay?ml?yor ve siz bunlar? okumuyor musunuz?
CA: Anaak?m medyadan ok say?da yaz? ve makaleyi elbette okuyorum ama yaz? bulmak iin do?rudan onlar?n sitelerini srekli oralara gitmiyorum. Onlar?n linkleri direkt bana geliyor, bugnlerde genel e?ilim bu. Her gn daha ok say?da insan, izleyecekleri haberler iin profesyonel filtreler yerine sosyal filtreleri kullan?yor. Televizyon ve gazete haber bltenlerini kendimize gre ayarl?yoruz art?k. Bu ?ekilde de nemli haberleri izlemi? oluyoruz. Bu kt bir ?ey de?il. Gvendi?im kaynaklar? filtre olarak kullan?yorum, dolay?s?yla aptalca haberler bana ula?m?yor.
CA: Do?ru. Ancak buradaki sorun, geleneksel medyadaki haber yaz?m ?eklinin de?ersiz hale gelmesi de?il. Sorun ?imdi bunun 'az?nl?k' haline gelmesi. Bunlar daha nce tekeldi, haber da??t?m?n?n tek mecras?yd?.
DS: nk medya ?irketleri bask? srecini, da??t?m?, televizyon yay?n frekanslar?n? kontrol ediyordu...
CA: Kesinlikle. ?imdiyse haber ve bilgiye eri?im iin ticari kanallara gitmenize gerek yok, bunu herkes sa?layabiliyor. Bizim yapt???m?z habercilik yararl?, ama di?er insanlar?n yapt?klar? da e?it derecede yararl?. Bilgi derleme konusunda en nemli veya tek kanal biziz diyemeyiz art?k. Bu yzden tuhaf bir sre ya??yoruz i?te. Ne yapt???m?z? tam olarak anlayabilmek iin 10 belki de 20 y?l?n gemesi gerekecek.
CA: Gazeteler nemli de?il. Fiziksel, bas?l? formun art?k i?e yaramad??? sylenebilir; Ancak bilgi toplama, analiz etme, ona de?er katma ve yayma sreci hala nemli.
DS: Buna ili?kin web-tabanl? i? modeli nerede peki?
CA: Bunu hala ar?yoruz. Banner ?eklindeki ilanlar ilk kez bu ofiste 1995te icat edildi. Sorunuza ili?kin ilk cevap buydu. Asl?nda tek bir i? modeli yok; binlercesi var. Her birimiz farkl? bir model uygulayabiliriz. Hepimiz para kazan?yoruz ama bu para henz yetersiz dzeyde; en az?ndan bas?l? medyada yarat?lan gelir kadar de?il. Facebook da, Twitter da bunu zmeye al???yor. Bir gn o zm noktas?na gelece?iz, ama henz ok erken... evrimii dnyadan para kazan?lmaz de?il, sadece maliyetlerimiz ok yksek.
DS: Ya da belki gelirler az. Reklam verenler evrimii yay?nlara, bas?l? olanlara k?yasla daha az cret dyor. rne?in wired.comun izleyici kitlesi, Wired dergisininki kadar ekici gelmiyor mu reklam verene?
CA: Verimlilik meselesi bu. evrimii okuyucular banner illanlara istendi?i kadar ilgi gstermiyor. Bas?l? edisyondaysa ilanlara bak?yorlar nk bu reklamlar yay?na daha entegre edilmi? oluyor, daha gzel grnyor, kocaman, tam sayfa ve muhte?em ekilmi? foto?raflarla geliyorlar. Bir anlamda derginin ieri?inin bir paras? halindeler. Bu nedenle de wired.comda her 1000 ki?iye ula?mak iin 22 dolar deyen reklam veren, dergiyi okuyan 1000 ki?i kar??l???nda 100 dolar dyor. Henz mkemmel evrimii reklam arac?n? kimse ke?fedemedi.
DS: Google hari...
CA: Google?n d?ncesi muhte?em. Ama bunu sadece metin ilanlarla yapabiliyor; duyuru veya i?lemler iin ideal, marka ilanlar? iin de?il. Bir kampanyaya h?zl?ca okuyucu ekmeye yarayabilir ama uzun zaman diliminde insanlar?n akl?na kavram, al??kanl?k veya marka imgesi yerle?tirmek iin i?e yaramaz. Parlak bask?l? medyadaki kadar gzel, etkili ve i?e yarar bir reklam formunu evrimii medya iin de ke?fetmeliyiz. Bu henz olamad?, olmas? iin de erken. Gtenbergin matbaay? ke?finden sonraki 20 y?ll?k sreci ya?ar gibiyiz; henz ne ke?fetti?imizi anlamaya al???yoruz. Er ge de anlayaca??z.
DS: Okuyucu evrimii medyaya daha ok gittike gelirler de artar m??
CA: Evet. Her?ey ilgiye ba?l?. Bu en k?ymetli meta. Yeterince ilgi gryorsan?z, bunu paraya evirmenin yollar?n? bulursunuz. Ayr?ca para 1 numaral? faktr de de?il. ?lgi ve itibar, parasal olmayan iki ana kriter. Pek ok site sadece ilgi ve itibar iin, para beklentisi olmadan yay?mlan?yor.
DS: retimi ok daha pahal? olan klasik habercilik bylesi bir mecrayla rekabet edebilir mi?
CA: Eskiden medyada olmak, tam zamanl? bir i?ti. Belki ?imdi yar?-zamanl? bir i?e dn?yor; hatta pek yak?nda bir i? olmaktan ?k?p hobi haline gelebilir. Bu endstirinin hacmi ?u kadar olacak diyen bir yasa yok. As?l soru gazetecili?in bir i? olup olmamas? de?il, insanlar?n istedikleri enformasyonu istedikleri zamanda nas?l elde edecekleridir. Pazar dinamikleri bu meseleyi zamanla zer. Ancak yapt???m?z her i?in de para kazand?rmas? gerekmez.
http://www.ntvmsnbc.com/