UMUR TALU'DAN ESER KARAKA?'A ELE?T?R?
NTV'de "Banu Gven'le Art?" program?na kat?lan Habertrk yazar? Umur Talu, Bekir Co?kun'un i?ten ?kar?lmas?n? ve medyan?n iinde bulundu?u durumu de?erlendirdi...
Banu Gven: Bugnk yaz?n?zda Eser Karaka?a bir cevab?n?z var. O insani a?dan zld?n sylyor Bekir Co?kunun durumuna ama gazeteci olarak pek zlmedi?ini anlat?yor herhalde, diye yorumlayabilir yaz?s?n?, nk gazeteci olarak me?ruiyetini yitirmi? oldu?unu sylyor.
Umur Talu: Eser de benim eski dostum, niversite ?rencili?inden tan?yorum. Ayn? gr?leri payla?mad?k ama daha sonra ben ders verirken de ayn? yerdeydi. O yaz? ok garibime gitti. Bir kere profesyonel bir gazeteci olmayan biri olarak ok net izgi izmi?ti. Yani bugn tan?mlanan demokrasi neyse, bugn tan?mlanan laiklik neyse, bugn tan?mlanan hukuk devleti neyse, bunlar?n du?unda olan kimsenin yazarl?k me?ruiyeti yoktur gibisinden bir ?eydi. Halbuki bana gre tabii ki darbenin me?ruiyeti yok, tabii ki muht?ran?n me?ruiyeti yok, ama yaz? konusundan hele onlar?n, Eser ve ba?ka arkada?lar?n inand??? liberalizm a?s?ndan btn gr?lerin, onlar?n piyasa dedi?i fikirler piyasas?na ?kmas? laz?m. ?imdi kimse kimseye s?n?r izemez ?iddeti a?ka te?vik etmedi?i srece. Ba?ka trl nas?l zaten ok seslilikten bahsedece?iz.
Bir gazetecinin me?ruiyetinin s?n?rlar?n?n bu ?ekilde izilmesine tepki duydum
Denebilir ki darbe de bir ?iddettir, muht?ra da bir ?iddettir ama bu ok geni? bir tan?m Bir gazetecinin me?ruiyetinin s?n?rlar?n?n bu ?ekilde izilmesine tepki duydum. Ve hele me?ruiyetini kaybetmi?tir, dolay?s?yla itlaf? ya da infaz? vaciptir ?eklinde fetvalar verilmesi benim hem can?m? ac?t?r hem can?m? s?kar. Kim olursa olsun tepki duyar?m stelik ben de damdan d?en biriyim, zaman?nda ben de kovuldum ama bu tavr? almayan arkada?lar?m hep benim can?m? ac?tm??t?r yine.
Bu lkede kimsenin me?ruiyeti yok o zaman. Bu lke hala bir darbe anayasas?yla ynetiliyor; 20 madde de de?i?se, 30 madde de de?i?se. Bu lkenin gazetelerinin hepsinin kkeninde ya?lar?na gre darbelere destek olmu?luk var; patronlar?nda var, genel yay?n ynetmenlerinde var, ba?yazarlar?nda. Dolay?s?yla me?ruiyet s?n?r? buysa ok az gazeteci kal?r ortada. Bugn liberal ya da demokrat sylem iinde olan, muhafazakar ya da neyse birok insan?n, 45 ya? stnn en az % 90?n?n oy verdi?i bir anayasa bu, biroklar?n?n da gazeteci olarak zaman?nda destekledi?i, ya?? daha byk olanlar?n. Yahut boyun e?di?i bir durum. Dolay?s?yla me?ruiyet sorgusu o de?ildir.
Bizim kltrmzde d?ene vurmak yoktur
Benim yazd???m bir bildirge var, Gazetecilik Hak ve Sorumluluk Bildirgesi, orada hakikaten Eser Karaka??nkine benzer bir cmle var, insan haklar? evrensel beyannamesine at?fta yaparak. Giri?inde ?unu der: Btn bunlar dinamiktir, btn bunlar geicidir, btn bunlar de?i?ebilir. Benim siyasi gr?m, tarihi gr?m, gazetecilik gr?m hibir ?eyin nihai olmad???na dairdir. Dolay?s?yla bugn normlar budur. Hangi normlar? Bu normlar?n iinde Bekir yazamaz, Ahmet yazamaz Btn bunlar tart??ma konusudur. Ayr?ca yaz? yazan insanlar elbette ya darbe destekili?i yapar, ya darbe te?vikili?i yapm?? olabilir, ama yaz? tek ba??na mahkum edilebilecek bir ?ey de?ildir. nk bunun s?n?r?n? izmek ok zor. Bunun s?n?r?n? hkmetler izmeye kalkabilir, yar?n br gn askerler liste yapmaya kalkabilir. Ben o listelerin hepsinde kovulacak, toplanacak, hapse at?lacak, yaz?s? durdurulacak gazeteciydim. 28 ?ubatta da yaz?lar?m durdurulmak, kovulmak istendim. Sivil iktidar zaman?nda da ba??ma geldi. Bir nceki hkmet zaman?nda kovuldum. Btn bunlar? ya?aya ya?aya geldim. Ben de bir niversiteden geldim bugn yazmaya ba?lamad?m, btn bu i?in taban?ndan geliyorum. Bu zor i?; birilerine mr bimek. Bir de her ?eyden nce bizim kltrmzde vard?r; biri d?m? o gn i?te, vurma art?k. Bu kadar basit. Bunun gazetecilikle ilgisi yok, bu insanl?kla ilgili bir ?ey.
Bir atmosferden bahsediyoruz. Bu atmosferin iinde garip ?eyler oluyor. ?ki gndr gazetecilik dnyas?ndakiler neyi takip ediyor; Hrriyet'te filancan?n yaz?s?n? konmad?, Hrriyette eski yay?n ynetmeninin yaz?s? de?i?tirildi falan diye. Bu bir atmosfer, hangi gazetede oldu?u nemli de?il. Onun iin herkesin durup bir d?nmesi laz?m.
Art?k insanlar hangi haberi koyal?m diye yaz? i?lerinde muhtemelen tart??m?yorlar, hangi haberleri koymayal?m diye titizleniyorlar
Gemi?te muhtemelen ok daha sertleri de oldu. Belki gemi?te CHP-Demokrat Parti zaman?ndaki gazeteci kavgalar? belki daha da kanl?yd?. Bugnk manzaran?n tats?zl??? da ?u: Genel olarak bir adalet duygusu eksikli?i var, ama bunun iinde bir de gazetecilere atfedilen roller var. Gazeteciler birer cengaver, birbirlerine k?l? sallayacaklar, kimi % 58ine kimi 42sine. Bizim i?imiz bu de?il. Zaten gazetecilik k?e yazarl??? da de?il. Gazetecilik haberle ilgili esas olarak. Beni en ok zen ?ey de o. Bugnk atmosfer ?u: Art?k insanlar hangi haberi koyal?m diye yaz? i?lerinde muhtemelen tart??m?yorlar, hangi haberleri koymayal?m diye daha ok titizleniyorlar. Ve buna mdahale eden bir sr yer var, ierden ve d??ar?dan. Ben genel yay?n ynetmenli?i yapt?m 30lu ya?larda ve bugnk byk medya patronlar?ndan biriyle. Byle bir ?ey ya?amad?m. Belki de son Mohikanlard?k bizler. Bak?l?rd? ne haber atlanm??, neyin stne gidilebilir. Bugnse tam tersine, atlanan haber sorun olmuyor editr katlar?nda, tam tersine yanl??l?kla giren, girmemesi gereken haberler dert a?yor insanlar?n ba??na. Ben hat?rl?yorum etin Emein eline atlananlar listesi gelirdi, yanl??l?kla giren haberler listesi gelmezdi.
Bu bir atmosfer, benim sylemek istedi?im o. Tabii ki ayr? yaz?lar?n, ayr? k?elerin, ayr? ular?n insanlar? olabiliriz ama bu bir gazetecilik dnyas?ysa ncelikle insanlar bir silkinmeli. Bu dnyaya bu dnya d???ndan ok fazla mdahale var; iktidar mdahalesi, reklam mdahalesi, patronun i?lerinin mdahalesi, patronun tan?d?klar?n?n mdahalesi, bizim e?imizin dostumuzun, al??kanl?klar?m?z?n, zevklerimizin mdahalesi Bu toplumla ilgili bir meslek; topluma ra?men bir meslek de?il.
Ben kovuldum ama yaz?m kovulmad? benim
Emin la?an, bu lkede nde gelen, ok bilinen, ok okundu?u sylenen, ok tan?na bir gazeteci. Evet, kovulmu? bur gazetecidir ama birden bire bir kitapta bize ?unu anlatt?: 4 sene boyunca yaz?lar? kesilmi?, do?ranm??. Ben de ok sert yaz?yorum ama ben hakaret etmem genellikle, o yzden hakaret davam yoktur, kurumlara hakaret davam vard?r, manevi ?ahsiyetlere. Bunun d???nda biri elinde makas 4 sene boyunca yaz do?ruyorsa ki do?rayan?n da ba??na ayn? ?ey geldi dn- burada bir problem var. Ya siz yanl?? yap?yorsunuzdur, o zaman bir zele?tiri yapars?n?z, yahut birileri yanl?? yap?yordur, sizin mesle?inize, eme?inize hakaret ediyordur, buna tavr?n?z? al?rs?n?z. Hele bizim, onlar?n konumundaki insanlar?n bu tavr? almas?n?n nnde engel yok. ??siz kal?rs?n biraz. Yahut kalmazs?n, etraf?ndaki ba?kalar? da sahip ?kar, kalmazs?n. Bak?n Milliyet gazetesinde bir tarihte Sadettin Tantan?n azline kar?? ?kt? diye o s?rada 4 yazar?n yaz?s? konmad?. Sonra vaveyla ?k?nca ge bask?lara konuldu. ?imdi bunlar bir tav?r alsa. Bugne kadar beni ba??ma gelmedi, gelebilir, ben kovuldum ama yaz?m kovulmad? benim. Bunu ?undan anlat?yorum: Olabilir, yanl?? yap?yor olabiliriz, yaz? i?leri, genel yay?n ynetmeni mdahale edebilir, der ki sen ?urada hakaret ediyorsun falan, ama yanl?? yapmadan, srekli onu do?ra buna dokunmayla bu olmaz. Bunun yazarlar zerinde olan? sansasyonel oluyor ama bence en ac?s? haberler zerinde olan?. O insanlar? bilmiyoruz biz, muhabiri ok grmyoruz burada, editr grmyoruz ama byle bir gazeteci ku?a?? yeti?ti; neyi koymayaca??n? ?renen nce. Haberin ne oldu?unu de?il, haber oldu?u halde neyin konamayaca??n? ?renen. Dolay?s?yla kraldan ok kralc?l?k da var, onu sylemek istiyorum. Bazen patron okuyamaz ki btn yaz?lanlar, insanlar kendileri fren koyuyor, editrler kendileri fren koyuyorlar. Fren koyulacak ba?ka ?eyler var; reklam haberleri var, maniplatif haberler var, oralarda o hassal?k olsa. Bir de o sizin kltrnz haline geliyor, yani grmemeye ba?l?yorsunuz, toplumun ac?lar?n? da grmemeye ba?l?yorsunuz.