BANKALARDAN HORTUMLANAN PARALAR NEREYE G?TT??

Grev sresi sona eren TMSF Ba?kan? Ahmet Ertrk, 28 ?ubat'ta hortumlanan paralar?n ak?betini anlatt?. TMSF eski Ba?kan? Ahmet Ertrk, takibini yapt??? hortumlanan bankalarda a?klanamayan zararlar oldu?unu sylyor. Onun tespitlerine gre bu paralarla toplum mhendisli?i faaliyetleri finanse edildi.

AKS?YON DERG?S?'NDE YAYINLANAN SYLE??...

Ahmet Ertrk, Trkiye'nin son alt? y?l?na damgas?n? vuran isimlerden birisi. 2004 y?l?n?n karl? bir Ocak gnnde ba??na geti?i ve 2010 y?l? ocak ay?n?n karl? bir gnnde ayr?ld??? Tasarruf Mevduat? Sigorta Fonu (TMSF), yak?n tarihte medya - ticaret - siyaset geninde kurulan kirli ili?kiler a??n?n ortaya ?kmas?nda ok nemli rol stlendi. 28 ?ubat dneminde irtica yaygaras? ile ba?lat?lan postmodern darbe srecinde hortumlanan onlarca bankan?n lkeye ve topluma verdi?i hasar? azaltma yolunda en nemli ad?mlar bu alt? y?l boyunca at?ld?. Bankalardan hortumlanan ve bugn bile kimleri haks?z yere zengin etti?i, hangi kirli i?leri finanse etti?i tam belli olmayan paralar?n izi bu dnemde takip edildi.

TMSF'nin son alt? y?ll?k performans?, kamu alacaklar?n?n tahsil edilmesi kadar ba?ka bir a?dan daha nem arz ediyordu. Yolsuzluk ve hortumlama yapanlar?n, yan?na kr kald??? anlay??? nemli lde darbe ald?. Toplum, lkenin birikimlerini kendi ?karlar? u?runa kullananlar?n eninde sonunda hesap verece?ine inanmaya ba?lad?.

Bu dnem elbette kolay gemedi. Ahmet Ertrk, bat?klar?n tahsilat? iin tam bir sava? verdiklerini sylyor. Bunun ona bedeli ise hakk?nda hlen devam eden 28 dava. Grev sresinin sonunda kendisine ynelik sald?r?lar?n artarak srece?ini tahmin ediyor. Buna ra?men Trkiye'de kamu grevlilerini korkutarak, sindirerek rant dev?irilen dnemin geride kald???n?n alt?n? iziyor ve "Grev sremin bitmesini bekleyenler hi heveslenmesinler." diyor. Ortaya ?kan darbe senaryolar?nda, Trkiye iin uygun grlen ekonomik 'tedbirleri' okuduka 'deh?ete kap?ld???n?' syleyen Ertrk, bu senaryolara i? dnyas?ndan ve zellikle de byk sermayeden gl itirazlar gelmemesi konusunda ise ?a?k?n. Bu gibi planlardan menfaat uman evreleri ele?tiren Ertrk, "Bu paranoyadan herkesin korkmas? laz?m. O hastal?kl? ruh hlinin yar?n kimi vuraca?? hi belli olmaz. Ben hl i? dnyas?ndan gl tepkiler bekliyorum." uyar?s? yap?yor.

Ahmet Ertrk'n niyeti bundan sonra zel sektrde al??mak. Ancak ismi nemli kamu kurumlar? iin de geiyor. Grnen o ki, ba?kanl?k dnemi, Trkiye'nin kamu alacaklar?n?n pe?ine d?t? bir dnem olarak kay?tlara geen nl brokrat, kariyerinin bundan sonraki blmnde de ok konu?ulmaya devam edecek. Ahmet Ertrk, alt? y?ll?k TMSF ba?kanl??? dneminin ok fazla gndeme gelmeyen ilgin ayr?nt?lar?n? ve ya?ad?klar? srele ilgili arp?c? tespitlerini Aksiyon'a anlatt?.

-Sizin greve gelmenizden nce TMSF'nin yap?s?nda bir de?i?im ya?and?. Bu sreci biraz anlatabilir misiniz?

TMSF ilk olarak 1983 y?l?nda Merkez Bankas? bnyesinde bir birim olarak kuruldu. Daha sonra Bankac?l?k Dzenleme ve Denetleme Kurumu'nun kurulmas?yla onun bnyesine geti. 2003 y?l? Aral?k ay?nda Meclis'ten geen 5020 say?l? yasa ile ba??ms?z bir kurulu? hline geldi. Ba??ms?z bir kurum hline geldikten sonraki ilk ba?kan? ben oldum. Biz 29 Ocak 2004'te greve geldik ve hemen devam?nda 13 ?ubat'ta Uzan operasyonunu ba?latt?k. Bu olay ok ses getirdi ve TMSF'nin bir anda kamuoyunda ok tan?nan bir kurum hline gelmesine sebep oldu. Bizi de bir anda vitrine ?kard?. Uzan ailesine ynelik zorlu bir operasyonun ekonomik boyutu kadar siyasi ve magazin boyutu da vard?. Ekonomi sayfalar? kadar magazin sayfalar?na da konu olduk ve bu olayla medya sektrne girdik. Uzan'?n yay?nlar?na el konulmas?yla, TMSF lkenin nemli bir medya grubu hline geldi.

-Grev srenizde sizi en fazla u?ra?t?ran Uzan operasyonu muydu?

Elbette, en fazla ses getiren de oydu. ok say?da sektre yay?lm?? bir gruptu. Medyay? da ok etkili ve tart??mal? ?ekilde kullanmaktan ekinmedikleri iin ok byk zorluklar ya?ad?k. Biz daha greve resmen ba?lamadan nce Uzan grubuna yap?lacak yasal i?lemlerle yat?p kalkt?k diyebilirim. Gnler ve geceler boyunca devam eden bir haz?rl?k sreci ya?ad?k. ok iyi bir model olu?turduk. O bak?mdan operasyon sonras? Uzan ?irketlerinin de?eri d?mek bir yana artt? ve bu sebeple ?irketleri ok iyi rakamlara satabildik. O kadar ince detaylarla al??t?k ki; iki televizyon kanal? var, Telsim var, gnlk gazete var ve bunlar?n saniye bile aksamaya tahamml yok. Mdahalenin ok sanc?s?z yrmesi gerekiyordu. Telefon operatrndeki kesinti, televizyondaki s?k?nt? ?irketin de?erini d?recekti. Bunlar? hep hesap ettik. Kimi ynetici atayaca??m?zdan bilgisayar altyap?s?na kadar her ?eyi planlad?k ve hibir aksama olmad?. Mesela Kral TV'nin yay?n?n? biz aksatmad?k ama biz devral?nca RTK kanal? kapatt?; nk Uzanlar RTK pay?n? dememi?ti. Biz bu operasyon s?ras?nda Uzan dneminin parasal sorunlar?n? da zmek zorunda kald?k. Uzan'?n hibir yere para dememek gibi kt bir al??kanl??? vard? ve kimsenin bir ?ey syleme cesareti bulamad??? y?llar ya?an?yordu. Cep telefonu ?irketindeki ykmllklerini yerine getirmemi?ti. Yurt d??? tedarikilere para demiyordu. Yurt iinde alacakl?lar? vard?. Onun iin bu operasyon bizim a?m?zdan da byk bir cesaret ve haz?rl?k gerektiriyordu.

Uzanlar size nas?l tav?r ald??

13 ?ubat ncesi Cem Uzan ve onun yneticileriyle birka kez gr?tk. O gr?melerde biz bir taraftan operasyon haz?rl??? yaparken, bir yandan onlar?n bu i?i masada zmek isteyip istemediklerine bakt?k. Onlar, 'kimse bize dokunamaz' havas? ile masaya oturdular. Benim Al Baraka'da al??t???m? haber alm??lar. Ak?am ana haberde sunucu, ayn? zamanda o gr?mede bulunan ki?i, beni, 'Al Baraka'da al??m?? ama iyi bir adama benziyordu' tarz?nda a?a??lad? ve tehdit etti. Mdahaleden nce ?irketin parasal hareketleri bizim kontrolmzdeydi. Ay ba??nda al??ana cret denecek, bunun iin bizim onay?m?z gerekiyor. deme biraz gecikti; nk ncesinde listeleri kontrol ediyoruz. Gruptan st dzey bir yetkili aram??, "Ahmet Bey'e syleyin al??anlar ?kitelli'den ?kt?, TMSF'ye bask?na geliyorlar, kendisine bir zarar gelmesin diye arad?m" diye not b?rakm??. Gelen giden olmad? tabii ama bu tehditleri yapt?lar. Tabii bunlardan ok daha ?iddetlisiyle benden nceki kamu grevlileri kar??la?t? ve grubun ha?in tavr? onlar? etkiledi. Bize de ayn?s? olacak diye d?ndler. Fakat d?ndkleri gibi olmad?. Biz her ?eye ra?men uzla?ma istedik ama onlar olacaklara hi ihtimal vermedikleri iin zmden ka?nd?lar.

-Sizin operasyonlar?n?z genelde banka sahibi medya patronlar?na ynelik oldu. Yak?n tarihte medya patronlar?n?n finans sektrne girmesi Trkiye ekonomisini nas?l etkiledi?

Toplumu etkileyen iki nemli g merkezi banka ve medyad?r. Dnyadaki rneklere bak?ld???nda, her iki sektrn ayn? elde bulunmamas? tercih ediliyor. Bu iki gcn birbirini kontrol etmesi sa?lan?yor. Trkiye'de bu yap?lamad?. Ya medyas? olanlar bankac?l??a girdiler ya da tam tersi oldu. Burada ama, banka varl???n? medya gcyle desteklemekti. Bu hem finansal ilkelere hem de ekonomiye hasar veren bir d?nce tarz?yd?. nemli olan, Trkiye siyasi sisteminin gz yummas? hatta bu dengesizliklerden beslenmesi ve siyasi g dev?irmeye al??mas?d?r. Ancak kimseye faydas? olmad? ve topluma ciddi hasar verdi. Bu yanl??lara gz yumuldu, hatta alk?? tutuldu.

Btn bu dengesiz yap?lar, hepimize a??r faturalar detti. Trkiye'nin refah dzeyi etkilendi. Varl?k ve de?er kaybettik. Bunun faturalar? da kesildi. Siyasi aktrler bedeli siyaseten dedi. Oyunun di?er taraf?ndaki faturalar? biz kestik nk yasal grevimizdi. lkenin al?nan paralar?n? geri almak bizim grevimizdi. Trkiye'de bugne kadar yapan?n yan?na kr kalm??. Byle bir al??kanl?k olu?mu?. Toplumu pasifle?tiren, aresizli?e sevk eden bir durumdu ancak biz bunu da k?rd?k. TMSF rne?i gsterdi ki Trkiye'de mekanizmalar iyi al??t??? zaman yanl??lar?n bedeli deniyor. Kurumlar?n iyi al??mas? laz?m. Baz? olaylar toplumun fark?nda olmas? ile zlebilir. TMSF, topluma bu sorumlulu?u a??lad?. Biz de mtevaz? bir rol oynad?k.

-28 ?ubat postmodern darbe srecinde toz duman da??ld???nda, onlarca bankan?n iinin bo?alt?ld???n? grdk. 28 ?ubat darbesi ile bu srecin finansal boyutu hakk?nda ne gibi tespitleriniz var?

28 ?ubat ncesinde Trkiye'yi o noktaya gtren bir sre ya?and?. 28 ?ubat'?n altyap?s? kuruldu. Siyasi dengesizlikler ile ekonomik dengesizlikler birbirini destekledi ve rant kapma srecine dn?t. Siyaset ekonomideki dengesizlikleri, ekonomi evreleri de siyaseti kendi lehine kullanarak hak etmedikleri kazanlara ula?t?lar. Sonuca ula?man?n nemli bir a?amas? demokratik sisteme yap?lan ola?an d??? mdahaleler oldu. Demokratik sistemin en nemli zelli?i ?effafl?k ve hesap verilebilirli?i ngrmesidir. Kapal? bir yap?da her trl senaryoyu uygulayabilirsiniz. Antidemokratik yap?da toplum mhendisli?i kadar finansal mhendislik de yapabilirsiniz.

28 ?ubat srecinde ikisi bir arada ve e? zamanl? yrd. Biri toplumu, di?eriyse ekonomiyi kendi kirli amalar? iin yeniden dzenlemeyi amal?yordu. Bunlar birbirini destekledi ve 28 ?ubat'tan netice al?nd?. Sre Trkiye'nin ciddi servet kayb?yla sonuland? ve sadece sisteme-siyasete de?il ekonomiye de darbe yap?ld?. 28 ?ubat ayn? zamanda finansal darbedir. O y?llarda ya?anan krizler de szkonusu dengesizliklerin eseriydi. Yine bu arp?k sistemin eseri olarak ortaya ?kan 2001 krizi Trkiye'yi 20 sene geriye gtrd.

-Kapal? ekonomik yap?dan ciddi rantlar da dev?irilebiliyor...

Bat?k bankalar meselesine bak?ld???nda, baz? i? adamlar?na bankac?l?k lisans? verilmesi, baz?lar?na banka teslim edilmesi veya yapt?klar?na gz yumulmas? srecinin ya?and???n? gryoruz. Buradaki uygulamalar masum bir uygulaman?n de?il, planl? bir senaryonun varl???na i?aret ediyor. Bazen hissediyoruz, bazen de grebiliyoruz. Bat?k bankalar? incelerken, bazen a?klanamayan bir kay?pla kar??la??yoruz. Gizli, gremedi?iniz kaaklar var. Bu kaaklar?n bir k?sm?n?n, di?er amalara yani siyaseti ve toplumu yeniden dizayn etme amalar?na hizmet etti?ini tahmin ediyorum. Normal ?artlarda bankalar?n yapt?klar? zararlar? a?klamak iin baz? kalemlere bakars?n?z. Mesela yksek faiz demesi, verilen kredinin geri dnmemesi, i?letme masraflar? gibi kalemler vard?r ve bunlardan olu?anlar, a?klanabilir zararlard?r. Biz ad? geen bankalar? incelerken, btn kalemleri st ste koydu?umuz hlde, zarar?n toplam?ndan daha yksek ?kt???n? grdk. Demek ki paralar?n gitti?i yerlerin gizlendi?i, harcaman?n nereye yap?ld???n?n belli olmad??? noktalar var. Biz gizli harcamalar? tespit ediyoruz ama paralar?n nerede kullan?ld???n? kay?tlardan bulmak mmkn olmuyor. Analiz etti?imizde ise belli politik amalar? uygulamak, belli gruplar? finanse etmek, toplumu yeniden dizayn etme noktas?nda provokatif ve karanl?k eylemleri finanse etmek iin kullan?ld???n? d?nyorum.

Toplam ka banka hortumland? bu srete?

1994 - 2003 aras? Trkiye'de 25 banka fona devredildi. Devlet a?klar?n? kapatmak iin 30 milyar dolar dedi. Hazine kayna?? ieriden yksek faizle borlanarak ald?. Faizleri hesaplad???n?zda rakam 60 milyar dolara ?k?yor. Kamu bankalar?n?n zararlar? da dhil de?il. Grev zarar? k?l?f? alt?nda, kt ynetim ve kt amalarla kamu bankalar?n? kullanman?n faturas? ise 25 milyar dolar oldu memlekete. Biz 18,5 milyar?n? tahsil ettik. 3 milyar daha tahsilat bekliyoruz. Toplamda 21,5 milyarl?k bir tahsilat olacak. Bu tahsilat, TMSF'nin zerk yap?s? ve zverili al??mas? ile oldu ama kolay olmad?. Bir sava? vererek geri ald?k. Burada nemli olan bir husus da, memleketin paras?n?n kurtar?lmas? kadar, TMSF'nin ba?ar?s? ile toplumdaki, 'yolsuzluk yapan?n yan?na kr kal?yor' anlay???n? y?kmas?d?r. Bunu da bir art? olarak memleketin hanesine yazmak laz?m.

-Trkiye'deki darbelerin ekonomik faturas? hakk?nda neler sylenebilir?

Her darbe lkeyi ekonomik olarak y?llarca geriye gtryor. Ekonomide nemli olan istikrar ve ngrlebilirliktir. Ekonomik byme d??ar?dan kaynak teminine ba?l? bir durum ve bunun iinde demokratik ve ilerisi grlebilen bir yap? olu?turmak gerekiyor. Trkiye y?llard?r 3. dnya lkeleri ile ayn? kredi notunu al?yor; nk d??ar?da darbeler ve istikrars?zl?klar lkesi olarak biliniyoruz. Bu durum yabanc?lar?n Trkiye'ye bak???n? bir kal?p hline getirdi. Darbeler kendi hukukuyla geliyor. Darbe hukuku keyfilik, ngrlemezlik, kapal?l?k ve hesap verilemezlik demektir. Byle bir ortamda ekonomi bymez. Biz y?llarca bunlara mahkm edildik ve faturay? btn toplum dedi.

Aksiyon Dergisi