Medyadaki sa?l?k konulu yay?n ieriklerini konu alan proje kapsam?nda gr?len sa?l?k profesyonellerinin yzde 21i, medya profesyonellerinin de yzde 12si bu tr ierikleri Kesinlikle gvenilmez buldu?unu syledi.

Sa?l?k profesyonellerinin yzde 91i, medya profesyonellerinin ise yzde 58i medyada yer alan sa?l?k konular?n?n ticarile?tirilmesinden ?ikyet ediyor.

Proje yneticisi, Anadolu niversitesi ?leti?im Bilimleri Fakltesi Bas?n ve Yay?n Blm Blm Ba?kan? Prof. Dr. Erkan Yksel, medyada yer alan sa?l?k konulu ieriklerin sorunlu yanlar?na i?aret ederek, konusunda uzman olmayan ki?ilerce retilen ieriklerin halk?n yanl?? bilgilenmesine, panik ve korku yarat?lmas?na ve sa?l?k profesyonellerine gvenin azalmas?na neden oldu?unu syledi.

Prof. Dr. Erkan Yksel bu alanda yap?labilecekler konusunda ?yle konu?tu: Herkesin yapabilece?i ve yapmas? gereken ?eyler var. Medya profesyonellerinin daha sorumlu olmas?, sorumluluk almas? gerekenlerin de daha cesur olmas? ve daha grnr hizmetler vermesi gerekiyor. Vatanda?lar?n da bu tr yay?nlar? takip ederken dikkat etmesi gereken noktalar var.

  YIL SREN ARA?TIRMA TAMAMLANDI

TB?TAK Sosyal Bilimler Ara?t?rma Grubu ile Anadolu niversitesi Bilimsel Ara?t?rma Projeleri Komisyonunun deste?iyle y?ld?r srdrlen ve bugne kadar yakla??k 80 ki?inin al??ma ekibinde grev ald??? Trkiyede Sa?l?k Konulu Yay?nc?l?k ?lkelerinin Belirlenmesi: Kaynak, ?leti ve Hedef Kitle Ba?lam?nda Sa?l?k Konulu Yay?nlar?n Analizi konulu ara?t?rma projesi tamamland?.

Anadolu niversitesi ?leti?im Bilimleri Fakltesi Bas?n ve Yay?n Blm Ba?kan? Prof. Dr. Erkan Ykselin yrtcl?n stlendi?i projede, Seluk niversitesi ?leti?im Fakltesi Gazetecilik Blm Ba?kan? Prof. Dr. Ahmet Yal?n Kaya, Seluk niversitesi ?leti?im Fakltesi ?retim yesi Prof. Dr. Abdullah Koak ve Anadolu niversitesi A?k?retim Fakltesi Dekan Yard?mc?s? Yrd. Do. Dr. Sinan Ayd?n ara?t?rmac? olarak grev ald?.

Ara?t?rma kapsam?nda ncelikle 59 medya, 79 sa?l?k profesyoneli, 6 akademisyen ve 6 di?er alanlardaki uzmanlarla yz yze gr?meler gerekle?tirildi. Ard?ndan 2010 y?l? rneklem al?narak tm Trkiyede 1781 gazete ve dergi, 52 televizyon ve 551 internet portal?nda yay?nlanan 39 bin 652 haber/k?e yaz?s?, 10 bin 48 TV haberi/program? ile 9 bin 4 internet sayfas? incelendi. Ayr?ca Trkiye genelinde, 33 ilde, 2 bin 503 ki?ilik rneklem zerinde gerekle?tirilen anket uygulamas?yla vatanda?lar?n medyadaki sa?l?k konulu yay?n ieriklerine ynelik alg? ve tutumlar? ortaya konuldu. Daha sonra 7 ayr? ilde 75 ki?iyle yap?lan yz yze gr?meler erevesinde de bu alg? ve tutumlar?n arkas?ndaki nedenler ?renilmeye al???ld?. Proje kapsam?nda iki de al??tay gerekle?tirildi. ?stanbul ve Ankarada dzenlenen bu toplant?larda da ara?t?rma bulgular? konunun ilgili kurum ve uzman ki?ileri ile payla??larak de?erlendirildi.

Proje yrtcs Prof. Dr. Erkan Yksel, ara?t?rman?n Trkiyede ileti?im bilimi alan?nda gerekle?tirilen en kapsaml? al??ma oldu?unu syledi. Gerek ara?t?rman?n boyutlar?, ele al?nan rneklem byklkleri ve al??ma ekibinin say?s? ba?lam?nda ara?t?rman?n benzersiz oldu?unu belirten Yksel al??mada nce medyadaki sa?l?k konulu yay?nlar?n foto?raf?n? ekmeye al??t?k. Ard?ndan konunun uzman? medya ve sa?l?k profesyonelleriyle gr?erek onlar?n de?erlendirmelerini ald?k. Sa?l?k konulu yay?nlarla ilgili ki?i ve kurum temsilcilerini iki kez bir araya getirerek bulgular?m?z? tart??maya at?k. Sorunun nas?l alg?land???n?, aksakl?klar?n neler oldu?unu ve neler yap?labilece?ini tart??t?k. Bu arada, halk?n medyadaki sa?l?k konulu yay?nlara ili?kin alg? ve tutumlar?n? ?renmek zere bir anket gerekle?tirdik. Ankette verilen yan?tlar?n nedenlerini ?renebilmek iin yine vatanda?larla yz yze gr?meler yapt?k. Bu alana ili?kin literatrden elde etti?imiz gr? ve ara?t?rma bulgular?n? de?erlendirdik. Sa?l?k konulu yay?nc?l?k alan?nda idealin ne olmas? gerekti?ine ili?kin belli ba?l? gr?leri ortaya ?kard?k. ?imdi de bu bilgilerimizi kamuoyu ile payla?arak bu alandaki al??malar?n daha iyi yrtlmesi ad?na bir katk? sa?lamay? amal?yoruz. dedi.

HERKES?N YAPMASI GEREKENLER VAR 

Medyadaki sa?l?k konulu yay?nlara ili?kin medya ve sa?l?k profesyonelleri kadar halk?n da ele?tirileri oldu?unu belirten Prof. Dr. Erkan Yksel, Herkesin yapmas? gereken ve yapabilece?ini d?nd?mz bir ?eyler var diye konu?tu.

Medya ve sa?l?k profesyonellerinin daha sorumlu yay?nc?l?k anlay???yla hareket etmeleri gerekti?ini kaydeden Yksel, kamuoyu taraf?ndan sa?l?k alan?nda ve yay?nc?l?k alan?nda denetim yapmas? beklenen kurumlar?n da kendilerinden beklenen sorumlulu?u daha hissedilir bir ?ekilde yerine getirmeleri gerekti?ini vurgulad?. Yksel, medyadaki sa?l?k konulu yay?nlar? okuyan, izleyen ya da dinleyen vatanda?lar?n da sa?l?k okuryazarl??? bilincinin geli?tirilmesi gerekti?ini syleyerek Daha genel olarak ise toplumda sa?l?k bilincinin daha yksek seviyelere ?kart?lmas? daha anlaml? olacakt?r diye kaydetti.

zellikle resmi kurumlar aras?nda ileti?im ve i?birli?i alan?nda kayda de?er eksiklikler tespit edildi?ini syleyen Yksel, do?rudan ya da dolayl? olarak ilgili resmi ya da sivil toplum rgtlerinin bu alanda ellerini ta??n alt?na koyarak sorumluluk almalar?n?n olduka anlaml? sonular do?urabilece?ini belirtti.

Yksel, proje srecinin henz tamamland???n? belirterek nmzdeki gnlerde raporun kabulnn ard?ndan yakla??k 600 sayfay? bulan raporu kamuoyu ile payla?acaklar?n? ve yay?n olarak ?karacaklar?n? syledi.

??TE BAZI VER?LER

-Trkiye genelinde ciddi bir rahats?zl?kla kar??la?an vatanda?lar?n yzde 94 doktora gitmeyi ve doktordan bilgi almay? do?ru buluyor. Doktordan ?rendikleri bilgiye gvenenleri oran? ise yzde 75.

-Ciddi bir rahats?zl?k kar??s?nda kitle ileti?im aralar? aras?nda en ok internetten bilgi al?n?yor (yzde 13).

-Vatanda?lar?n yzde 61'i gazete ya da dergilerdeki, yzde 40'? televizyondaki, yzde 73' de internetteki sa?l?k konulu yay?nlar? hi takip etmedi?ini sylyor.

-?nterneti takip eden vatanda?lar?n yzde 66's? bu yay?nlar sayesinde "sa?l???mla ilgili olarak art?k daha bilinli davranabiliyorum" diyor. ?nternet kullan?c?s? vatanda?lar?n yzde 31'i haber ierikleri sayesinde "sa?l???yla ilgili bir rahats?zl??? oldu?unu anlad???n?" ifade ediyor.

YAYINLARIN GVEN?L?RL???

-Sa?l?k profesyonellerinin yzde 21'i, medya profesyonellerinin ise yzde 12'si medyada yer alan sa?l?k konulu haber ve yaz?lar? kesinlikle "gvenilmez" buluyor. Sa?l?k profesyonellerinin yzde 62'si, sa?l?k konular?nda halka do?ru ve gvenilir bilgiler verilmedi?ine inan?yor. 

-Trkiye genelinde vatanda?lar?n gazetelerde yer alan sa?l?k konulu haber ve yaz?lardaki bilgilere "Hibir zaman" gvenmediklerini syleyenlerin oran? yzde 7. Sa?l?k konulu ieriklere Hibir zaman gvenmeme oran? internet takipileri aras?nda yzde 5 iken televizyon izleyicileri aras?nda yzde 6'a ula??yor.

-Vatanda?lar aras?nda ise gazetelerde yer alan sa?l?k konulu haber ve yaz?lardaki bilgilere "Her zaman" ve "o?unlukla" gvendiklerini syleyenlerin oran? yzde 27. Gvenilirlik oran? sa?l?k konulu yay?nlar? internetten takip edenler aras?nda yzde 36 iken televizyondan izleyenler aras?nda yzde 40'a ula??yor.

-te yandan Trkiye genelinde vatanda?lar?n yzde 9'u "sa?l?k konulu medya ieriklerinin t?p doktorlara olan gvenlerini azaltt???" ifade ediyor. 

YAYINLARIN DENET?M?

 - Ara?t?rma kapsam?nda gr?len sa?l?k profesyonellerinin yzde 38'i ve medya profesyonellerinin yzde 24' medyada yer alan sa?l?k konular?n?n ieriklerinin denetlenmedi?ini d?nyor. Medya ve sa?l?k profesyonelleri, sorunun zmnde zdenetim mekanizmas?n?n i?letilmesinin yararl? olaca??na inan?yor.

-Vatanda?lar?n yzde 51'i gazete ya da dergilerdeki, yzde 45'i televizyondaki, yzde 48'i de internetteki sa?l?k konulu yay?nlar?n denetlenmedi?i kanaatini ta??yor.

T?CAR? BASKI

-Sa?l?k profesyonellerinin yzde 91'i sa?l?k konulu yay?nlarda konu, kaynak, konuk seiminde reklam, sponsorluk bask?s? ya da ticari kayg? hissettiklerini sylyor. Medya profesyonellerinin de yzde 58'i byle bir bask?n?n "kesinlikle" oldu?unu belirtiyor.

-Vatanda?lar aras?nda ise gazete okurlar?n?n yzde 48'i, televizyon izleyenlerin yzde 45'i ve internet takip edenlerin yzde 46's? sa?l?k konulu yay?nlarda daha ok ki?i, doktor, rn, ila ve hastanelerin reklam?n?n yap?ld??? gr?ne kat?l?yor.

FAYDA GRLYOR MU?

 - Vatanda?lar?n yzde 4' medyadan ?rendi?i sa?l?k konulu bilgi ya da tedavileri genellikle ya da s?k s?k uygulad???n? sylyor. Halk?n yzde 1,6's? ise her zaman hepsini uygulad???n? belirtiyor.

 -Medyadan ?rendi?i tedavileri uygulayanlara sorulan "Bu uygulamadan fayda ya da zarar grdnz m?" sorusuna, yzde 15'i "o?unlukla fayda grdm", yzde 2'si de "zarar?n? grdm" yan?t?n? veriyor.

 SATIN ALIYORLAR MI?

  -Medyadan ?rendi?i sa?l?k, beslenme, diyet, iyi ya?am, estetik ya da gzellikle ilgili herhangi bir kitap, hap, kr ya da rn para kar??l??? sat?n alanlar?n oran? yzde 9. Kat?l?mc?lar?n yzde 4' de "Almak istedim ama alamad?m" yan?t?n? veriyor.

 - Medyadan ?renilen bir hastaneye ya da sa?l?k merkezine gitti?ini syleyenlerin oran? yzde 7. Yzde 6's? da "Gitmek istedim ama gidemedim" diyor.

 - Vatanda?lar?n yzde 7'si medyada grd? bir doktora ya da uzmana "dan??mak" ya da "grnmek" iin gitti?ini belirtiyor. Yzde 11'lik bir kesim de "Gitmek istedim ama gidemedim" diyor.

  MORAL?M BOZULUYOR

 -Medyadaki sa?l?k konulu haber ve yaz?larla ili?kili olarak gazete haberlerinde "Moralim bozuluyor, kendimi kt hissediyorum, rahats?z oluyorum" diyenlerin oran? yzde 23.

 -Televizyondaki sa?l?k konulu yay?nlar? "Gereksiz yere endi?elendirici, rktc buluyorum" diyenlerin oran? da yzde 23.Gazetelerde bu oran yzde 22, internette ise yzde 15'lerde kal?yor.

 PAN?K VE KORKU YARATILDI

 -Sa?l?k profesyonellerinin yzde 39'u, Deli Dana, Ku? Gribi, Domuz Gribi, K?r?m-Kongo Kanamal? Ate?i gibi salg?n hastal?klar konular?nda do?ru ve yeterli bilgi verilmedi?ine inan?rken; yzde 34' panik ve korku yarat?ld???n? d?nyor. Medya profesyonellerinin yzde 56's? ise, ayn? konuda panik, endi?e ve korku olu?turuldu?unu belirtiyor.

 -Sa?l?k profesyonellerinin yzde 26's?, medya profesyonellerinin ise yzde 13' "mucize haberlerinin" hastalara bo? umut, beklenti verdi?ine inan?yor.

YETERL? M??

-Gazetelerdeki sa?l?k konulu haber ve yaz?lar?n say?s?n?n yeterli olup olmad??? sorusuna yan?t veren vatanda?lar?n yzde 41'i "Az, yetersiz" buldu?unu sylyor. Televizyon izleyenler iin bu oran yzde 37, internet kullananlar iin ise yzde 22.

KANAL D, DOKTORUM

-Gr?len sa?l?k profesyonellerinin yzde 26s?, medya profesyonellerinin yzde 31i Kanal Dde yay?mlanan Doktorum adl? program? be?eniyor.

-Trkiye genelinde televizyondan sa?l?k konulu yay?nlar? izledi?ini syleyen vatanda?lar?n tercih etti?i televizyon kanallar? aras?nda da Kanal D ne ?k?yor.