BBC Trke Servisi, Bar?? Mzakereleri s?ras?nda medyan?n almas? gereken tavr? masaya yat?rm?? ve Sri Lanka rne?ini vermi?...
'Bar??a giden yol' ana ba?l???yla yay?nlanan yaz? dizisinde konu ba?l?klar?ndan biri de medyan?n Bar?? Mzakereleri s?ras?ndaki tutumu...
Bar?? Mzakerelerinde Gazetecilik: Sri Lanka rne?i
Mahmut Hamsici / BBC Trke
Sri Lanka'da ana ak?m medyan?n byk blm, uzun y?llara yay?lan sava? boyunca sava? politikalar?n? destekleyen bir yay?nc?l?k yapt?klar? ele?tirilerine hedef oldu.
Ancak o?u gzlemciye gre, bu dnemde bunun istisnalar? da yok de?ildi.
Sava? kar??t? habercilik yapan gazetecilerin baz?lar? ise, uluslararas? gazetecilik rgtlerinin tespitlerine gre, i?ten at?lma, hapis, tehdit, lkeden ?kmak zorunda kalma, ka?r?lma, lm gibi bedeller dedi.
Sri Lankal? Rohita Bashana, bu az say?daki gazeteciden biri olarak grlyor.
1992'de gazetecili?e ba?layan Bashana meslekteki ilk gnnden bu yana, Sri Lanka'daki sava? ve bar?? gndemini srekli takip etti?ini anlat?yor.
Bashana, Sinhali toplumuna mensup olmakla birlikte Tamiller'le ilgili gerekleri ara?t?rmaya al??t??? iin birok tehdit alm??, 2006'da can gvenli?i tehlike alt?nda oldu?u iin lkesini terk etmek zorunda kalm??.
yks, Norveli belgeselci Beate Arnestad'n?n haz?rlad???"Silenced Violence" adl? belgesel filmde de anlat?lan Bashana, bugnlerde Almanya'da, kendi tabiriyle "srgnde" ya??yor.
?imdilerde hem gazetecili?ini srdryor hem de kurucular?ndan oldu?u Journalists for Democracy in Sri Lanka (Sri Lanka'da Demokrasi iin Gazeteciler) rgtyle, 2005'ten bu yana 44 gazetecinin ldrld? Sri Lanka'daki bas?n zgrl? iin kampanya yrtyor.
Bashana, Sri Lanka'daki sava? ve bar?? mzakereleri srecinden etnik temelli at??malar ya?ayan di?er lkelerin birok ders ?karabilece?ini, o derslerden birinin de medyayla ilgili oldu?unu sylyor.
Bashana'ya gre lkedeki bar?? srecinin kmesinin nedenlerden biri de medyan?n tutumuydu.
"Hem sava? dneminde hem de bar?? mzakereleri dneminde Ba?kent Kolombo merkezli medyada bar??a muhalefet vard?. Bu medya 25 y?l boyunca Tamil blgesinde ya?ananlar? haberle?tirmemeyi tercih etti. Bar?? sreci boyunca hep gvensizlik ve ku?kuculuk vard?" diye a?kl?yor bu durumu Bashana.
Ona gre bar?? srecinde gazeteciler iin byk bir ?ans do?mu?tu ama bu ?ans kullan?lamad?: "Bar?? sreci s?ras?nda daha nce yapamad???m?z konularda haber yapabilme ?ans?m?z do?mu?tu. Bu olanak herkes taraf?ndan ayn? ?ekilde kullan?lmad?. Baz?lar? tutkuyla bundan yararlanmak istedi. Sadece bir avu gazeteci bunu yapt?. Byk gazetelerde al??an gazeteciler devlet veya a??r? milliyeti kesimler taraf?ndan konmu? s?n?rlar? gemek istemedi."
Bashana'ya gre medyan?n mzakereler konusunda ku?ku ve gvensizlik pompalayan yay?nc?l???n?n da etkisiyle bar??a demokratik yollarla ula?ma ?ans? ka?r?lm?? oldu.
Ancak Bashana burada sadece do?ru bir habercilik yap?lmas? gerekti?inden bahsetmiyor ve medyan?n, bar???n in?as? yolunda farkl? roller stelenebilece?ini de belirtiyor.
"Devletle isyanc?lar konu?tu?unda tart??malar bir dzlemde ba?lam?? demektir. Ama ba?ka bir dzlem daha olmal?, halk?n halkla konu?tu?u bir dzlem. Medya, i?te bu ikinci dzlemde, halk?n halkla mzakeresinde ok nemli bir rol oynar. Bu, resmi de?ildir ama ok nemlidir. Medya, birbirine d?manca yakla?an kesimlerin dahi birbiriyle tart??mas?n? sa?layabilir. Medya do?rudan halklar aras?nda, yani ykseklerde de?il, tabanda byle bir tart??ma platformu aabilir."
Bashana medyan?n bu i?levinin faydalar?n? ?u szlerle ayr?nt?land?r?yor:
"Medya bylelikle sreci pozitif etkileyebilir ve yeni bir gven alan? in?a eder. Medya, bar???n avantajlar?n? insanlara gsteren bir sylem geli?tirmelidir. E?er sa?lam kan?tlarla bar???n ne getirece?i anlat?l?rsa insanlar sava?? savunmaz hale gelir nk sonuta insanlar ocuklar?n? o sava?a gnderiyor. Sri Lanka'da y?llar sren bir sava? oldu, sonrada bar?? ?ans? do?du ama biz bu ?ans? yok ettik. Halbuki medya, insanlar?n yat??mas?na, birbirlerine bakmas?na ve anlamas?na yard?mc? olabiliyor."