GAZETEC?LER?N TW?TTER'LA ?L??K?S? TARTI?ILIYOR!
ET?KETLER:Twitter Gazetecili?i
?ngiliz gazeteci Dan Wootton twitter'da Amerikal? televizyoncu Larry Kingin halefi olarak grlen Piers Morgan?n CNNdeki program?n?n ask?ya al?nd???n? yaz?nca ortal?k kar??t?.
?ddiay? gren ?ngiliz Channel 4 sunucusu Jon Snow iddian?n do?rulu?unu ara?t?rmadan, iletiyi oldu?u gibi retweet etti ve i?ler kontrolden ?kt?. Dedikodu, twitterda byk bir h?zla yay?ld?, byk yank? uyand?rd?. Bir sre dedikodunun yay?ld??? Dan Wootton hesab?n?n sahte oldu?u ortaya ?ksa da Snowun bir gazeteci olarak emin olmad??? bir haberi duyurmas? tart??ma yaratt?. Olay sonras?nda bir gazetecinin yazabilece?i bir iletinin sonular?n?n neler olabilece?i grld ve gazetecilerin twitter? nas?l kullanmalar? gerekti?i konusu gndeme geldi.
Reuters al??an? Felix Salmon haber siteleri alt?nda yaz?lmad?ka twitterda yaz?lanlar?n gazeteciyi ba?lamayaca??n?, gazetecilerin sosyal payla??m a?lar?nda normal birer vatanda? gibi arkada?lar? ile konu?urcas?na yazmaya haklar? oldu?unu savundu. Fakat o?unluk Snowun bu iletinin yalan oldu?unu anlamas? iin sadece Dan Wootton ad?na a?lan sahte hesapta nceden yaz?lm?? iletilere bakmas?n?n yeterli oldu?unu syleyerek, hibir ara?t?rmaya gitmeden oldu?u gibi iletiyi payla?mas?n? ele?tirdi. rne?in teknoloji yazar?, gazeteci Dan Gillmor ise konuyla ilgili tweetinde Bir Twitter gere?i: Burada dedikodular?n havada uu?tu?u bir gerek. E?er sansasyonel tweetler konusunda ?pheniz varsa, bir yanl?? yap?yorsunuz demektir diye yazd?. Eski ABC al??an? ve Columbia niversitesiProfesr Richard Wald ise gazetecilerin sosyal payla??m a?lar?nda ne yazd?klar?na dikkat etmeleri gerekti?ini belirterek, Gazeteciler internet zerinde yay?n yapmadan nce olay?n do?ru oldu?unu birka kaynaktan onaylatmal?d?r diye konu?tu.
Obama da twitter gazetecili?i kurban?
Twitter?n gazeteciler taraf?ndan nas?l kullan?lmas? gerekti?ine dair ilk tart??malar ABD Ba?kan? Barack Obaman?n ?ark?c? Kanye Weste bir rportaj s?ras?nda ahmak demesinin twitter zerinde bir gazeteci taraf?ndan payla??lmas?yla ba?lam??t?. CNBCye kay?t d??? konu?an Obama, Westin ?ark?c? Taylor Swifte gerekle?tirdi?i kaba tutumla ilgili ahmak yorumunu yapt?. Konu?maya ?ahit olan bir ABC televizyonu muhabiri olay? twitter hesab? zerinden payla??nca, byk tepki ekti. Olay?n tepkiler zerine ABC szcs, Yap?lan yanl??t?. CNBC ve Beyaz Saraydan zr diliyoruz. Bu olay?n tekrarlanmayaca??na dair garanti veriyoruz a?klamas?nda bulundu. 2009da ya?anan bu olay sonras?nda ABD twitter ve gazetecili?in bir arada kullan?m?n?n etik olup olmad???n? tart??maya ba?lad?. Baz? gazeteciler meslekta?lar?n? ele?tirirken, Poynter Enstits gazetecilik eti?i uzman? Kelly McBride, nnde mikrofon a?kken oturuyorsan bunun herhangi bir yerde yay?nlanabilece?i ihtimalini haz?r olmal?s?n. Ba?kan da olsan bunu bilmen gerekir. Syledi?in ?ey internette yer alabilir dedi.
Haber kayna?? twitter olan var
ABDnin Minneapolis eyaletindeki WCCO-TV al??an? gazeteci Jason DeRushg da twitter? 2007 y?l?ndan bu yana kullan?yor. DeRushg twitterdaki takipilerine akl?na tak?lan sorular? yneltip haber yap?yor.
Bloomberg iki y?l nce yasaklad?
Bloombergde al??an gazetecilerin May?s 2009dan al?nan bir kararla kanala ait haberleri twitter benzeri sosyal payla??m sitelerinde payla?malar? yasakland?. Kanal ynetimi al??anlar internetteki haber siteleri zerinde, sosyal payla??m siteleri ve bloglar zerinde haber payla?amaz karar?n? alarak, tm al??anlar?n?n bu kurala uymas?n? istedi.
Kamusal alan tarifi de?i?meli
PROF. DR. ORHAN TEKEL?O?LU (Bahe?ehir niversitesi ?leti?im Fakltesi Dekan?): Sosyal medya dedi?imiz mecra kamusal alan. Art?k kamusal alan tarifinin geni?lemesi laz?m. Herkes yazd?klar?n?z? okuyabiliyor. Herkesin a?ka okuyabilece?i bir yere koydu?unuz zamansorumlulu?u da payla??yorsunuz. Hukuki sorumluluk da elbette bunun iinde. Biri hakk?nda be? para etmez yazmam, ayn? ?eyi birine kahvede sylememe benzemiyor. Doktorlar?n mesela reklam yapmas? yasak. Ama biri ?k?yor bir ameliyat? ne kadara yapt???n? yaz?yor. O zaman reklam yasa??n? ihlal ediyor. Payla?t?klar?n?z ki?isel olabilir ama ?kt???n?z alan ki?isel de?il. Hi tan?nmam?? biri bile olsan?z, tan?mad???n?z ba?ka biri hakk?nda iftira atsan?z yine bunun hukuksal sorumlulu?u var.
Gazeteci etik ilkelere uymal?
F?KRET ?LK?Z (AVUKAT): Yaz?l? bas?nda oldu?u gibi sosyal medyada da her meslek grubu kendi etik ilkelerine uymal?d?r. Ba?ka bir mecra olmas? nedeniyle kimse yarg?dan muaf de?ildir. Elektronik ortamdaki yay?nlarda da ki?iler meslek ilkelerine uygun davranmal?d?r. Ama bu mutlaka cezaland?r?lmas? anlam?na gelmiyor. E?er bir ?ah?s kendi meslek ilkelerine uygun davranmas?na ra?men, bir su meydana gelirse Trk Ceza Kanununun (TCK) ya da zel ceza kanunlar?n?n genel hkmleri uygulanabilir. TCKn?n 6. maddesinde bas?n-yay?n fiilinden ne anla??lmas? gerekti?i tan?mlanm??t?r. Bu tan?m ierisine internet ortam?nda yap?lan yay?nlar da girmektedir. Dolay?s?yla birinci kural meslek etik ilkelerine uygunluk, ikinci kural ise hukuka uygun davranmakt?r. Buradaki mesele ?udur: ?nternet dnyan?n buldu?u en nemli zgrlk alan?d?r ve bu alan korunmal?d?r. ?nternet ortam? ifade zgrl?nn en geni? kullan?labilece?i mecrad?r. Ancak burada da meslek etik ilkelerinin ve hukukun gzetilmesi gerekir.
Gazeteci kimli?i devam eder
HALUK ?AH?N (GAZETEC?): Sosyal medya ortam?nda gazeteci ile gazeteci olmayanlar? birbirinden ay?rmak gerekiyor. ?ngilterede bir mahkeme gazetecinin gazetecilik kimli?inin sosyal medyada da devam etti?ine dair bir karar vermi?ti. Bu yzden gazetecinin bu mecrada da kendi mesleki filtre vedenetim mekanizmalar?n? kullanmas? gerekiyor. Payla??lan bilgi sadece bir sylentiden ibaret ise bunun belirtilmesi gerekiyor. Yani gazetecinin sorumlulu?u sosyal medyada da devam etmektedir. Gazetecilik dolay?s?yla kazand??? inan?rl??? sosyal medyada ktye kullanmaya hakk? yok. Buna kar??l?k s?radan yurtta? iin ayn? ?eyi syleyemeyiz. Yanl?? bir bilgi ile ba?ka insanlara zarar vermi? bir gazeteciye mesleki yapt?r?mlar?n uygulanmas? gerekir. Ancak bir yurtta?a kar?? yaln?zca hukuki yapt?r?mlar uygulanabilir. Gazetecilik d???nda di?er meslek grubundaki ki?iler de ayn? ?ekilde sosyal medya ortam?nda mesleki etik ilkelerine uygun davranmal?d?r.