Referandum sonular? k?e yazarlar?n?n da bir numaral? gndem maddesi oldu. K?e yazarlar?n?n o?u, referandum sonular?n? Ba?bakan Erdo?an'?n ba?ar?s? olarak de?erlendirirken, Trkiye'nin yeni bir dneme girdi?inin alt? izildi... ??te k?e yaz?lar?ndan semeler...



MEHMET BARLAS
SABAH

Demokratikle?me ve siville?meye "evet" dedik...

Referandum sonucunu nas?l yorumlarsak yorumlayal?m, yo?un kampanya sreci ertesinde bende olu?an en yo?unluklu duygu "Demokratik siyasete sayg?"d?r.

Bu kampanya srecinde 70 milyon insan birbirinden farkl? gr?leri seslendiren ve bizleri savlar?na inand?rmaya al??an siyasetileri, bazen televizyonlardan, bazen gazetelerden, bazen de miting meydanlar?ndan izledik.

??in bys i?te bu "?nand?rmak" kavram?nda kilitleniyordu.
"Evet"i savunanlar semeni sylediklerine inand?rd?lar ki, o?unluk "Evet" dedi dn.

EKREM DUMANLI
ZAMAN

Ders olsun!

26 maddeden olu?an anayasa de?i?ikli?i paketinin ieri?i unutuldu, mesele siyas polemiklere bo?uldu. Oysa bu bir genel seim de?ildi.

Hele gven oylamas? hi de?il. Bunu baz?lar? ya anlamad? ya da anlamazdan gelerek siyas rant elde etmeye kalk??t?. Maalesef bir kere daha grld ki bizde partizanl?k iflah? ok zor, mzmin bir hastal?k. Her konuya 'parti politikalar?' erevesinde bakmak siyasete de zarar veriyor toplumsal bar??a da.

HASAN CEMAL
M?LL?YET

Evet, demokrasi kazand? ama daha ok ?ey var demokrasi konusunda yap?lacak!

Yzde 42 hay?r oyuna kar??l?k yzde 58 evet... Bu sonuca sevindim.
nk referandum srecinin ba??ndan beri ben de eveti savunuyordum.
Evetlerin Trkiyede demokrasi ve hukukun stnl? a?s?ndan bir f?rsat kap?s?n? aralamas?n? daha yak?n bir ihtimal grd?m iin evetten yanayd?m.
Bu lkede darbecili?in rn olmayan yeni bir anayasal dzene giden yolun a?labilece?ini d?nd?m iin evet diyordum.
Brokratik vesayetin geriletilmesi, yksek yarg?da geerli, kendi iine kapal? kast sisteminin sona ermesine zemin haz?rlayabilece?i iin evet diyordum.
Peki ya hay?r diyenler...
Boykot diyenler...
Bu tercihler de hi ku?kusuz demokrasi oyununun d???nda de?il, iindeler.
Nitekim, Ba?bakan Erdo?an da referandum sonras? yapm?? oldu?u konu?mada, Tm tercihler de sayg?nd?r, makbuldr, k?ymetlidir diyerek bu noktaya i?aret etmi?tir.

GNER? C?VAO?LU
M?LL?YET

Sand???n kesti?i parmak

Sand?klardan ?kan EVET oylar?, yzde 55-45 band?nda olur diyen Ba?bakan Erdo?an?n tahminini bile a?t?.
En yak?n tahmini ise Tarhan Erdem stat yapt?. Kutlar?m...
Referandum sonucu net...
Dn sand?klardan ?kan EVET -resmi olarak- anayasa de?i?ikli?i iindir.
Ama AKPye gvenoyu yorumuna da kap?lar? am??t?r.
Sava??n ba??nda yap?lan bir hata, o hatay? yapan? sonuna kadar kovalar diye bir kurmay sylemi vard?r.
CHP ve MHP anayasa de?i?ikli?i srecinin daha ba??nda nemli hata yapm??lard?r.
De?i?iklik maddelerinin tmne kar?? ?km??lard?r.
Belki AKP ile diyalog zemininde bir uzla?ma metni olu?turmak imkns?zd? ama dnk sand?k manzaralar?n? nleyecek yollar denenebilirdi.

YAVUZ DONAT
SABAH

Art?k seim konu?ulur

Sand?klar a?ld?, oylar say?ld?, referandum defteri kapand?. Srpriz yok.
Kamuoyu bugnden itibaren "farkl? gndemler" beklentisine girse de...
"Ekonominin, i?sizli?in, gelir da??l?m?n?n masaya yat?r?lmas?n?" istese de...
Hepsi "nafile."
Art?k "seim konu?ulur."


F?KRET B?LA
M?LL?YET

Erdo?an'?n ba?ar?s?

Referandumdan evet ?kmas? bekleniyordu ama aradaki fark?n 16 puan olaca?? tahmin edilmiyordu. Hay?r oylar?n?n 45in zerinde, evet oylar?n?n da 55in alt?nda ?kaca?? tahmini yayg?nd?. Ancak sonu yle olmad?. Evet ile hay?r aras?nda fark beklenenden yksek oldu.

Ku?kusuz bu sonu Ba?bakan Recep Tayyip Erdo?an?n ba?ar?s?n? gsteriyor. Bu gere?i teslim etmek gerekir. Anayasa de?i?ikli?inin oylamaya bir btn olarak sunulmas?, tart??mal? maddelerin eveti te?vik edecek di?er maddelerle sarmalanm?? olmas?, iktidar olanaklar? gibi faktrlerin etkisinden sz edilecek olsa bile, sonucun Ba?bakan Erdo?an a?s?ndan g ve gven tazeleme anlam?na geldi?i a?kt?r.

Erdo?an, referandum kampanyas?nda, 12 Eyllle hesapla?ma, darbeleri tarihe gmme, vesayetten kurtulma eksenine oturtan syleminin ba?ar?l? sonu verdi?i sylenebilir.

MURAT YETK?N
RAD?KAL

Karar 'EVET' ama yetmez

Halk?n karar? evet ?kt?. Ama bu yetmiyor. Bu karar?n daha fazla demokrasi ve zgrlkler ynnde geli?tirilmesi, tek tip sisteme gidi? ynnde istismar edilece?i endi?elerinin giderilmesi gerekiyor. Sorumluluk art?k neredeyse tek ba??na, ciddi bir destek bulan Ba?bakan Erdo?an?n omuzlar?nda.

MEHMET Y. YILMAZ
HRR?YET

Art?k nnde bir g kalmad?
Refarandum sonucunu ald?k. Ba?bakan?n istedi?i oldu. Art?k nnde durabilecek hibir g yok. ?imdi kafas?n?n iindekileri hayata geirmesinin zaman?d?r.

Art?k yarg? ona ayak ba?? olmayacak. Ayak ba?? olmak ne kelime, art?k oray? da istedi?i gibi ynlendirecek, istedi?i kararlar? ?karacak, istedi?i davalara istedi?i yarg? ve savc?lar? atayabilecek.

Bugne kadar iktidar gc elinde de?ilmi? gibi yapamad??? her ?ey iin birilerini suluyordu.

?imdi nnde engel kalmad?. Ne biliyorsa yapmas?n?n zaman?d?r.

FEHM? KORU
YEN? ?AFAK

Halk?m?z ve lkemiz kazand?

Namuslu bir halkoylamas? kampanyas? olsayd?, itirazlar?n?z? oylanan paketin ieri?iyle s?n?rl? tutsayd?n?z, yalana dolana ba?vurmasayd?n?z, gerekleri arp?tmasayd?n?z, Trkiye'nin daha demokratik hale dn?mesi, hukuk devleti ilkelerinin yerle?mesi abalar?na sizler de kat?lsayd?n?z, dn ortaya ?kan tablo ok daha farkl? olurdu.

yle bir tablodan CHP de, MHP de, BDP de, kaderini onlarla btnle?tiren medya da kazanl? ?kard?.

F?rsat kam?? say?lmaz. Halk?n verdi?i mesaj? do?ru de?erlendirip o istikamet do?rultusunda tav?r al?n?rsa, Ba?bakan Tayyip Erdo?an'?n de?erlendirme konu?mas?nda dn ifade etti?i gibi, sand?kta 'Hay?r' oyu kullananlar da, 'Hay?r' oylar? ok ?ks?n diye halk? yan?ltmaya aba gsterenler de bundan yararlanabilir.

GNGR MENG?
VATAN

Onar?m zaman?

Tarihi referandum beklenenin zerinde bir halk deste?ine eri?erek Tayyip Erdo?ana yedinci ba?ar?s?n? kazand?rd?.

?ktidar partisinden ziyade liderinin elde etti?i bir galibiyettir bu.
nk Ba?bakan Erdo?an, a??rl?kl? olarak teknik ve bilimsel bir zeminde yap?lmas? gereken bir tart??may? tamamiyle siyasile?tirmi?tir.
Bunu yapmak iin e?itli toplum katmanlar? ile at??may?, ili?kilerini bozmay?, imaj?n?n zarar grmesini gze alm??t?r.

Bu siyasi bir lider iin kumar say?labilirdi. Erdo?an oynam?? ve kazanm??t?r.

ENG?N ARDI
SABAH

antaya bak!

Hep byle oluyor anas?n? satay?m... Erken yaz?yorum, erken yazmak zorunday?m, sayfa erken ba?lan?yor... Seimlerde de byle oluyor.
Ne referandumun sonucu belli ?u anda, ne de basket ma?n?n sonucu!
Evet mi ?kt?, hay?r m? ?kt?, biz mi ?ampiyon olduk Amerika m?, ?u anda bilmiyorum.
Tahmin edebiliyorum ikisini de, ama yazamazs?n, tersi ?karsa madara olursun.
Birtak?m "futbol uzman?" hergeleler, sayfaya yeti?tirmek iin, ma daha bitmeden yaz?lar?n? " ihtimalli" yazarlar, ?u tak?m kazan?rsa, bu tak?m kazan?rsa, ma berabere biterse... Sayfa sekreteri al?r, sonuca gre ikisini pe atar, birini yay?nlar. Ben de yle mi yapsam?
Hay?r, yapamam, onlar?n dzeyine d?emem.
Ama, referandum sonucu da basket ma?n?n sonucu da ne olursa olsun, bir tek ?eyi iyi biliyorum. Bundan eminim:
Trkiye art?k geri kalm?? bir lke de?ildir!

AL? BULA
ZAMAN

'12 Eyll'e hay?r!'

Dn yap?lan referandumda "Evet diyenlerin oran? yzde 58, hay?r diyenlerin oran? yzde 42" olarak belirlendi. Referandumu e?itli a?lardan yorumlamak mmkn. Ancak sonu tamam?yla paradoksald?r.

"Hay?r" diyenlerin tamam? de?il, ama bir blm, zellikle kitleleri yanl?? ve maksatl? olarak maniple ederek "hay?r deme" ynnde mobilize eden belli gruplar bundan 30 y?l nce gerekle?tirilen kanl? 12 Eyll asker darbesinin anayasas?na ve elbette z?mnen asker darbeye "evet" demi? oldular. "Evet" diyenler de asker rejime ve anayasas?na "hay?r" dediler. K?saca bu referandumun paradoksu, zahirde evet diyenlerin asl?nda hay?r, hay?r diyenlerin de gerekte evet demi? olmalar?yd?.

NURAY MERT
HRR?YET

Referandumun gsterdikleri

Pazartesi yaz?s?n?, ilk referandum sonular?n? bekleyip, son dakika izni al?p yazmaya hi niyetlenmedim.

Niyetlensem ne olurdu onu da bilmiyorum. Referandum sonular?n? nas?lsa uzun sre konu?aca??z, hem de o?unuzun d?nd?nden daha uzun bir sre.

Bugnden itibaren sonular bin bir trl yorumlanacak. Ben sonular ne ?karsa ?ks?n, Trkiyenin dze ?kma yoluna girmi? olmayaca??n? d?nenlerdenim.

Bunun karamsarl?kla hibir alakas? yok, sadece, siyaset izlemenin, sirkteki ocuk gibi her sahne de?i?iminde bir ncekini unutup, en ufak atraksiyonla yerinden f?rlayan ocuk gibi davranmakla mmkn olmad???n? d?nyorum, o kadar.

HA?MET BABAO?LU
SABAH

Toplum ilk kez bir btn olarak kendine bak?yor!

Herkes biliyor ki...
Kar?? ?ksan da, savunsan da, anlay??la kar??lay?p biraz uzaktan baksan da art?k ba?rtller yokmu? gibi ya?ayamazs?n!
Terr yznden ci?erin yan?yor olsa da, fkeden k?r?lsan da, art?k Krt Sorunu yokmu? gibi yapamazs?n! Cumhuriyet tarihinde yaralar am?? yirmi sekiz isyan? yok say?p "eskiden ne gzel bar?? iinde ya??yorduk, ah bu d?? mihraklar" diyerek kendini avutamazs?n!
Yak?n tarihi nas?l yorumluyorsan yorumla, devletin laiklik uygulamas?n? ister ele?tir, ister savun! Ama Trk modernle?me projesinin znde toplumun hcrelerine nfuz etti?ini grmezden gelemezsin!
Yani...
Asl?nda gzel bir merdivenin ilk basamaklar?nday?z!
Toplum, nihayet kendine bak?yor!
En sekinci kesimler, en burnu byk evreler, en kr mahalleler bile "tekileri" yok sayam?yor!
"Demokraside birle?mek" iin nce nerede ayr?ld???m?z? bilmek gerekirdi! ?imdi i?te o noktaday?z!

ASLI AYDINTA?BA?
M?LL?YET

Derin Ak Partide zafer gecesi

Yaz ortas?nda AK Partinin kamuoyu ara?t?rmalar?n? yapan Pollmark ?irketi yzde 57 Eveti i?aret eden seim tahminlerini yaz?nca Milliyet okurundan bol tepki alm??, birka hafta sonra bir ba?ka ara?t?rmac? Adil Grn Evet-Hay?r oylar?n? ba?a ba? gsteren analizinden sz edince vg alm??t?m. Do?rusu ben de Gr gibi sonucun yak?n olaca??n? san?yordum.
Oysa Pollmark?n tahmini do?ru, Adil Grnk yanl?? ?kt?.
Referandum sonular? a?klanmaya ba?lay?nca, oturup uzun uzun d?ndm. Ben mi krle?mi?tim konforlu hayat?m?n koridorlar?nda, okurlar m? keskinle?mi?ti? Nas?l oldu da anketler kafam? bu kadar kar??t?rd??
Dn ak?am, %57 Evet tahminiyle turnay? gznden vuran Pollmark kurucusu Ertan Ayd?n? arad?m. Pollmark, tam anlam?yla derin AKP. Erdo?ana en kritik anlarda stratejik destek veren kurum... Harvardl? Ayd?n, 9 Temmuzda Milliyete Muhalefetin bu referandumu Erdo?an iin bir gvenoyuna dn?trmesi riskli bir strateji nk AK Parti bunu lehine evirip bir Erdo?an koalisyonu olu?abilir. Erdo?ana bak?? % 58 olumlu demi?ti. Hakl? ?kt?.