26 A?ustosta Yeni ?afak gazetesinde Burcu Bulut imzas? ile yay?mlanan Prof. Dr. Noam Chomsky syle?isine ili?kin olarak Chomskynin Facebook sayfas?ndan bir a?klama yay?mland?. Chomsky, 13 a?ustos tarihinde e-posta yolu ile kendisi ile ileti?ime geildi?ini belirterek, sorulara verdi?i yan?tlara sad?k kal?nmadan eviri yap?ld???n?, sylemedi?i ?eylerin rportajda yer ald???n? ifade etti. 

T24'te yer alan habere gre, Chomsky facebook hesab?ndan rportaj?n orijinal metnini payla?t?. Chomsky'nin yay?nlad??? metin ile Yeni ?afak gazetesinde yay?mlanan metnin uzunluklar?n? fakl? oldu?u, baz? sorular?n birbirini tutmad??? grlyor.

Noam Chomsky'nin yay?mlad??? metin

 - M?s?rdaki iklimi nas?l tan?ml?yorsunuz? nmzdeki gnler iin ngrnz nedir? M?s?rda son ya?anan geli?meler sizin iin srpriz oldu mu? Darbe olmas?n? bekliyor muydunuz?

Chomsky: Evet ?a??rt?c?. Ordunun arka planda ayr?cal?klar?n? payla?mak istemedi?ini, ekonomik hakimiyetini ve eleneksel politik kontroln korumak istedi?ini biliyordum. Ancak, bylesine zalimce, g kullanarak askeri bir rejim kurmalar?n? beklemiyordum, zellikle de halk?n yak?nda bedelini fazlas?yla deyece?inden ?phelendi?im bu harekete destek vermesi ?a??rt?c? geldi.

- Abdlfettah El Sisiden byle bir darbe bekliyor muydunuz? ABDnin Sisiye verdi?i destek hakk?ndaki gr?leriniz neler? Bat? neden Sisiyi destekliyor?

Chomsky: Destek s?n?rl? grnyor. ABD ve Bat?l? mttefikleri darbeye a?ka kar?? ?kmad?, ancak blgedeki yayg?n sylentilerin aksine,  sa?lam bir deste?e dair kan?t yok. rne?in Suudi Arabistan yapt??? gibi -

- ABD, Sisinin M?s?ra demokrasi getirece?ini sylyor. ABDnin demokrasi anlay??? nedir? Darbeden sonra Catherine Ashton Mursiyle ilk gr?en isim oldu. Bu ziyaretin Avrupa Birli?i iin  amac? neydi?

Chomsky: Bu, askeri darbeye ve Mursinin askeri rejim taraf?ndan gzalt?na al?nmas?na kar?? ?kmak iin yap?lan kk bir jestti.

-Sizce M?s?r'daki darbeden kim sorumlu? Baz? analizciler Mursi taraf?ndan bir darbenin engellendi?ini d?nyorlar, buna ne diyuorsunuz? Neden byle d?nyorlar sizce? Baz? uzmanlar da M?s?r'daki darbede El Sisi'nin MOSSAD ile i?birli?i iinde oldu?unu belitriyor. Buna kat?l?yor musunuz?

Chomsky: ?srail darbeye ynelik sempatisini gizlemedi, fakat benim bildi?im kadar?yla muhim bir i?birli?i yap?lmad?.

-Trkiye hakk?nda ne diyebilirsiniz? Sizce Trkiye Ortado?u iin bir rol modeli mi? Trkiye M?s?r ve Suriye'deki geli?melere kar?? sessiz kalmad?. Siz Trkiye'nin bu tepkisine kat?l?yor musunuz?

Chomsky: Erdo?an darbeyi sert bir biimde k?nad?, Mslman Karde?ler'e deste?ini kuvvetli bir biimde dillendirdi. Suriye'de de hayli blnmi? ve karma??k olan isyanc? muhalefeti destekledi. ?ki durumda da daha farkl? vurgular? olan bir yakla??m daha uygun olurdu.

-Size gre, ?u anda Mursi'nin en byk destekisi kim? Neden? ?nsanlar M?s?r'da sivil sava? ?kmas?ndan endi?eli. Sizce byle bir ?ey olas? m?? E?er cevab?n?z "evet" ise neden? E?er M?s?r'daki durum dzelmezse bu Ortado?u'yu nas?l etkiler?

Chomsky: Korkar?m M?s?r karanl?k bir kar??-devrim dnemine giriyor. Ancak, geti?imiz birka sen iinde nemli toplumsal kuvvetler serbest kald?. Bu kuvvetlerin kolayca zapt edilece?ini sanm?yorum. ?lerde sprizler ya?anabilir. Ku?kusuz, M?s?r'da olanlar?n blgede byk etkileri olacak.

 

Yeni ?afak gazetesinde yay?mlanan metin

 

Tm dnya M?s?r'a odaklanm?? durumda. M?s?r'daki s?cak geli?meler ile ilgili ne d?nyorsunuz?

M?s?r'da ya?ananlar?n perde arkas?n? iyi okumak gerekir. M?s?r Ordusu'nun bu vah?i sald?r?lar?n?n alt?nda geleneksel imparatorlu?unu y?kmamak ad?na ayr?cal?klar?n?, ekonomik refah?n? korumak yat?yordu. Peki yaln?z m?yd?? Tabii ki hay?r. Bu kimi Bat?l? ve Arap devletlerince -zellikle ?srail ve Suudi Arabistan- desteklenmesi gereken bir hareketti. Beni en ok ?a??rtan ise bu kanl? eylemlerin halk?n o?unlu?u taraf?ndan benimsenmemesi oldu. nk bilirsiniz darbeler korku toplumu yarat?r ve bu topluluk -ister inans?n ister inanmas?n- askerin yan?nda yer al?r. Oysa ki M?s?r'da bundan eser yoktu. Devrik Cumhurba?kan? Muhammed Mursi yanl?lar?ndan olu?an, demokrasi zlemi iinde hareket eden kitlesel bir direni? grdk.

Sizce bu kitlesel direni? tam olarak ne diyordu bizlere?

Silahs?z, sava?s?z darbesiz bir demokrasi iin meydanlarda ba??r?yorlard?. 60 y?la yak?n bir sre darbelerle yo?rulan M?s?r halk? 'art?k yeter' diye hayk?r?yordu. Bylesi bir direni? bence M?s?r ordusunu hatta bat?l? devletleri bile ?a??rtt?. nk klasik grntye al?????zd?r. Darbe sonras? sessizce kabu?una ekilen, lm korkusuyla en do?al hakk? olan zgrce ya?ama iste?ini rafa kald?ran bir halk grmeye haz?rlam??t?k kendimizi. Bu ba?kald?r? Arap Bahar?'n?n gerek ruhunu art?k buldu?unu gsteriyor. Maalesef bu arada yzlerce insan ld en ac? olan taraf? bu.

Silahs?z insanlar?n bu ?ekilde katledilmesi sizde ne gibi duygular uyand?rd??

Bunu yapanlar da yapt?ranlar da bedelini ok ac? bir ?ekilde deyecekler. Vah?eti yapanlar kadar sessiz kalanlar?n da sonlar? hibir zaman iyi olmam??t?r. Tarihte pek ok rne?ini gstermek mmkn. zellikle ?hvan Szcs El Baltagy'nin katledilen k?z? Esma'n?n dram? unutulacak gibi de?il. 'Bence art?k M?s?r'da darbeden de askerden de lmden de korkan kimse kalmayacak. M?s?r Ordusu 'Bu direni?e devam ederseniz hepiniz sonu byle olacak' demek iin keskin ni?anc?lar? ile gencecik bir k?z?n hayat?n? sndrd. Bu olay korkun bir trajedi olsa da direni? igdsn kam?layan bir ivme de oldu. M?s?r halk? zgr bir lkede ya?ayabilmek iin geri ad?m atmadan sonuna kadar arp??acak.

Bat?l? devletlerin deste?inden de bahsettiniz. Nas?l bir destek bu?

Bat?l? devletlerin- AB, ?srail, ABD vs- ya?anan felaketlere ra?men yapt?klar? temkinli a?klamalar bize bugn M?s?r'da ya?ananlar? nceden tahmin ettiklerini gsteriyor. Tahminin de tesinde planlad?klar?n?. Bence oyun belli, oyuncular belli. Oyunun ad? Ortado?u'ya hkim olabilmek. Bu da nas?l olacak? M?s?r gibi Ortado?u'nun mihenk ta?lar?ndan olan bir lkenin dzenini bozarak, demokrasinin yerle?mesini engelleyerek, Trkiye gibi gl bir devlet olmas?n?n nne geerek.

Peki Mslman lkelerin glenmesi ve say?ca o?almas? korkular?n?n bir ba?ka nedeni olabilir mi?

Esas?nda bence en nemlisi bu. ABD'de 11 Eyll'de ya?anan terr olaylar?ndan sonra ?slam'a ve Mslman'a olan bak?? a?s? da evrim de?i?tirdi. Keza Avrupa'da da durum pek farkl? de?il. ?kinci s?n?f vatanda? muamelesi gren Mslmanlar?n konumu Bat?n?n gznde hep ayn?. D??lanan, ezilen bir topluluk. Oysa ki bugn ykselen bir de?er olarak Trkiye'yi gryoruz. Trkiye Ortado?u'da yeni bir dnemin de kap?lar?n? aralad?. Oradaki devletlere moral verdi, rnek oldu. Bu durum tabii ki pek ok Bat?l? devleti rahats?z etti.

E?er M?s?r'da ya?ananlar bu ?ekilde devam eder, herhangi bir iyile?me olmazsa bu durum Ortado?u'yu nas?l etkiler?

M?s?r, tarihinin en karanl?k dnemlerinden birini ya??yor. Bununla birlikte her trl engele ra?men sregelen halk hareketleri, umut verici geli?melerin de kap?da oldu?unu d?ndrtyor. Ordunun yeni denebilecek bu ba?kald?r?y? kolay kolay bast?rabilece?ini de sanm?yorum. Yeni diyorum nk bence M?s?r tarihinde demokrasi iin bu kadar sava?mad?. Her ne olursa olsun M?s?r'?n Ortado?u'daki dengeleri belirleyece?i bir rol stlenece?ini tahmin ediyorum. M?s?r ya ykselen bir g olacak ya da demokrasi kurban?. Bunu izleyip grece?iz.

Trkiye hem Suriye hem de M?s?r konusunda hibir zaman sessiz kalmad?. Bu devletlerin Esad rejimi ve M?s?r ordusu gibi diktatrlkten ekti?i zulmleri her zaman k?nad?. Bu konuda ne diyeceksiniz?

Trkiye ezenin de?il ezilenin yan?nda durdu. Her iki rnekte de ezilenler sivil, silahs?z masum halkt?. Trkiye diktatrllkten, darbelerden, tek adamc?l?ktan ok ekmi? bir lke. Zaman?nda benzer sebeplerden tr say?s?z insan?n? kaybetmi? bir devletin bugn verdi?i tepkiyi anlamak ok da zor de?il. Ama ?urada ?yle bir parantez de aal?m. Trkiye kimi zaman oynamalar ya?ansa da cumhuriyet ile birlikte demokrasiyi de kazand?. Demokratik seimlerle ynetildi. Bugn bunu hi tatmam?? olan lkelere verdi?i deste?i anlamak mmkn ama bu Ortado?u'daki devletlerin demokrasiye uzanan yollar?n?n daha ok uzun oldu?u gere?ini de bize unutturmamal?.

Bir iddia da M?s?r'daki darbe plan?n?n i?birlikisinin ?srail oldu?u ynnde. Bu konudaki gr?leriniz?

?srail'in M?s?r ordusuna byk bir sempati besledi?ini biliyoruz. Hatta s?k s?k gr?tklerini bir araya geldiklerini de duyduk. Ama a?kas? M?s?r'da ya?ananlar?n tek sorumlusunun ya da planlay?c?s?n?n ?srail oldu?unu sylemek iin de elde ok ciddi bir kan?t yok. En az?ndan ben ?ahit olmad?m. Di?er yandan gerekten de ?ayet bu v?c?k v?c?k denecek samimi ili?kinin alt?ndan bylesi bir komplo ?karsa da ?a??rmam.

O zaman Ortado?u'daki Trkiye rne?inin bat?l? devletleri korkuttu?unu sylemek mmkn m?

Tabii ki. Trkiye ok gl bir devlet. Ba?bakan Erdo?an olduka karizmatik bir lider. Ortado?u'da Bat?'n?n Do?u ile ba?lant?s?n? sa?layan yegne glerden biri. ?yi bir arabulucu. stelik hem Mslman hem de demokrasiyi sonuna kadar sindirmi? bir lke. Trkiye rne?inin M?s?r'da yeniden hayat bulmas? fikri san?r?m Bat?'y? olduka korkuttu. Belki de M?s?r'da bugn ya?ananlar Trkiye'nin gcnn sindirilememesinden kaynakland?.

Bat? Ortado?u'da demokrasiyi benimsemi? gl devletler istemiyor' diyebilir miyiz?

Kesinlikle yle. Ortado?u'daki bu karma??kl???n, kaos ortam?n?n Bat?l? devletleri tela?land?rd???n? m? san?yorsunuz? Aksine ne zaman ki her ?ey st liman olur, dzene girer i?te o zaman Bat?'da tela? ba?lar. Grd?m kadar?yla da planlar? i?liyor. Lbnan ve Tunus da topun a?z?nda. Zor bir dnemden geiyoruz.

M?s?r'da 3 Temmuz 2013 M?s?r askeri darbesi sonras? Rabiatul Adeviye Meydan? demokrasi, ve adalet iin atan kalplerin bulu?ma noktas? oldu.ordu, bar???l gsteri yapan halk? y?ld?rmak iin Baltac?lar, keskin ni?anc?lar arac?l???yla inan?lmaz katliamlara imza att?. Binlerce ki?inin ld? katliamlara ra?men darbe kar??t? M?s?rl?lar meydanlar? terk etmedi. Rabiatul Adeviye ac?mas?z bir ?ekilde bo?alt?lm?? olsa da halk zgrlk aray??lar?na ara vermeden devam ediyor.