Mehmet Ali Birand'?n byk bir reklam kampanyas?yla CNN Trk'te yay?nlanmaya ba?layan "28 ?ubat" belgeseline en byk ele?tiri 32. Gn'n eski yay?n ynetmeni R?dvan Akar'dan geldi. Akar, Birand'? emek ars?zl???yla sulad?...
Akar, T24.com.tr'deki yaz?s?nda ?u sat?rlar? kamele alm??.
Bir belgesel nas?l yap?l?r? Ya da eme?e 'son darbe'
Belgesel yapmak iin ncelikle nermeniz gerekir. Diyelim ki (!) bu belgesel 28 ?ubat hakk?nda olsun.
1. nce patronunuza 28 ?ubat dnemine ili?kin bir belgesel yapma nerisi gtrrsnz. Ne de olsa gemi? dnemleri de yapm??t?r ve bu dnem belgeselinin zaman? gelmi?tir. Tarih 2005tir ve belgesel 28 ?ubat?n 10. Y?l?na yeti?tirilebilir.
2. Henz askerin otoritesinin hkm srd? y?llard?r. Patronunuzun kafas?nda acaba vard?r. Zira askerin 28 ?ubat bin y?l srecek dedi?i gnlerdir. ?kna edersiniz. Size bir bte vaat eder. Ama her ?eyi ile sen yapacaksan ko?ulu ile size bir bte vaat eder. Belgesel iin d?meye basars?n?z
3. nce ekip kurars?n?z. rne?in, Banu Acun gibi usta bir haberciyi bu srece katars?n?z. Kerem ?enel gibi ara?t?rmac? bir editr sadece belgesele al??mak iin istihdam edersiniz. Belgeselin ynetmeni olarak da Murat Kahraman gibi de?erli bir ismi ikna edersiniz.
4. Sre ba?lam??t?r. Belgesel ile ilgili btn planlamaya ba?lars?n?z. nce ekim format?n? belirlersiniz. Amerikadan Jimmy Jibin k? bir jix kamera getirtirsiniz. Siyah ya da k?rm?z? arka planda ekecek, belgesele yepyeni bir ekim format? kazand?racaks?n?zd?r.
5. Sonra dnemleri belirlersiniz. Belgesel patronunuzun son belgeselinin bitti?i tarihte mesela zal?n lmyle- ba?lay?p, Erdo?an?n iktidara geldi?i 2002 y?l?na kadarki blm anlatacakt?r. Sonra bu 9 y?la ili?kin blmleri s?n?fland?rmaya ba?lars?n?z. Kerem ?enel size istedi?iniz btn ayr?nt?lar? dikkate alan 12 blmlk bir ierik ?kar?r. Bakars?n?z olaylar ylesine oktur ki 16 blm de yapabiliriz diye kafa yorars?n?z. Ar?ive girer binlerce saatlik o ar?ivden tam 7 saatlik grnty tek tek haz?rlar, eksikleri tamamlar belgeselin grsel haf?zas?n? olu?turursunuz. Zira al??t???n?z haber program?nda dneme ili?kin btn nemli dosyalar?n alt?nda sizin de imzan?z vard?r.
6. ?zin yapmak akl?n?za bile gelmez. Sonra syle?iler iin randevular almaya ba?lars?n?z. Zira ayr?nt?l? bir syle?i yap?lacak isimler listesi ortaya ?km??t?r. Dnemin btn nemli aktrlerini, tan?klar?n? kapsamaya al???rs?n?z. Heyecanl? ve heveslisinizdir.
7. n al??man?z tam bir y?l srm?, 2006 y?l?na gelinmi?tir. ?lk randevu trafi?i Ankaradad?r. Bu dnemin drt nemli ba? aktr vard?r. ?lki darbenin msebbibi askerlerdir. Di?erleri Cumhurba?kan? Demirel, Refah Lideri Erbakan ve DYP lideri illerdir. Askerler konu?mamaya karar vermi?tir. Asl?nda konu?acak baz? askerler vard?r. ?kna edilmi?tir ama partnerinizin patronunuz oldu?unu ?rendiklerinde vazgeerler. Demirel ile syle?i randevusu al?r ve Ankarada tam 4.5 saat sreyle bu tarihi syle?iyi gerekle?tirirsiniz. (Demirel oradad?r. Merakl?s? gider sorar) Daha sonra da Erbakan ile konu?ur ve onunla da 3 saatlik bir syle?i yaparak belgeselin olmazsa olmaz? iki nemli isimle konu?ursunuz. Bu ylesine nemlidir ki gnlerce kitap, dnem taramas?, kupr ar?ivi okur, yo?un bir mesaiyle haz?rlan?rs?n?z. Asl?nda ylesine nemli bir i? ba?arm???n?zd?r ki her iki syle?iyi de siz yapt???n?z iin kar??l?kl? mukayese eden soru sorma ve tarihsel olaylar? iki farkl? a?dan aktarma imkan?n? elde etmi?sinizdir. Belgesel kurtulmu?tur. Bu iki syle?i bile tek ba??na bir kitap de?erindedir. Sonra patronunuz iller d???ndaki isimlerin hepsini ben konu?turdum der.
8. Bu arada patronunuzun yapt??? uluslararas? syle?ilerde de 28 ?ubat? unutmamas? konusunda uyar?rs?n?z. Zira syle?iler bu amala gerekle?memektedir. Yabanc? devlet adamlar? ile yapt??? syle?ilerde belgeseli hat?rlat?r, ne sormas? gerekti?i konusunda katk? sa?lars?n?z. mesela Massimo DAllema, Hsn Mbarek, Haf?z Esad, Pangalos gibi isimlere sorulacak sorular? yollars?n?z. Bu arada siz de bo? durmay?p calan?n yakalanma srecinde en kilit isim olan, son ana kadar calan? Kenyada terk etmemi? olan Yunan gizli servisinden Sava? Kalenderidisi konu?maya ikna edersiniz. Trk televizyoncular?n pe?inden ko?tu?u bu isim, ki?isel referanslar?n?z nedeniyle size konu?may? kabul etti?ini syler. Viladimir Jirinovski ile syle?i yapar, calan?n Rusya gnlerini ?renirsiniz.
9. iller konu?maz. Askerler de susmay? ye?ler. Bunun zerine ama askersiz nas?l olacak diyen patronunuza darbeleyenler de?il, darbelenenler konu?uyor, demokrasinin yan?nda yer al?yoruz diye bir belgesel konsepti haz?rlar ve belgeselin byle kurgulanmas?n? sa?lars?n?z.
10. Yukar?da sayd???m sevgili arkada?lar?n?zla 55 tane syle?iye imza atar, 200e yak?n syle?i kaseti biriktirirsiniz. Bir ba?ka ekip de yzlerce saatlik bu syle?ilerin sat?r sat?r de?ifresini tamamlar. Neredeyse belgeselin btn nemli isimlerini konu?turma ba?ar?s? siz ve arkada?lar?n?za aittir. Di?erleriyle de temas eder, -mesela Mesut Y?lmaz- sorular? haz?rlar ve randevu tarihini beklemeye ba?lars?n?z.
11. O s?rada patronunuz param bitti diyerek belgeselden vazgeer. Oysa size vaat edilen btenin te birini bile harcamam??s?n?zd?r. Belgesel uykuya yatar.
12. Aradan 3-4 y?l geer. Bu arada umutla ?imdi konu?mazsa ne zaman dedi?iniz isimlerle tek tek syle?ilere devam eder, dnemin kitap, ara?t?rma ve yaz? dizilerini biriktirirsiniz. Okumalarla daha iyi ?renmeye gayret edersiniz. Tam bu s?rada patronunuzla yolunuz haber kanal?nda kesi?ir. Ona belgeselin kanal arac?l???yla yap?lmas?n? nerirsiniz. Belgeselin sahibi kanal olacak, bizim de elimizdeki syle?i stokundan hareketle bylesine tarihi bir dnemi tamamlama ?ans?na sahip olaca??m?z? anlat?rs?n?z.
13. Kanal ikna olur ve projeye yeniden start verilir. Bu defa Kerem ?enel de bu kanala transfer edilir. Yepyeni bir ekip kurars?n?z. Yetene?iyle kendini gemi?te kan?tlam?? eski bir al??ma arkada??n?z? ynetmen olarak al?r, btn kadroyu yenilersiniz. Ayn? formatla ekime devam edilir. Bir yandan i?inizi yaparken, bir yandan da syle?ilere devam edersiniz. 5 ki?ilik ekibe i? da??t?r, eksikleri tamamlat?r, ar?ivi glendirir, haber kanal?n?n ar?ivini yeniden tarat?r, yeni isimler ?kar?lmas?n? sa?lars?n?z. Ekip har?l har?l al??arak, sizin odan?zda gerekle?en haftal?k fikri takip toplant?lar?yla i?e koyulur.
14. Eksik syle?iler ve yeni isimler tespit edersiniz Onlar? tamamlamaya ba?lars?n?z. Kanal?n size verdi?i bte iinde kalarak i?i yeti?tirmeye gayret edersiniz.
15. Bu arada kanal da hukuki prosedr yerine getirmektedir. Bir szle?me haz?rlan?r. Taslak halindeki bu szle?mede belgeseli siz ve patronunuzun birlikte yapt??? ve birlikte sahibi oldu?u yaz?lm??t?r. Belgesele ili?kin btn haklar size ve patronunuza aittir.
16. Art?k her ?ey haz?rd?r. Belgeselin be? blm uzunlu?unda bir yaz?m srecini tamamlar ve ynetmene yollars?n?z. Belgeselde patronunuzla birlikte siz de grnecek ve anons ekme imkan?na sahip olacaks?n?zd?r. Ama patronunuza daha uzun anons metni yazarak dikkatli ve sayg?l? olmay? ihmal etmezsiniz. Hatta belgeselin bir blmn de sizin seslendirmeniz konusunda da mutabakat sa?lanm??t?r. Patronunuz o ana kadar o belgeselde kiminle konu?ulmu?, kime ne sorulmu?, ne ara?t?rmas? yap?lm??, hangi ar?iv grntlerine sahip oldu?unuz konusunda hibir fikir sahibi de?ildir. D?nn ki anonsunu bile siz yazm??, belgeselde ne syleyece?ine siz karar vermi? ve haz?rlam??s?n?zd?r.
17. Belgeselin montaj?na ba?land??? gnlerde patronunuzla birlikte al??t???n?z haber program?ndan onur k?r?c?, nobran ve 15 y?ll?k eme?iniz hie say?larak hak etmedi?iniz biimde uzakla?mak zorunda b?rak?l?rs?n?z.
18. yle bir sretir ki genel yay?n ynetmeni oldu?unuz son 10 y?la ili?kin tazminat?n?z denmedi?i gibi ierde kalan maa?lar?n?z? bile alamaz, ocuklar?n?z?n gelece?i ad?na hukuki bir sre ba?lat?rs?n?z.
19. Kendinize ve onca y?ll?k eme?inize duydu?unuz sayg? nedeniyle 14 ay boyunca yahu ne oldu da ayr?ld?n sorular?na yan?t vermez, yarg?n?n karar?n? beklersiniz.
20. Sonra bu belgesel sizin kurdu?unuz ekibe yap?lan sadece bir ki?inin kat?l?m?yla tamamlan?r. Zira her ?ey haz?rd?r ve helva yap?lm??, servis edilmeyi beklemektedir. O ak?am ilk blm izlersiniz. Ne sizin ad?n?z gemi?tir ne de o ilk dneminde belgeselin neredeyse yzde 75ini tamamlayan arkada?lar?n?z vard?r. 8 y?ll?k eme?in ard?ndan patronunuz, bu belgeselle ilgili de hukuki bir sre ba?lataca??n?z kayg?s?yla davaya tan?k b?rakmamak iin olsa gerek, onca eme?i olan arkada?lar?n?z?n ismini de sizinkiyle birlikte silmi?tir. Vefa, sayg?, vicdan, adalet duygusu, meslek ahlak? yerle yeksan olmu?tur. Bir kez daha hak etmedi?iniz o kabal?kla yzle?irsiniz.
21. Bu belgesele ter ak?tan patronunuz dahil btn meslekta?lar?n?z?n eme?ine sayg? duyars?n?z. Ama ayn? sayg?y? o belgesele tam 7 y?l nce ba? koyan kendiniz, Banu Acun, Kerem ?enel, nder ?nce , Ahmet Gktepe, Samet zelik, Eyp Da?kaya, Nazl? Dalar ad?na da beklersiniz. Patronunuzun o belgeseli yaparken ve belgeselin roll captionunda bu isimleri hi anmamas?n?n bir unutkanl?ktan kaynaklanmad???n? bilirsiniz. Zira belgeseli var eden btn bu isimlerin ortak zelli?i al??t?klar? haber program? ve prodksiyon ?irketinden bir ?ekilde ayr?lm?? olmalar?d?r. Gidenlerin eme?ine mstahak grlen bu sayg?s?zl?k ve haks?zl??a tepki gstermek ise ahlaki bir duru?tur.
22. Yukar?da yaz?lan her ?eyin tan??? ve belgesi mevcuttur. Hukuken hakk?n?z? aramak ayr? bir sre i?idir. Oysa o belgesele ter ak?tanlar?n hakk? art?k beklemez. Sustuka muhatab?n?z?n creti artm??, sizi uysal koyun sanm??t?r. Yap?lan?n ad?n? koyars?n?z. Bu bir emek ..rs?zl???d?r.
23. Pardon! Kelimeyi tamamlamay? unutmu?um. Okuyucu da bu noktalar ne ola ki h?rl? m?d?r, h?rs?z m?d?r diye merak edebilir. A ekleyecektim. Yap?lan?n ad? EMEK ARSIZLI?IDIR