Gazeteciler sosyal medyan?n h?zl? ve etkin mdavimleri oldu. Peki, zellikle twitter kullan?m?nda ne yapmal?, ne yapmamal?? Dnyada gazeteci-twitter ili?kilerinde ilkeler ne durumda?

SABAH OKUR TEMS?LC?S? YAVUZ BAYDAR'IN YAZISI... 

Twitter deyip gemeyin

Twitter. Evet mi, hay?r m?? Gazeteciler sosyal medyan?n h?zl? ve etkin mdavimleri oldu. Peki, zellikle twitter kullan?m?nda ne yapmal?, ne yapmamal?? Dnyada gazeteci-twitter ili?kilerinde ilkeler ne durumda?

Gnmz dnyas?nda internet eri?im sa?layan insan say?s? 2 milyar? geti. Bu geometrik art???n en nemli paralar?ndan biri, sosyal medya. Facebook, twitter, linkedin, flickr, instagram vs. bugn milyonlarca insan?n gndelik hayat?nda ok nemli yer tutmakta. Sanal medya, muazzam imkanlar?yla haberle?me ve ileti?imde ???r am?? durumda.

Twitter, belki de en nemlisi. Ne kadar etkili, h?zl? ve yayg?n oldu?unu Tahrir Meydan?'ndan, Homs at??malar?ndan, d??a en kapal? gibi grnen siyasi veya ekonomik toplant?lardan (mesela Davos) ve kat?l?m kapasitesinin d?k oldu?u dava duru?malar?ndan biliyoruz.
Haberin nemi ve niteli?i de?i?medi. O halde, gazeteci-twitter ili?kileri nas?l olmal??
Belli kurumlar? temsil eden gazeteci/haberci iin twitter kullan?m?nda s?n?rlar var m?, olmal? m?? Nelere dikkat edilmeli?
Herkes el yordam?yla yrd? iin yol kazalar? ok. Mesela, iki y?l (ki uzun bir zaman say?l?r) nce, Washington Post'un iki yaz? i?leri mdrnden biri olan Raju Narisetti, ABD'deki sa?l?k reformu ve Senatr Robert Byrd'n yere d?p sakatlanmas?yla ilgili gr? ieren iki tweet atm??, ierde f?rt?na kopmu?tu. Narisetti tweet hesab?n? kapat?rken gazete ynetimi, haber servisleri ve yaz? i?lerinde al??anlar?n twitter kullan?m?na ?u k?s?tlamay? getirdi:
"Bu mecralar? kullan?rken, yazd?klar?m?z?n, bizim haber muhakememizle ilgili ku?ku yaratmamas?na dikkat etmeliyiz. Kanaat ve haberi birbirinden ay?ran ilkeler esast?r: bilgi ve tarafs?zl?k, dzgn bir dil ve tonlama, ve bizi marka yapan gazetecili?in di?er unsurlar?. zel bir hesap am?? olsan?z san?z bile, sosyal medyada yazd?klar?n?z kamusald?r; duyarl? bilgiye eri?imi k?s?tlamak iin zel denetim mmkndr. Gerek basittir: Bir ?eyin sanal ortamda dola?mas?n? istemiyorsan?z, oraya koymay?n.
Washington Post habercileri ?rk?, cinsel ayr?mc?, dinsel ierikli veya ba?ka kay?r?c?, tarafl? metinleri - foto ve video da dahil - tweet olarak atmamal?d?r." 
New York Times da ihtiyatl?. "Haber servisi al??anlar? tweet'lerde ok dikkatli olmal?" diyor; "gazetenin itibar?n? sarsacak tweet'ler kabul edilemez" diyor.
Dijital alemde at?lganl???yla tan?nan Sky News de k?s?tlay?c?lar aras?nda. Geen hafta yay?nlanan bir ynergede, habercilerin "haber onaylan?p ekranda yay?nlanmadan nce", "haber yap?lan konuyla ilgili haber toplama esnas?nda" tweet at?lmamas? istendi. Ayn? ?ekilde, rakip kurumlar?n haberlerinin "yeniden tweet" (RT) edilmemesi de "bu haberler do?ru olmayabilir" gerekesiyle men edildi.
Tabii, her kurum bu kadar kat? de?il.
rne?in, yaz?l? bas?ndan dijitale gei?te ba?? eken The Guardian, yo?un bir tweet kullan?m? iinde. Guardian Genel Yay?n Ynetmeni Alan Rusbridger, tersine, kullan?m? te?vik ediyor, "gelecek orada" diyerek. Guardian'?n kurallar? esnek. ?unlar? sylyor: ?erikle ilgili ileti?ime kat?l?n ve yap?c? olun. Bilgi ve kaynaklara daima "link" vermeye al???n, bunu te?vik edin. Aidiyetiniz konusunda saydam olun. Bilgi ve kanaati birbirine kar??t?rmay?n ve ifadelerinizin istismar ve yanl?? alg?ya yol ama ihtimalini daima hesaba kat?n.
BBC de esnek bir tav?r iinde. Kurumun Yay?n Standartlar? Editr David Jordan'dan ald???m mesajda "BBC twitter kullan?m?n? cayd?rmamaktad?r. ok say?da yneticinin ve personelin hem kurumsal hem de zel hesaplar? vard?r" deniyor.
Kurum "bu alan yle yeni ki, kurallar ta? yaz?t de?il" diyor, on-line habercilik kurallar?n?n temel standartlarla ayn? oldu?unun alt?n? iziyor: E?er haber veriyorsan?z do?ru, dengeli olsun. Kimseye zarar gelmesin. Kurumsal ve zel kimli?inizi ay?rmaya gayret edin. Haber olu?tu?unda nce kuruma bunu bildirin orada yay?nlanmadan nce tweet atmay?n.
Kanada'n?n sayg?n gazetesi Toronto Star da kullan?m? te?vik ediyor. Ancak, meslekta?lar?n? ktlememek, kurumsal imaja zarar vermemek, okurlar?n?n gvenini gazeteye sars?c? ieriklerden uzak durmak gibi k?rm?z? izgileri de var.
Los Angeles Times, twitter'a esnek yakla?makla ve meslekle ilgili haber faaliyeti ve tart??malara kat?lomay? te?vik etmekle birlikte, haberci kesiminin siyasi, toplumsal angajmanlardan uzak durmas?n? istiyor.
Yaz??t???m, konu?tu?um dnya ombudsmanlar?n?n o?unun hem kurumsal hem de zel hesaplar? var. "Kar??y?m" diyenlerin oran? ok d?k. LA Times'?n ombudsman? Deirdre Edgar'?n bana yazd??? gibi, "okurlar?m?z?n o?u art?k twitter'da, onlar? izleyerek ieri?imizle ilgili gr?, ?ikayet ve tart??malardan haberdar oluyorum. Dzeltmelerde twitter ok yararl?."

Ohio'yu kar??t?ran tweet

Yol kazas?na u?rayanlar aras?nda Ohio gazetesi Plain Dealer da var. Gazetenin ombudsman? Ted Diadiun'dan ?rendi?ime gre, Cleveland Browns rugby tak?m?n? 20 y?ld?r izleyen muhabirleri Tony Grossi tak?m?n sahibi Randy Lerner hakk?nda "ac?nacak bir adam, dnyan?n en lzumsuz milyarderi" diye yaz?p bir arkada??na "zel mesaj" (DM) ataca??m derken yanl??l?kla 15 bin takipisine yollam??!
Ynetim hem tak?mdan zr dilemi?, hem de bu tecrbeli muhabiri o grevden ba?ka yere kayd?rm??. Gazete genel yay?n ynetmeni Debra Adams Simmons, ombudsman dostuma ?unu sylemi?:
"K?e yazar? olsayd? mesele yoktu, nk onlara zaten yorum yapmak iin para veriliyor. Ama bu bir muhabir, rol farkl?. Okurlar bu tweet'ten sonra onun adil oldu?una inanmakta glk ekerdi."
Gazete bylece tweet erevesini muhabir - k?e yazar? ayr?m?n? net yaparak belirlemi? durumda. ?fade zgrl? esas, ama roller ve sorumluluklar farkl?.

Kullan?m ilkeleri

Twitter gere?inden ka?? yok. Peki, nas?l yakla?mal?? Aktard???m rneklerden grld? gibi k?s?tlamalar konusunda gr?ler farkl?. Medyan?n kkl oldu?u lkelerde gazeteciler hem kurumsal hem de zel hesaplar am?? durumda, ve bunlar? birbirinden ay?rmalar? gerekiyor. zel hesaplarda bile dikkat etmeleri gereken noktalar var.
Bizde ise durum daha kar???k. Siyasetinin gazeteciye gazetecilik, gazetecinin de siyasetiye siyaset ?retme heveslisi oldu?u bu ortamda, genelde herkes kendi zel hesab?ndan takipileriyle s?n?rlar? bulan?k bir sylemle ili?ki kurmu? durumda. Belirsizli?i da??tmak, gveni sarsmamak, ki?isel ve kurumsal imaja zarar vermemek iin ?unlara dikkat gerekiyor.
Twitter kullanan ki?i yaz? i?leri mdr, editr veya muhabir ise, kendisinin ve/veya kurumun sayg?nl???n?, gvenilirli?ini zedeleyecek yorumlardan uzak durmak.
Kimseye zarar vermemek.
Ma?duriyete yol amamak.
Do?ru, adil, drst olmak.
Kurum iin haz?rlanan bir haber ile ilgili olarak nceden tweet atmamak.
Haber ve yorumlar?, kurum organlar?nda yay?nlanmadan nce twitter ortam?na gememek.
?leti?imde ll dil kullanmak.
Mesleki konular d???ndaki kampanyalar?n paras?, arac? olmamak.
Sz konusu ki?i k?e yazar?, yorumcu, kanaat nderi ise, kendisini ve kurumu farkl? meslek d??? odak ve kurumlarla zde?le?tirecek sylem; ya da ?rk?l?k, kin ve nefret yay?c? gr?, cinsel ayr?mc?l?k; ?iddet ve su say?lan eyleme vgden uzak durmak.
Genel olarak, yazan? daha sonra utand?racak, kendisini ve kurumunu zor duruma d?recek ierikten uzak durmak.
Uygarca tart??mak, yap?c? ve bilgilendirici tart??maya davet etmek.
Sonradan utan?lacak aptalca ?eyler yapmamak.

http://www.sabah.com.tr/