YAZARLIK RACONU: NED?R, NE DE??LD?R?
AHMET TURAN ALKAN - AKS?YON
Son y?llarda, yazarl?k raconu diye bir dizi yaz?l? olmayan kurallar edebiyat? geli?tirildi. Buna gre, ynetim yazara katiyen kar??mamal?, ona herhangi bir fikir telkin etmemeli ve yazd?klar?n? oldu?u gibi yay?mlamal?d?r.
Aksine davran?rsa bas?n hrriyetini zedelemi?, hatta su i?lemi? olur. Genel erevede bu gibi dilek ve temennilerin isabetinden sz edilebilir ama fiil durum, bu gibi temennileri anlams?z k?l?yor. Daha a?k konu?al?m, yay?n organlar?, bir parlamento gibi sz ve fikir hrriyetinin kanunlarla korundu?u, fikr idealizmin sonuna kadar savunuldu?u yerler de?il, her ?eyden nce birer ticari i?letmedir; yazarlar ise sadece fikir veya emek i?ilerine gre biraz daha farkl? statde al??an szle?meli birer emeki... Bu hususta kprtlen edebiyata gre, yazarlar, al??t?klar? yay?n organlar?na bile ba??ms?z ve mesafeli duran birer ?valye, birer hrriyet ve adalet sava??s? gibi tarif ediliyor.
Bu varsay?m do?ru de?il. Yazarlar?n di?er al??anlara gre daha geni? bir hareket serbestisi iinde al??t???, ynetimden daha ok anlay?? ve sayg? grd? elbette do?ru ama sadece Trkiyede de?il, dnyan?n herhangi bir yerinde al??t??? kurumdan bile ba??ms?z davranan bir yazar-gazeteci tr yok. Bunun yerine elbette sorumluluk var, duyarl?l?k var; her kurumda varl???n? gayet tabii grmek gereken farkl? hudut izgileri var.
*
Bir yazar arkada??m?z, gazetesinden ayr?ld?ktan sonra, tam da bu edebiyat? yeniden kprten ?eyler sylemeye ba?lad?. Ona gre, (hkmete yak?n gazeteleri kastediyor) hkmeti ele?tirmek yasak oldu?u gibi aksine her icraat?n? vmek hatta dalkavukluk derecesinde abartmak mecburiyeti sz konusu. Mesel, Deniz Feneri soru?turmas?, Hrant Dink dosyas?, Uludere gibi yaz?lmamas? gereken tabular. Pek ok gazetede meslek ilkeleri de?il, siyasi prensipler geerli; gazeteler ise nfuz ticaretiyle para kazan?yor, siyasi bask?yla ilan toplan?yor ve gerek tirajlar saklan?yor vs...
*
Diyelim ki ileri srlen ?ikyet konular?n?n hepsi de do?ru; sylenenler, ok kritik bir noktada samimiyet testinin yneltti?i basit bir cevaba dayanam?yor nedense. O soru ?udur: Madem yleydi, niin ?imdiye kadar sustun ve bekledin?
Y?llardan beri devam edegelen bir gazete-yazar ili?kisi sona erdikten sonra geriye dnp kurum ele?tirisi yapmak, do?rusu hi samimi grnmyor. Kald? ki o yazar, gazetesinde y?llarca sayg? ve itibar grd?n, kar??l???n? fazlas?yla ald???n? nedense hat?rlam?yor.
*
Yazarl?k, di?er i? kollar?na gre hayli s?ra d??? bir meslek. Bir yay?n organ?nda yazmak, szle?me ile ba?lanmak, yazara istedi?i her ?eyi yapabilece?i ve yazabilece?i anlam?na gelmiyor. omak hep benim elimde olsun, davul hep yay?n organ?n?n boynunda as?l? kals?n ?eklinde anla??labilecek bir konforu yok yazar?n. Ayr?ca bu tarz ak?l yrtmenin hakl? grlecek taraf? da yok. Yazarla al??t??? yay?n aras?nda anla?mazl?k vuku bulunca problem ok basit ve anla??l?r bir usulle, i? dnyas?n?n yak?ndan bildi?i ve uygulad??? bir yolla zlyor: Yazar i?yerinden ayr?l?yor veya yay?n organ? yazar?n szle?mesini sona erdiriyor. Yazarl?k, devlet memuriyeti de?il; i? akdi, yazar aleyhine k?r?lgand?r. Sektrde i?e ba?layan ve al??an herkes bu basit prensipleri bilir. Hkmeti desteklesin veya muhalif tan?nm?? olsun, gazetesinde y?llarca devam eden hakl? bir k?dem kazanm?? ?hretli isimlerin bile gn gelince ceketini al?p gitti?ine hemen herkes ?hit olmu?tur. Dn byleydi, yar?n da yle olacak.
*
Bu sat?rlar? kaleme almak, ayn? statde al??an bir ba?ka yazar iin elbette ho? de?il, stelik meslek dayan??may? ieriden rtmeye kalk??an bir tarzda anla??lmas? da mmkn fakat hakikatte olup biten budur ve ben, bir gazetede yaz?yor olman?n, ancak lmle nihayete erecek bir Katolik evlili?i gibi olmas?na taraftar de?ilim. An gelir, beraberliklerin vdesi dolar ve o an Ben de bildiklerimi a?klarsam, siz gnnz grrsnz nevinden intikamc? tepkiler gsterip s?zlanmak, fikirlerin kendisiyle de?il, ?ahsiyetle ilgili bir ?eydir.