Sabah Gazetesi Okur Temsilcisi Yavuz Baydar'la Hrriyet Gazetesi'nin Okur Temsilcisi Faruk Bildirici aras?nda tart??ma sryor. Geti?imiz hafta ya?anan tart??mada sz s?ras? Yavuz Baydar'da...
Baydar, Sabah Gazetesi'ndeki Okur Temsilcisi sayfas?nda Bildirici'nin Sabah gazetesine yneltti?i ele?tirileri cevaplad?...
Ele?tirinin anlam?
Gazetelerin hata ve eksikliklerle ilgili hesap vermesi, mesle?in yksek standartlara eri?mesi iin nemli bir gereklilik. Ombudsmanlara d?en grev, yollar? t?kamadan, sert dil kullanmadan do?rular? gstermek. Ancak bunun tersi de ya?anabiliyor. Geen hafta oldu?u gibi...
?lkelerden uzakla?t??? lde siyasetin ayk?r? yrngelerine savrulan, al??ma ?artlar?n? de?i?tiremedi?i lde ba??ms?z duru?tan uzakla?an, deveku?u tavr? a??r bast?ka gven sorununu her gn yeniden reten bas?n?m?zda, hele byle civcivli gnlerde ombudsmanl??a d?en sorumluluk ok byk.
Bu kez, bir habere ele?tiriyi ele al?rken, ombudsmanl???n davran?? biimlerini, yap?c? olman?n gereklerini de ele almam gerekti.
Hrriyet Gazetesi Okur Temsilcisi Faruk Bildirici, eyrek yzy?l ncesinden beri tan?d???m, darbe sonras?n?n s?k?nt?l? y?llar?nda do?ru habercilik, zgrlk kavgas? ve ilkeli duru? ekseninde yolumun Cumhuriyet'te kesi?ti?i, sayd???m meslekta?lar?mdan biri.
Bu s?ralarda ikimiz de zor bir i? yapmaktay?z; i?imiz gere?i arada s?rada konu?uyoruz, fikir takas? yap?yoruz.
Geen yaz?lar?mdan birinde okur temsilcili?i 'i kurum'unu Trkiye'de knye iine alan tek gazetenin SABAH oldu?unu yazm??t?m. Beni uyard?, yakla??k 10 ayd?r Hrriyet'in de knyeye bunu ekledi?ini syledi. Dzeltece?imi syledim, ama araya zaman girince unuttum.
Bildirici bunu geen hafta yaz?yla bir kez daha hat?rlat?nca, bir zrle hemen 'SABAH lkede bu ad?m? atan tek de?il, ilk gazetedir' dzeltmesini internete ekledim, ?imdi de yaz?l? bask?ya bunu not olarak d?yorum.
Bildirici, hafta iinde bir haber dolay?s?yla SABAH'? yeniden gndeme getirdi. Kat?ld??? bir TV program?nda Mutlu lgeen'in Ankara mahreli Ergenekon Da?a ?kt? ba?l?kl?, man?et haberiyle ilgili olarak ?u ifadeleri kulland?:
"Sabah gazetesinin man?eti bence gazetecilik a?s?ndan bir yz karas?. nk haberde ne bir kaynak var ne bir isim var, ne de bir do?rulama var. Tamamen masa ba??nda oturulup haz?rlanm?? bir haber. yle ki ilgili taraflarca bile bunun sama sapan bir haber oldu?u syleniyor."
Bildirici'ye gre lgeen, '5N1K' kural?n? uygulamam??t?, haberde 'bunlar?n hibiri yok'tu.
Haber, Ergenekon iinden bir grubun 2 Mart ve 4 Nisan'da, PKK'n?n nde gelen isimlerinden Cemil Bay?k'la Kuzey Irak'ta gizlice gr?t?ne dair ayr?nt?lar? aktarmaktayd?.
Gr?me, seim sreciyle ba?lant?l? eylem planlar?n? da gndeme getiriyordu.
Bildirici'nin sert ifadeleri internete yans?d?, ama iindeki ele?tirilere lgeen'in cevab? yeterli ilgiyi grd m, belli de?il.lgeen'e ele?tiriye tepkisini sordum ve ?u yan?t? ald?m:
"Bana gre Bildirici haberi tam okumadan bu ele?tirileri yapm??t?r. Haberde 'kaynak yok' diyor. Haber 'istihbarat' kaynakl? bir haberdir, nitekim ben bu kayna??m? ok ileri ta??madan, Cemil Bay?k ile gr?en Ergenekoncu ki?ileri anlat?rken. 'a?k isimleri halen istihbarat birimlerinde olan..' cmlesi ile verdim. ?stihbarat konular?n? iyi bnilen bir haberci olarak neyin nas?l ne kadar yaz?laca??n? da iyi bilirim.'
"?kinci ele?tiri ise haberde isim olmamas?. Oysa haberde gr?melerin PKK ad?na Cemil Bay?k, Ergenekon ad?na da "N.C. ve M.S." ba?l?kl? isimlerin kat?ld???n? a?k bir ?ekilde yazd?m. ?stihbarat kaynakl? haberlerin genel kural? isimlerin a?k kodlanarak yaz?lmas?d?r.''
"Bir ba?ka sulama ise 5n1k kuralar?n?n i?letilmedi?i. Oysa habercilik kural?n?n btn unsurlar?na uyuldu. Olay?n Ergenekon ile PKK aras?nda zellikle PKK'ya ynelik i?birli?i oldu?u, gr?me zamanlar?n?n 2 Mart ve 4 Nisan 2011 tarihi oldu, gr?melerin eski Zorgali kamp? ile Zap blgesinde gerekle?ti?i, gr?melerde karar?n al?nd???, bu kararlar?n 'Trkiye'de seim srecini kilitlemek, semen zerinde bask? kurmak, AK Parti'yi blgede s?k??t?rmak' oldu?unu haberde a?k bir ?ekilde belirttim. PKK'n?n yapt??? btn yalanlama gayretine ra?men haber do?rudur, nmzdeki gnlerde bu birlikteli?in daha yeni ayr?nt?lar?n? okuyaca??m?zdan kimsenin ?phesi olmas?n.'
?imdi yorumlar?ma geelim: 
?stihbarat kaynakl? haberler yayg?nd?r, habercili?i de ilgi eker. ?lkelere zen gsteren Bat? bas?n?na bak?ld???nda, rne?in Pakistan, Afganistan gibi lkelerde El Kaide veya benzeri rgt faaliyetlerine ili?kin bilgiler, o?u kez do?rulat?l(a)madan ama iyi i?lenerek verilir. nk bu zor bir aland?r, derin bir propaganda ve yan?ltma faktr de vard?r. Yalanlama yayg?nd?r. Dikkat ?tas? yksektir. Bu hallerde haberci genel olarak kaynak zenginli?i yaratmaya ve de?i?ik, eli?kili olabilecek veriler zerinden analize a??rl?k vermeye al???r. Bu da byk zorluklar ierir. As?l i?, de?er ta??yan bilgiyi ay?klay?p sunmakt?r. Bildirici, bir SABAH okuru olarak, '5N1K kural?na uyulmad?' iddias?nda hakl? de?ildir. Haber, lgeen'in de yazd??? gibi, bu unsurlara sahiptir. Ancak, haberde bu alg?lamay? besleyen ve bundan sonra dikkat edilmesi gere?ine inand???m ok nemli bir eksiklik var. O da ?udur: Habere esas te?kil eden veriler belli ki muhabirin istihbarat yetkilileriyle szl veya yaz?l? ileti?imine dayan?yor. Bu ki?i(ler) sreteki rolleri veya duyarl?l?k nedeniyle isimlerini haberde grmek istememi? olabilirler. Ama bu, bilginin kayna??n?n ne oldu?u, kimli?in hangi gerekeyle sakl? tutuldu?u a?k bir dille, hatta birka kez vurgulanmas? gere?ini de?i?tirmez. lgeen'e kat?lmad???m tek nokta, bu vurgunun a??r? zay?fl???d?r. Bu eksikli?in nemli bir sak?ncas? var: Kaynakla kendi aras?na mesafe koymayan bir haberci, oraya ait veri ve anlat?m?, kayna??n ne oldu?unu gstermeden habere ta??rsa 'kaynakla zde?le?me' tehlikesi, alg?s?, hatta sulamas?yla kar??la?abilir. Bat?'da tecrbeli kalemler, bol miktarda 't?rnak iinde al?nt?' kullanarak, arka plan verileri ile besleyerek, olgular? birbiri stne atarak bu sorunun alt?ndan kalkmakta, inand?r?c?l?klar?n? korumaktad?rlar. Son birka not da Bildirici'nin ele?tiriyi ifade tarz?yla ('yz karas?') ilgili. Onun da 'i tecrbesi'yle ok iyi bildi?i gibi, ombudsmanl?k, hele ?u binbir dertle iie Trk bas?n?nda ne kolay bir i?, ne de zenilecek bir grev. Bizim i?imiz, k?r?p dkmeden, sertlikle insanlar? kr bir savunmac? pozisyona itmeden, yanl??lar? gstermek; ilkeleri, kaliteyi savunmak. Bir habere, kamusal alanda 'gazetecili?in yz karas?' dedi?iniz anda, zme ynelik ileti?im ba??n? kopard?n?z demektir. Bildirici, gazetesi Hrriyet'te ?kan, ilkelere kurallara ayk?r? buldu?u bir habere TV ekranlar?nda 'bu yz karas?d?r' diyebilir mi? Mmkn m? Tabii ki diyemez. 'Derim' dese bile, dememelidir. Ombudsmanl?k a?z?na geleni syleme zgrl? de?ildir. Ayn? ?ekilde ba?ka gazetelerde ?kan haberlere dair de sorumlu slup gerekir. Ele?tiri tarz? sa?duyulu, yap?c?, somut, yol gsterici, tart??maya davetkar olmal?d?r. A?a??lay?c?, alayc?, yaftalay?c? slup sadece sorunlara yenilerini ekler. Yollar? t?kar. Oysa nemli olan zm yemektir. Bildirici'nin 'yz karas?' ifadesi 'kantar?n topuzunun kamas?' olmu?tur. Benim tan?d???m Bildirici'ye yak??mad?. Eminim sonradan kendisi de d?nm?, herhalde (umar?m) zlm?tr.