HALK, SA?LIK KONULU YAYINLARI NASIL ALGILIYOR?

Medyadaki sa?l?k konulu yay?nlar?n halk taraf?ndan nas?l alg?land???na ili?kin kamuoyu ara?t?rmas?n?n bulgular?, dzenlenen bir toplant?yla tart??maya a?ld?.

 Sa?l?k Bakanl??? Sa?l??? Geli?tirme Genel Mdrl?nn ev sahipli?inde 18 Ekim gn Ankarada gerekle?tirilen al??tay hakk?nda bilgi veren Anadolu niversitesi ?leti?im Bilimleri Fakltesi Gazetecilik Blm Ba?kan? Prof. Dr. Erkan Yksel ?unlar? syledi:

Son y?llarda medya ieriklerinde nemli oranda yer bulmaya ba?layan ve kimi kesimlerin ele?tirisine de konu olan sa?l?k konulu yay?nlar? 2009 y?l?ndan bu yana gerekle?tirdi?imiz ara?t?rma ile ok ynl olarak incelemeye al???yoruz. Bu ba?lamda TB?TAK ve Anadolu niversitesi Bilimsel Ara?t?rma Projeleri Komisyonunun deste?iyle Trkiyede Sa?l?k Konulu Yay?nc?l?k ?lkelerinin Belirlenmesi: Kaynak, ?leti ve Hedef Kitle Ba?lam?nda Sa?l?k Konulu Yay?nlar?n Analizi ad?n? ta??yan projemizin ilk iki a?amas?n? tamamlad?k. ?lk a?amada sa?l?k konulu yay?nc?l?k alan?nda sz sahibi olabilece?ini kabul etti?imiz 150 medya ve sa?l?k profesyoneli ile yz yze gr?meler gerekle?tirdik ve gr?lerini rapor haline getirdik. ?stanbulda dzenledi?imiz ilk al??tayda konunun ilgilisi olan resmi ve sivil taraflar? da bir araya getirerek sonular? de?erlendirdik. Ard?ndan projenin ikinci a?amas? olarak kamuoyu ara?t?rmas?n? gerekle?tirdik. 33 ilde; 142 mahalle ve kyde 2.556 hanelik rneklemde 2.503 hanede 2.503 ki?iyle yz yze gr?me tekni?iyle A&G Dan??manl?k ?irketi taraf?ndan anketimiz uyguland? Anketin sonular?n? de?erlendirmek zere haz?rlad???m?z taslak raporu, yine konunun ilgili taraflar?n? davet ederek bu kez Ankarada konu?mak istedik. Sa?l?k Bakanl??? Sa?l???n Geli?tirilmesi Genel Mdr Mine Tunelin deste?iyle ve ev sahipli?iyle, Hekimevinde bir toplant? organize ettik. Toplant?ya kat?lan ilgili resmi kurum temsilcileri, akademisyenler, sa?l?k ve medya profesyonelleriyle ankette ortaya ?kan bulgular? konu?tuk. Her bir anket sorusuna ve yan?tlar?na ili?kin kat?l?mc?lar?n gr? ve yorumlar?n? dinledik. Onlar?n yeni soru ve de?erli nerilerini ald?k. Bundan sonraki srete projemizin nc aya?? olan televizyon, gazete, dergi ve internetteki sa?l?k konulu yay?nlar?n ieriklerine ili?kin ierik analizi al??mam?z? tamamlayaca??z ve sonu raporumuz yava? yava? ortaya ?kacak. Bulgular?m?z?n tamam?n? ieren sonu raporumuz ortaya ?kmadan ?imdilik daha fazla bilgiyi ve ayr?nt?y? kamuoyu ile payla?am?yoruz ama nmzdeki y?l bahar dneminden nce bu raporun da tamamlanaca??n? d?nyorum.

BAZI NEML? BULGULAR

Ankette ortaya ?kan baz? nemli bulgular ?unlar:

-   Nezle, so?uk alg?nl???, ba? a?r?s? veya bunlar gibi bir rahats?zl?k kar??s?nda doktora giderim ve yaln?zca onun sylediklerini uygular?m diyenlerin oran? %30,1. Bildi?im ya da daha nce ald???m ilalar? kullan?r?m diyenlerin oran? %23,4. Kendi kendine gemesini beklerim diyen de %18,3lk bir kesim bulunuyor.

-          Ciddi ya da nemli bir rahats?zl?k ya?ad???nda bu hastal?kla ilgili en ok doktorlardan (%94,1) bilgi al?n?yor. E? dost, yak?n akraba, arkada? ve kom?ulardan bilgi alma %25,5, eczac?lardan bilgi alma %25. ?nternetten bilgi alma %12,7. Aktar ve baharat?lardan bilgi alma oran? %6,1. Televizyondan bilgi alma oran? %5,2.

-          Kamuoyunun sa?l?k konulu yay?nlarda en ok ilgisini eken konular kendileri veya yak?nlar?na faydas? olabilecek bilgi ve tavsiyeler (%72), kendileri ya da bir yak?nlar?n?n rahats?zl???yla ilgili yay?nlar (%59,8).

-          Yeni t?bbi ve teknolojik geli?meler ve yeni uygulamalar %22,3, bitkisel, do?al rnler, alternatif t?p %13,2, diyet, zay?flama ve sa?l?kl? beslenme konusundaki yay?nlar %13, ruh sa?l???, stres, psikiyatri gibi konulardaki yay?nlar %11,3, plates, aerobik, yoga ve spor gibi yay?nlar %3,2 oran?nda kat?l?mc?lar?n ilgisini ekiyor.

-          Kat?l?mc?lar?n %4,1i medyadan ?rendi?i sa?l?k konulu bilgi ya da tedavileri genellikle ya da s?k s?k uygulad???n? sylyor. %1,6s? ise her zaman hepsini uygulad???n? belirtiyor.

-          Bu uygulamadan fazda ya da zarar grdnz m sorusuna %15,2si o?unlukla fayda grdm, %2si de zarar?n? grdm yan?t?n? veriyor.

-          Medyadan tan?d???n?z bir doktora ya da uzmana sa?l???n?zla ilgili olarak dan??mak ya da grnmek iin gittiniz mi ya da gitmek istediniz mi sorusuna %6,7si evet gittim, %10,6s? da gitmek istedim ama gidemedim diyor.

-          Medyadan ?renilen sa?l?k, beslenme, diyet, iyi ya?ama, estetik ya da gzellikle ilgili herhangi bir kitab?, hap?, kr ya da rn para kar??l???nda sat?n ald?n?z m? sorusuna %8,7 evet ald?m, %4,3 ise almak istedim ama alamad?m yan?t?n? veriyor.

-          Medyadan ?renilen bir hastane ya da sa?l?k merkezine gittiniz mi sorusuna %7,1 evet, gittim, %6l?k bir kesim ise gitmek istedim ama gidemedim diyor.

-          Sa?l?k konulu yay?nlar?n televizyonda genellikle, o?unlukla izlenme oran? %19,6.

-          En ok tercih edilen sa?l?k program? Kanal Dde yay?mlanan Doktorum (%55,7).

-          Televizyonda yer alan sa?l?k konulu haber ve programlardaki bilgileri her zaman ve o?unlukla gvenilir bulma oran? %40,2. Bu oran gazetede %27, internette %35,6.

Rapor, ayr?ca sa?l?k konulu televizyon, gazete ve internet ieriklerine ynelik olumlu ve olumsuz ifadelere ili?kin belli ba?l? gr?leri de ieriyor. Televizyondaki sa?l?k konulu yay?nlar sayesinde kat?l?mc?lar?n %44,4 t?bbi tedavi yntemleri hakk?nda art?k daha bilgiliyim, %43t?p d???ndaki alternatif ya da bitkilerle, otlarla tedavi yntemleri konusunda art?k daha bilgiyim, %63,9u sa?l???mla ilgili art?k daha bilinli davran?yorum, %65,6s? ?rendiklerimi ba?kalar?n? da anlat?yorum, %42,1i ba?kalar?yla konu?maktan ekindi?im mahrem konular hakk?nda bilgi edinebiliyorum, %28,3 sa?l???mla ilgili bir rahats?zl???m oldu?unu anlad?m, %26,1i hangi hastanenin, doktorun veya sa?l?k rnn daha iyi oldu?unu anlad?m diyor.

Buna kar??l?k yine televizyon izleyen kat?l?mc?lar?n %25,4 beni ilgilendiren konular ?km?yor, %22,9u gereksiz yere endi?elendirici ve rktc buluyorum, %30,6s? mucize kurtulu? ya da tedavi haberleriyle hastalara bo? umut, hayal veriliyor, %45,3 lkenin genel sa?l?k politikas? ve sa?l?k sistemine ili?kin sorunlar yeterince ele al?nm?yor, %24,4 genel olarak verilen bilgileri o?unlukla yalan, yanl??, yan?lt?c? buluyorum, %9,9u t?p doktorlar?na olan gvenim azald?, %24,1i zellikle alternatif t?p konular?nda verilen bilgileri yanl?? buluyorum, %44,5i daha ok ki?i, doktor, rn, ila ve hastanelerin reklam? yap?l?yor, %39,1i halk?n anlayaca?? dilde de?il, teknik ve karma??k bir dille anlat?yorlar, %34,2si kullan?lan dili magazinel, sansasyonel ve duygu smrc buluyorum, %28,9u baz? sa?l?k konulu haber ve yaz?lar? ahlak d??? buluyorum, %36,4 konular yzeysel i?leniyor, detayl? bilgi verilmiyor, %45,2si de bunlar?n denetlendi?ini d?nmyorum yan?t?n? veriyor.

ALI?TAYA K?MLER KATILDI?

al??taya kat?lanlar?n isimleri alfabetik s?rayla ?u ?ekilde: Do. Dr. Abdlrezak Altun (Sa?l?k Bakanl???), Arzu Karasa Gezen (Sa?l?k Bakanl???), Asl?han obaner (Sa?l?k Bakanl???), Prof. Dr. Ayla Okay (?stanbul niversitesi), Beste S. Glgn (Sa?l?k Bakanl???), ?brahim Ersoy (Medimagazin), Prof. Dr. ?rfan Erdo?an (At?l?m niversitesi), Esra z (Gazeteci), Dr. Hayati Bice (RTK Kurum Doktoru), Murat Akgl (Mu?la Tabip Odas? Ba?kan?), Mustafa Stla? (BiaNet Yazar?), Yrd. Do. Dr. Mge Demir (Beykent niversitesi),znur Vuran Do?an (Sa?l?k Bakanl???), Sevgi Hasipek (Radyo ve Televizyon st Kurulu), ?ahnur A?yel (Sa?l?k Bakanl???), Do Dr. Zlfikar Damlap?nar (Gazi niversitesi)...

PROJE HAKKINDA

TB?TAK ve Anadolu niversitesi Bilimsel Ara?t?rma Projeleri Komisyonunun deste?iyle srdrlen Trkiyede Sa?l?k Konulu Yay?nc?l?k ?lkelerinin Belirlenmesi: Kaynak, ?leti ve Hedef Kitle Ba?lam?nda Sa?l?k Konulu Yay?nlar?n Analizi ba?l?kl? proje resmi olarak 1 Nisan 2010 tarihinde ba?lad? ve projenin y?lda tamamlanmas? ngrlyor. Anadolu niversitesi ?leti?im Bilimleri Fakltesi Bas?n ve Yay?n Blm Blm Ba?kan? Prof. Dr. Erkan Ykselin yrcts oldu?u projede, Seluk niversitesi ?leti?im Fakltesi Gazetecilik Blm Blm Ba?kan? Prof. Dr. Ahmet Yal?n Kaya ve Sosyal Bilimler Enstits Mdr Yard?mc?s? Prof. Dr. Abdullah Koak ile yine Anadolu niversitesinden A?k?retim Fakltesi Dekan Yard?mc?s? Yard. Do. Dr. Sinan Ayd?n ara?t?rmac? olarak yer al?yor. Projenin al??ma ekibinde ise ?u isimler bulunuyor: Ara?. Gr. Pelin ?t, ?r. Gr. Asuman Kaya, Uzm. Hande Demiro?lu, Ara?. Gr. Bar?? Y?lmaz, Ara?. Gr. Kutlu Akoral, Ara?. Gr. Fatma Uar ve Ferihan zmen.