DR. TUBA KARAH?SAR
Hentsch, birbirine ters duran iki dnyay? yzle?tirmeye al??m??t?r.
Bunu yaparken bir ocu?un kimli?ini kazanmas?ndaki abas? gibi Bat?n?n kimli?ini sorguluyor.
T?pk? bir ocu?un ben demeye ba?lamas? gibi Bat? iin tarihin bir noktas?ndan itibaren teki (Do?u) olu?uyor yani Bat?, ben olmayanlarla dolu bir dnya yarat?yor kendine. Oryantalizmin de temellerini atm?? oluyor bylece. Bugne kadar biriktirilmi? ben olmayanlar kmesinin en tehlikeli taraf?, Do?unun kendini Do?u gibi alg?lamak yerine Bat?n?n ben olmayanlar kmesiyle kendini tan?mlamas?. Kendini, Bat?n?n kendi iin kabul etmedi?i s?fatlarla tan?mlamas?. Henstch, tekinin iinden kendi toplumunu ?karmaya al???yor. Bunun iin, tarihsel dnemlerdeki k?r?lmalara, o dnemde yaz?lm?? eserlere ba?vuruyor. Di?erlerinden fark?, Do?u iin yaz?lm?? onlarca kitab?n sadece Bat? kmesinden bak?larak yaz?lm?? olmas?na kar??n Hayali Do?unun Do?u kmesinden bak?larak yaz?lm?? olmas?. Hentsch, Bat?daki nyarg?lar?n kayna??n? bulmaya al???yor. Terrn Araplarla, fanatizmin ?slamla e? tutulmas?n?n nedenlerine iniyor.
Tarihsel srecin iinde birbirimize teki dememizin nedenleri sakl?. Bat?, kendini Mezopotamyaya kadar gtrrken bir yandan da Mezopotamyay?, ?ran? do?rusal bir yolda getikleri ve art?k unutmalar? gerektikleri bir nokta olarak gryorlar. ?slam?n yay?l???, hal? seferleri, ke?ifler, endstri devrimi ve Osmanl? ?mparatorlu?unun y?k?l??? Do?u ve Bat? aras?ndaki mesafeleri a?yor. Akdenizin ?slam gl haline gelmesi, Bat?n?n kendi iine kapanmas?na neden oluyor.
Gnmzdeki Do?u-Bat? ayr?m?n?n siyasal k?r?lma noktas? Endstri Devriminden nceki ke?iflerdir. Bat? ilk a?amada Do?uya ba??ml? iken ke?iflerle ba??ms?zla?m?? ve Endstri Devrimi ile de kendini bulmu?tur. nk o gne kadar Do?unun egzotik mallar? dikkatleri ekerken btn bunlar nemini yitirerek yerini daha kolay ve ucuz elde edilebilen sanayi rnlerine b?rakm??t?r. Bat?n?n stn g haline gelmesiyle Do?uya ve kltrne olan hayranl?k bitmi? bunun yerine kendi stnl?n yerle?tirme ba?lam??t?r. Art?k Do?u ile ilgilenmenin sebebi egemenli?ini srekli k?lmak iindir. 1929da retimin talepten ok olmas?yla ya?anan bunal?mda Bat?, ilk kez d?k cretlerle Asyal?, Afrikal? ve Latin Amerikal? yneticiler al??t?rmaya ynelmi?tir. Bunun gemi?teki bir di?er kar??l??? Almanya ve Hollandaya giden Trkler olabilir.
18. yzy?ldan sonra Bat?, Do?uya kar?? szde uygarla?t?r?c? (!) misyon stlenmi?tir. Ortado?u lkelerine istikrar, demokrasi, zgrlk getirece?i k?l?f?yla petrol ve do?al kaynaklar? kontrolnde bulundurma abas? a?ikard?r. As?l ama, siyasi ve iktisadi smrnn me?rula?t?r?lmas? ve blgeyi ablukaya almakt?r.
Sonuta Hentsch, kimlik ve tekilik aras?nda bir diyalektik kurmu?, tekini tan?yabilmek iin kendini tan?ma i?inin bitmi? olmas? gerekti?ini belirtmi?, btn ?ekillenmelerini feodalite, ke?ifler, sanayi devrimi gibi anahtar kavramlar etraf?nda geli?tirmi?tir.
Yrd. Do. Dr. Tba KARAH?SAR
?stanbul Geli?im niversitesi