MEDYA S?YAS?LER? ?OVMEN YAPIYOR

DERYA ERDEM

Anaak?m medya ve gazeteciler iin nemli olan siyasetinin haber de?eri ta??yan "bir ?ey" sylemesi de?il, sadece "bir ?ey sylemesi".

??in vahim boyutu, bu kadar mikrofon uzat?lan siyasiler, liderler de syleyecek bir ?eyleri olmay?nca, ak?llar?na ne eserse onu konu?maya ba?l?yorlar...

Siyasilerin, liderlerin hemen her gn diyebilece?i ne olabilir? Ya da soruyu ?yle soral?m: Medya her gn, her saat liderlerden ne i?itmek istiyor olabilir? Y?llard?r siyasiler, medyan?n birinci s?radan rutin haber kaynaklar? olmaya devam etti. Bu sorgulanmaya muhta bir konu. Medya, toplumun hayati sorunlar? hakk?nda liderlerden gelecek yeni ve yeniliki/reformist bir a?klaman?n pe?inde olmaktan ok, siyasileri rutin olarak takip ediyor, siyasilerin her sz, her hareketi haber de?eri olarak anaak?m medyan?n gndemine oturuyor. Bu ise, siyasetileri siyaseti olmaktan ok bir ?ovmen olmaya srklyor.
Gazetecilikte bilinen nl bir sz var: Kpek insan? ?s?r?rsa haber olmaz, insan kpe?i ?s?r?rsa haber olur. Asl?nda yanl??, anaak?m medyada kpek politikac?y? ?s?r?rsa haber olur. Demek ki, bizim anaak?m medyan?n gznde politikac? insan de?il, daha insanst bir varl?kt?r. Bu fazladan de?er atfetme neden? Toplumda gce tap?nma ve nl feti?izmi sansasyonel ve magazinel habercili?in itici gc olurken, gl ve nl siyasetiler de medyan?n sahnesinde bir ?ovmene dn?yor.
Lideri, lider yapan, siyasetiyi siyaseti yapan medyad?r. Ancak, medya, lideri bir ?ovmen de yapabilir, gerek bir siyaseti de. Syledikleri ve yapt?klar? aras?nda haber de?eri ta??yan yeni/yeniliki/de?i?imci/dn?mc hibir ?ey yokken, hep kendini tekrar eden ve akl?na eseni syleyen siyasetiyi bir iki mzik efekti, bol keseden cilal? grntlerle allay?p pullay?p televizyon kanallar?nda ve gazete sayfalar?nda ilk s?radan sahneye ?kar?yorsan?z, siyasetiyi ancak bir ?ovmen yap?yorsunuz demektir. Gerek siyaseti, bunlara ihtiya duymayan, iki d?np bir konu?an, konu?tu?u birka cmleyle kal?c? bir etki b?rakan ki?idir. Medyan?n ?ovmen siyasetileri ise, bugn bir ?ey konu?ay?m da, ne olursa olsun, adet yerini bulsun, halk?n evi, gndemi hamkelek dolsun diyen ki?idir. Ve medya, daha ok bu siyasetiyle ilgilenir. Daha da vahimi, bu siyasetiyle ilgilenmezse, haber atlad???na inan?r. Kitleleri ?ovmen siyasetilerin pe?ine takan medya, otoriteryen liderli?e de kucak at?.

Sadece bir ?ey sylemek
Daha geenlerde, Ba?bakan?n Diyarbak?r gezisinde, televizyon kanallar?, haber ku?aklar?nda, Ba?bakan nemli mesajlar verdi diyerek bu gezinin haberlerini, konvoy grntleri ve gvenlik tedbirleriyle dekore ettikleri sahnelerinde evir evir, tam 10-15 dakika sergiledi. Haberin ieri?inde, bir gn sonra ak?lda kalacak ve bir etki b?rakacak yeni ve nemli olan hibir ?ey yoktu. Ayn? ezber kal?plar, ayn? at??malar, ayn? sata?malar devam ediyordu.
Siyasilerin, liderlerin parti grup toplant?lar?n?, il kongrelerini, meclis konu?malar?n?, a?l?? konu?malar?n?, gezilerini vb. bir medya ordusu izliyor. ?zliyor da, gazeteci ya da o yay?n kurulu?u, acaba bu toplant?larda, konu?malarda haber de?eri ta??yan yeni, nemli bir ?ey var m? diye kendine soruyor mu? Anaak?m medya ve gazeteciler iin nemli olan siyasetinin haber de?eri ta??yan bir ?ey sylemesi de?il, sadece bir ?ey sylemesi. ??in vahim boyutu, bu kadar mikrofon uzat?lan siyasiler, liderler de syleyecek bir ?eyleri olmay?nca, ak?llar?na ne eserse onu konu?maya ba?l?yorlar. Siyaset i?i, ciddi, nemli, yeniliki, yetkin ve etkili konu?madan uzakla??p konu?mak iin konu?maya dn?nce ?ovmenlik ba?l?yor. Bu ?ovmenlik tehlikeli de olabiliyor: En kritik konularda, en ciddi sorunlarda en radikal kararlar?, en u ve absrd szleri pervas?zca sarf etmeye, konu?maya, sylemeye ba?l?yorlar. Ne de olsa mikrofon nlerinde, kameralar kar??lar?nda, ha babam de babam konu?. Gndemi allak bullak et. Bu akl?na esti?i gibi pervas?zca konu?ma cesaretini/gcn halktan m? al?yorlar, nlerine her saat, her dakika mikrofon uzatan medyadan m?? Bir zamanlar medyan?n sahnesinde hemen her gn grd?mz komutanlar?n, pa?alar?n yerini art?k iyiden iyiye siyaseti pa?alar alm?? durumda: Komut ver, emir ver, ba??r, vur k?r, yasakla, takla att?r, kim tutar sizi Medyan?n tutmayaca?? ortada. Zira o oktand?r koyuvermi?. Koyuvermek de i?ine gelmi?. Peki siyasetiler kendilerini koyuvermeseler de biraz tutsalar. Burada dini bir referans verelim: ?slam dinine gre, az ve z konu?mal?, lzumsuz tafsilattan ka?nmal?d?r. Di?er bir ifadeyle ok konu?mamay?, yerinde ve ll konu?may? det edinmek gerekir. Allah mminlerin mmtaz hasletlerini sayarken: O kimseler ki bo? sz ve i?lerden yz evirirler (el-Mminn 23/3) buyuruyor, lzumsuz szlerle me?gul olmay? fs?kl?k ve dallet olarak nitelendiriyor (Lokmn 31/6). Hz. Muhammed de, susmak huylar?n efendisidir demi?. Galiba bazen susmay? bilmek gerekiyor. Ya da b?rakal?m hepten kaybetsinler kendilerini. Cicero, insan kendisini kaybetmeden kendisini bulamaz demi?. Ancak umar?z bu kendini bulu?, byk bir k?n ya da felaketin ard?ndan gelmez.

Sosyal /alternatif medyada durum
Neyse ki sosyal/alternatif medyada siyasilerin her gn yeniden parlat?lan, gzmz kama?t?ran kaytan grntleri ve szleri yok. Kendilerini kaybetme seanslar? yok. Alternatif/muhalif sosyal medyan?n gndemi ba?ka. Gerek siyasetin ve gerek muhalefetin sesi orada. Art?k insanlar?n o?u, anaak?m medya yerine gndemi sosyal medyadan takip ediyor. Ancak sosyal medya demi?ken, burada da bir sz patlamas?, anlam da??lmas? var. Bu zgrle?meci bir olanak sa?layabilir belki, ancak bir tr konu?ma/sz kirlili?ine de neden olabilir. Sosyal medyaya da bakt???m?zda, t?pk? siyasiler, liderler gibi, yurtta?lar?n da hemen her gn, her an, her dakika syleyecekleri bir ?ey var. Varolma, kendini var etme, iktidar, g istenci burada da var. Gnde onlarca ileti gnderen, fikrini yazan, be?eni yapan, gerekli gereksiz her dakika yazan milyonlarca insan var. Yani sosyal medyan?n da art?k kendini kaybeden kk ?ovmenleri var. Her gn, her saat, her dakika syleyebilece?iniz yeni ne olabilir diye sormak gerekiyor. Konu?mak, yazmak iin syleyebilece?imiz bir ?ey olmal?, bir etki yaratmal?, bir etki b?rakmal? Bazen de susmal?. Geenlerde Ne?e Ya??n, can?n?n yazmak istemedi?ini, uzun bir suskunluk arzusu ta??d???n? belirtti?i kolektif depresyon sessizli?i ba?l?kl? bir yaz? yazm??t?. Asl?na bak?l?rsa toplum, uzun zamandan beri, kolektif depresyon sessizli?i de?il, bir tr kolektif depresyon ???rtkanl??? iinde. Ba?ta siyasiler olmak zere herkes ne kadar iyi, ne kadar gl oldu?unu anlatmak iin ba??r?yor. Oysa biraz susabilseler, iyile?meleri mmkn gzkyor. Ve tabii medyan?n da ?ov bitti deyip, kuru grltnn biraz sesini k?smas? gerekiyor. ?ems-i Tebriziden bir szle bitirelim: E?er susarsan konu?man daha ayd?nl?k olur. nk sktta hem sessizli?in ?????, hem de konu?man?n faydas? gizlidir.

* Yrd. Do. Dr., ?leti?im Bilimleri

Kaynak: http://www.radikal.com.tr