REMZ? DURMU?
Erdo?an?n Ortado?u gezisi hi ?phesiz ki dnya bas?n?nda geni? yer buldu. Bas?n bu geziyi birka farkl? kurgu e?li?inde okuyucular?na servis etti.
Bunlar?n bir k?sm? Trkiyenin ?srail ile olan hasmane ili?kileri ve bu ili?kilerin iki taraf aras?ndaki etkilerini irdelerken di?er bir grup ise Trkiyenin gc ve Ortado?u halklar? aras?ndaki kurgulad??? ili?kiyi ve blgede, zellikle Erdo?an?n ne kadar sevildi?inden sz etti. Bir ba?ka grup ise Osmanl? padi?ah? gibi kar??land???n? ifade eden sylemlerde bulundu. Bunlar? ele alacak olursak:
Guardian: "Trkiye'nin a?? geliyor, Ortado?u bundan byle ayn? olmayacak" ifadeleriyle okuyucular?na Ortado?u ziyaretini duyurdu. Burada ki sylemlerin analizine bakacak olursak, Guardian?n, blgede ki de?i?imleri iyi okudu?unu ifade edebiliriz. Burada ki a? ve Ayn? Olmayacak gibi kavramlar hem de?i?imi hem yeni bir blgesel sistemi hem de yeni bir dzeni ifade etmektedir. Gerek blgede ki geli?imleri gerekse kresel dengelerdeki de?i?imi d?nrsek bu ifadelerin do?rulu?unu en az?ndan grlen vadede hakl? ?kard???n? ifade edebiliriz.
Financial Times; Erdo?an, ?sraile kar?? blgede hibir lkenin tak?nmad??? sert tav?rla Arap dnyas?nda kazand??? hayranl??? nakte evirmeyi amal?yor. ?fadeleriyle okuyucular?na duyurdu?u haberde, ilgili gazetenin ekonomi a??rl?kl? oldu?unu d?nrsek buradaki alg?y? daha rahat anlayabilir ve sylemlerin de ieri?ini daha rahat zmleyebiliriz. Nitekim Nakte evirme deyimini de buna rnek gsterebiliriz.
?srael Hayom; M?s?r, Erdo?an?, Yeni Selahaddin Eyyubi gibi kar???ld?. Trkler in, ?srail uaklar? ve gemilerini d?man olarak tan?mlad?. ifadeleriyle okuyucular?na Ortado?u ziyaretini duyurdu. ?srailde ?kan bu gazetenin sylemlerine bakacak olursak iki farkl? ifadeyi bir arada vererek d?nce de kar??tl?k yarat?lmaya ve kar??t duygular verilmeye al???lm??t?r. Yahudiler iin, Selahaddin Eyyubinin ne tr trajik bir olay olarak ele al?nd???n? da hesaba katarsak asl?nda ilgili gazetenin psikolojik yakla??m?n? daha iyi alg?layabilir ve bu iki farkl? d?nce gstergesi ile asl?nda bilin alt?na ?u mesaj?n verildi?ini grebiliriz: M?s?r?n yani Araplar?n bu srete kazand???n? kendilerinin kazanmad???n?. Burada ki D?man ve Selahattin Eyyubi kavram? bu iki z?t d?nceyi a?klamaktad?r.
Rusyan?n Sesi: Erdo?an?n Amac? Demokrasiyi Desteklemek. Erdo?an?n blgedeki sylem ve eylemlerini gz nnde bulundurarak byle bir ba?l?k att???n? d?nebiliriz. Nitekim Erdo?an Ortado?uda vurgusu genellikle Laiklik, Demokrasi, E?itlik gibi kavramlar zerinden bir yakla??m sergilemi?tir.
El Pais: Trkiye ?slami Demokrasiyi ?hra Ediyor. Bu sylemi Arap Bahar? sresince byk o?unlu?u Mslman olan Trkiyenin izledi?i yol ve gemi?ten getirdi?i demokratik birikim ve de blge zerindeki etkisini gz nnde bulundurularak ifade edildi?ini syleyebiliriz. Burada ifade edilen ?slami Demokrasi az ncede ifade etti?im gibi Mslman bir lkenin demokratik birikimine vurgu yaparken ?hra璒 ile de o blge zerindeki gcne vurgu yapmaktad?r.
Times: Trkiye'nin Atatrk'ten sonraki en gl lideri. Bu sylemi Erdo?an?n hem Trkiyedeki gcne hem de Ortado?udaki poplaritesine ba?l? olarak ifade edildi?ini syleyebiliriz. Bundan birka rnek verecek olursak:
- Askeri k??las?na geri gndermesi
- 2002den beri girdi?i her seim ve referandumu kazanmas?
- Rakamlar baz?nda lke ekonomisini ve refah seviyesini artt?rmas?
- Gl bir lider olmas?
- lkesinin blgesinde daha aktif rol almas?n?n kap?lar?n? amas?
Frankfurter Allgemeine Zeitung: M?s?rda bir halk kahraman? gibi kar??lanan Erdo?an, M?s?rl?lara laik bir devlet kurmalar? a?r?s?nda bulundu. Burada ki Laik syleminin ok nemli oldu?unu syleyebiliriz. zellikle bat?n?n Ortado?u yakla??m?n? d?nd?mzde bir lkenin Mslman liderinin, ba?ka bir Mslman lke iin din ile devlet i?lerinin ayr? olmas?n? istemesini, birok bas?n kurulu?u gibi Frankfurter Allgemeine Zeitungda man?etlerine ta??m??t?r. Asl?nda burada hem hayret duygular?, hem de olumlu bir yakla??m var.
Berliner Morgenpost: Erdo?an Ortado?unun prensi gibi kar??land?. M?s?rl? gazeteci Halife Gaballan?n O, kendisiyle oynanamayacak kadar gl ve gururlu. Abdlnas?r gibi gerek bir lider szleri M?s?rl?lar?n duygular?n? yans?t?yor. Blgenin gemi? de?erlerinin n plana ?kararak bir kar??la?t?rma yaparak bir yakla??m sergilemi? ve bu yakla??m iinde Erdo?an? n plana ?karm??t?r. Burada zellikle Abdulnas?r ile bir k?yaslamaya gidilmesi ok nemli. nk Nas?r, Araplar?n gelmi? gemi? en nemli liderlerinden biridir.
Corriere della Sera: M?s?rl?lar, Erdo?an? yeni Arap kahraman? olarak selamlad?. Bir ankete gre, Erdo?an, M?s?rl?lar?n yzde 78i, rdnllerin yzde 72si ve Lbnanl?lar?n yzde 62si taraf?ndan seviliyor, ?sraillilerin yzde 95i ise nefret ediyor. Erdo?an?n birka gnlk gezisini ve halk?n tevecchn d?nd?mz zaman, btn bu ya?analar gazetenin ilgisini ekti?ini ve bir al??may? man?etlerine ta??d???n? syleyebiliriz.
Erdo?an?n Ortado?uda sevildi?ini ifade eden birka ba?l??? ve sylemleri di?er bas?n kurulu?lar?ndan de grebiliriz. ??te bunlar?n birka?:
Haaretz: Erdo?an, Obama de?il. M?s?rda bir Trk Obamas?, yeni bir Osmanl? Sultan? veya ?sraile sava? aan bir lider grmeyi bekleyenler, paralar?n? geri isteyebilirler.
Die Welt: Osmanl?lar zaman?nda Arap lkelerini ate? ve k?l?la fethetmi?ti. Erdo?an ise bu lkeleri gnmzde kameralar ve ?srail kar??t? sylemlerle fethediyor.
Wall Street journal: Birok Arap, Erdo?an Ve Trkiyeyi Model Gryor.
ALGI BULANIKLI?I
Bir k?s?m bat?l? medya kurulu?lar? asl?nda Trkiyenin blgeye demokrasi ihra etti?ini ifade ederken di?er k?sm? da blgeye yeni Osmanl?c?l?k getirilmeye al???ld??? kanaatini ta??yor veya benzeri yorumlarda bulunuyor ya da be?eni duygular? dile getiriliyor. Asl?nda bu sylemlerle onlar?nda kafas?n?n kar???k oldu?u grlebilir.
Trkiyenin ald??? en kk bir tav?r bile o?u zaman ac?mas?zca ele?tiriliyor. zellikle Trkiyenin ?sraile kar?? bir sylem geli?tirdi?i zaman veya blgesinde i?birliklerine gitmeye ba?lad??? zaman Bat?l? kaynaklar Trkiyenin ?slami bir rejime do?ru e?ilim gsterdi?ini hatta eksen kaymas? ya?ad???n? defayeten ifade etmi?lerdir. Nitekim bu sylemler birazda Trkiyenin ve Dnyan?n ve de Blgenin de?i?en yzn alg?lamaya ba?lad?klar? zaman Trkiyenin bu de?i?imi nceden analiz etti?ini ve ona gre pozisyon almaya ba?lad???n? ifade ettiler. Gerekte bir ?ey vard? ki. Dnya de?i?iyordu zellikle de Ortado?u de?i?iyordu. Bu de?i?im eylemlerde sylemlerde, yakla??mlarda ve siyasal paradigmalarda ba?ta olmak zere Ortado?uda kurulacak olan her denklemde bir de?i?imi ifade ediyordu. Bu sreci ve Trkiyeyi bat?l? medya kurulu?lar?n?n paradan btne giderek de?erlendirmelerinin hem yakla??m a?s?ndan hem de alg?lama a?s?ndan byk bir avantaj sa?layaca?? kanaatindeyim.