D?J?TAL MEDYA

KAM?L ERYAZAR

oktand?r yaz?l? bas?nda eski heyecan kalmad? Art?k haberler, b?rak?n gazeteleri, haber kanallar?n?, hatta haber portallar?n?, nce Twitterla birlikte, ak?lll? cep telefonlar? ve mini tablet bilgisayarlara d?yor. Haberler, yaz?l? bas?n?n tekelinden ?k?nca, geriye ne kal?yor? K?e yaz?lar?. E onlar da zaten internette yay?nlan?yor!

stelik, geleneksel bas?l? medya, televizyonlar ve radyolar, dijital haber portallar? da art?k sosyal medyay? hem haber kayna??, hem de kendi haberlerini pazarlamak iin kullan?yorlar.

Bas?l? gazetelerin yaz? i?leri ile ayn? gazetenin internetteki haber portal?n?n editrleri aras?nda ad? konulmam?? gizliden bir rekabet ya?an?yor.

Gazetecilikte Dijital Devrim

Gazete-dergi-kitap okuru, radyo dinleyicisi ve televizyon izleyicisinden, dijital a? toplumu yesi, teknoloji okur-yazar?, dinleyici-dinletiri, izleyici-izletiri ileti?im insan?na (homo commnunication) gei?i sa?layan Dijital Devrim srecini ya??yoruz.

stelik bu srete, IPTV teknolojisi ile birlikte, televizyonlar?n da dijital medyaya kat?lacaklar? ngrlmektedir.

Dijital Devrim, salt medyay? de?il, buna ba?l? olarak pazarlama ve reklam sektrlerini de etkilemi?, de?i?tirmi?tir.

Haber ile Dijital Teknolojinin Bulu?mas?

Trkiyede 18 y?l nce bir ileti?im arac? olarak hayat?m?za giren ancak son y?llarda daha ok medyatik zellikleri ile habercilik alan?nda y?ld?z? parlayan internet, dijital gazetecilik sektrn olu?turmu?tur.

Geleneksel bas?l? medya ve televizyonlarda oldu?u gibi ok byk yat?r?mlara gereksinim duyulmadan, stelik hem bas?l? medya, hem de televizyonlar?n i?levlerini de ieren teknolojik zelli?iyle dnya bas?n tarihinde bir devrimi gerekle?tirmi?tir.

Kitlesel internet ileti?imi, ilk ba?larda geleneksel medyada sunulan enformasyonun yay?lmas?na olanak sa?layan bir i?lev stlenmi?tir. Ancak sonradan bu yetmemi?, bizzat zgn ierik retilen bir ileti?im ortam?na dn?m?tr. Sosyal payla??m sitelerinin olu?turdu?u sosyal medyan?n ortaya ?k??? ve yayg?nla?maya ba?lamas?yla birlikte de dnyan?n en byk, en nemli kitlesel ileti?im platformuna dn?m?tr.

1995 2000 y?llar? aras?ndaki ilk be? y?ll?k dnemde, genellikle bas?l? medyadan ba??ms?z haber siteleri, daha ok gnlk bas?l? gazetelerdeki haber ve foto?raflar? internet ortam?na aktarma i?levini gryorlard?. ?imdilerde ise bu durum tersine dnd. Art?k internetteki haber portallar? ve Twitter, Facebook gibi sosyal medya siteleri, bas?l? gazeteler iin haber kayna?? olmaya ba?lad?lar.

Teknoloji Okur-Yazarl??? ve e-yetenek Gerekiyor

Edebi szck i?ili?i ve harf ustal???n?n geerli oldu?u geleneksel medya ve bas?l? gazetelerde ?imdi bile dinozorlar?n egemenli?i var. Ancak her horoz kendi pl?nde termi?! Plazalarda oturup ahkam kesen, eski ku?ak karton kafal? a?abeylerimizin , hi kusura bakmas?nlar ama dijital ortamdaki sokak gazetecileri kar??s?nda fazla ?anslar? yok! nk internet ortam?nda gazetecilik yapabilmek iin, ayn? zamanda teknoloji okur-yazarl??? ve dijital e-yetenek de gerekiyor. Dolay?s?yla dijital gazeteciler daha gen bir ku?aktan olu?uyor.

Trkiyede ok satan gazetelerin tirajlar? ile internetteki haber portallar?n?n izleyici say?s? aras?nda bir paralellik bulunuyor. Ancak bu byk medya kurulu?lar?, dijital gazetecilik ve internet habercili?inde etkinlik bak?m?ndan ok gerilerdeler.

rne?in ilk olarak Haberturk.comun at??? kulvarda ko?an Gazeteport.com.tr, Ensonhaber.com, T24.com.tr gibi haber portallar?, bugn ok satan ve ok t?klanan gazetelere gre bu alanda daha ba?ar?l? konumdad?rlar. Demek ki dijital gazetecilik / internet habercili?i daha ba?ka bir ?ey!

Geleneksel medyan?n Cneyt zdemir, Ahmet Hakan gibi baz? gen programc? ve yazarlar? dijital teknolojiye de uyum sa?layarak, sosyal medyada y?ld?z? parlam?? blog ve tweet yazarlar?yla rekabet etmeye al???rken, dijital teknolojiye uyum sa?layamayan nispeten ya?l? bas?l? gazete yazarlar? ise eski etkinliklerini giderek yitirmeye ba?lam??lard?r.

Dijital gazetecilikteki en nemli stnlk: HIZ.

?nternetin ?k???ndan sonra art?k pek kalmayan meyhane bask?s? denilen erken bask?lar d???nda, gazetelerin en k?sa periyodu bir gndr. Bu bir gnlk periyotlar? nedeniyle, s?cak haber verme stnlklerini nce radyo ve televizyona kapt?ran ka??da bas?l? gazetelerin internetin ana yak?n h?z?yla rekabet etmeleri elbette olanaks?zd?r. Di?er bir yandan, ula??m olanaklar?n?n ok geli?ti?i gnmzde bile, gazeteler Anadoluda baz? k?rsal blgelere ancak bir-iki gn sonra ula?abilmektedir.

Gazetelerin yaz? i?leri ertesi gne, televizyon haber kanallar? ise o ana al???yor. 3G ba?lant?s? gibi teknolojilere kar??n, yine de televizyonlarda haberin yay?na verilmesi zaman almaktad?r. Oysa zellikle sosyal medya, twitter kullan?c?s? dijital yurtta? gazeteciler, her an her yerdeler ve editoryal kayg?lar? da yok. Duyduklar?, grdkleri anda tweetlerini gndermeye ba?l?yorlar. Son bir rnek, El Kaide Lideri Usame Bin Ladine dzenlenen operasyon, ABDden nce, Pakistanda o blgede ya?ayan bir ki?i taraf?ndan Twitterdan Gece yar?s? tepemizde helikopterler uuyor. Buralarda pek rastlan?r durum de?il, ola?anst bir ?eyler oluyor! ilk tweetiyle tm dnyaya duyurulmu?tur.

Haberi gazeteden ?renmek iin ertesi gn beklemek zorundas?n?z. Televizyondan ?renmek iinse, o an kar??s?nda olman?z gerekir, de?ilseniz ka?r?rs?n?z. ??te dijital gazetecilik ve internet habercili?i, bu ikisinin aras?nda yer alan bir formasyondur.

Ka??da bas?l? gazetelerin yapmas? gereken, kitlesel ileti?im dnyas?ndaki konumlar?n? gzden geirerek, a??n ileti?im teknolojisindeki geli?melere uyumlu interaktif olarak yeniden yap?lanmalar? gerekmektedir. Sizce ba?ka bir seenekleri var m?d?r?

Ama H?z Bazen Felakettir!

Ancak dijital gazetecilikteki h?z avantaj?, birlikteli?inde kontrolszl? de getiriyor. Birok haber, atlatma kayg?s?yla, do?rulatmaya f?rsat olmadan, editoryal szge ve kurumsal bir denetimden gemeden yay?nlanmak zorunda kal?n?yor.

Bu yzdendir ki, baz? son dakikalar, internet efsanesi ?kabiliyor! Yalan, yanl??, eksik olabiliyor. Kartopu olarak internete d?tkten sonra da, sosyal a?lar ve mail gruplar?nda forwarddan forwarda ?? gibi byyerek yay?l?yor.

Bu arada etik de?erler de unutulup bazen ok ac?mas?z davran?l?yor. Enformasyon, dezenformasyon ve maniplasyona dn?yor.

??te ciddi, kurumsal, gerek haber portallar?n?n fark? da burada ortaya ?k?yor. nemli olan, h?zl? oldu?u kadar do?ru haber verebilmektir.

?leti?imbilimciler taraf?ndan yap?lan ara?t?rmalara gre, bugn internet ortam?nda dola?an enformasyonun sadece yzde 30u gvenilir kabul edilmektedir.

Televizyon Kadar H?zl?, Gazete Kadar Ayr?nt?l?

Dijital medyan?n bas?l? medyaya gre en nemli avantaj?, h?z?n yan? s?ra zengin sunum seenekleridir. Ses, grnt, grafik, metin gibi tm unsurlar?n bir arada sunulabildi?i ve k?saca multimedya diye adland?r?lan geli?mi? sunum teknolojisi dijital medyaya byk rekabet stnl? sa?lamaktad?r. Bas?l? gazetede foto?raf kullan?l?rken; dijital gazete foto galerisi, hatta video kullanmaktad?r.

Multimedya teknolojisinin olanaklar? kullan?larak sunulan ierikle yetinmeyecek merakl?lar iin ayr?ca referans kaynaklar linkler de verilerek, sonsuz ve kesintisiz bir ileti?im ak??? sa?lanmaktad?r.

Dijital medyan?n, geleneksel bas?l? medyaya gre di?er bir stnl? de, lke s?n?rlar? d???na da, hatta a? ba?lant?s?yla tm dnyaya yay?n yap?yor olmas?d?r. Her ne kadar ?imdilik dil sorunu varsa da, bugn Google Translatein yar?m yamalak yapt??? eviri i?ini do?ru yapan sistemler yayg?nla?t?ka bu sorun da ortadan kalkacakt?r. Haber/bilgi btn dnyaya ula?acak, dola?acakt?r.

Tablet Gazetecilik

Apple?n Kurucusu ve CEOsu Steve Jobsun kameralar kar??s?na geip de iPadi tan?tt??? 27 Ocak 2010 gn, ayn? zamanda geleneksel bas?l? medyan?n saltanat?n?n y?k?l???nda geri say?m?n ba?lad??? nemli bir tarihtir.

Birok gazete ve dergi daha ?imdiden tablet versiyonlar?n? da haz?rlamaya ba?lad?lar. Gelecekte ise tablet bir versiyon de?il, tek yay?n platformu olaca?a benziyor.

IPTV teknolojisi ile nas?l ki televizyon ve internet birle?mi?se, tablet bilgisayar teknolojisi ile de ka??da bas?l? gazeteler ile dijital gazeteler birle?ecektir.

Dnyan?n en byk medya patronu, Avustralya do?umlu nl milyarder Rupert Murdoch da bu gelece?i grenlerden! The Times, The Sun, The Wall Street Journal gazetelerinden, FOX televizyonu, Twentieth Century Fox film ?irketine kadar medya ve ili?kili pek ok yat?r?m?n sahibi olan Murdoch, tablet PClerin genleri gazete okumaya zendirerek pazar? bytece?ini ve ?imdiye kadar internetteki bedavac?l??? ortadan kald?rarak, okuyucular?/tketicileri para demeye al??t?raca??n? sylemi?tir.

Tm dnyada yz milyonlarca ki?inin Tablet PC sahibi olaca?? ngrsnde bulunan Murdoch, Bu cihazlarla yapabilece?imiz ok ?ey var. Bu cihazlar teknolojik olarak geli?tike biz de haber sunumu yntemlerimizi geli?tirmek zorunda kalaca??z diye eklemi?tir.

Ancak, geleneksel bas?l? medya, hatta televizyon kanallar? ve haber portallar?, t?pk? internetin ilk ?k?? dneminde oldu?u gibi, tablet yay?nc?l???na gei?te de uyum sorunu ya?ayarak yava? kalmakta, sa?lad??? olanaklardan ?imdilik yararlanamamaktad?r.

Bu makalenin yaz?ld??? May?s 2011 tarihi itibar?yla, Trkiyede Hrriyet, Sabah, Radikal ve CNN Trk dijital kopyalar?n? olu?turarak, bir anlamda tablet yay?nc?l???na ba?lam??lard?.

??te byle Yaz?n?n bulunu?undan sonra tabletlerle ba?layan insanl???n kltrel evrimi, trajik bir sarmal-sre sonunda yine gelip tabletlere dayanm??t?r!

Dijital Dnya, Ka??ttan Medyay? Yutacak m??

Future Exploration Network adl? futurist d?nceler kurulu?u, dnyada bas?l? gazetelerin son yay?n tarihlerini 2040 Y?l? olarak ngrmektedir. Bu tarih Amerikada 2017, ?ngilterede 2019, Almanyada 2030, Rusya ve Trkiyede ise 2036 olarak belirtilmi?tir.

17. Yzy?lda gazeteler ortaya ?kt??? zaman, art?k kitaplar?n ortadan kalkaca?? sylenmi?ti. Radyo ve televizyon ?kt??? zaman da, kitaplar gazeteler dergiler biter art?k denilmi?ti. Bir sonraki, bir ncekine ayr?lan zaman? ve etkisini azaltsa bile, hibir zaman tmyle yok etmedi. nk i?levleri farkl?yd? ve yzde yz ak??m?yorlard?. stelik di?er bir yandan insanl???n kltrel evriminde birbirlerini desteklemi?, zendirmi?lerdir.

iPad tr tablet bilgisayarlar?n yayg?nla??p, fiyatlar? da ucuzlayarak daha geni? kitleler taraf?ndan kullan?lmaya ba?land???nda, bas?l? medyan?n sonu gelmese bile, kapasite ve etkinli?inin ok azalarak sembolik hale gelece?i de bir gerektir.

Belki de ?imdi gnlk olarak ?kan gazeteler, 20-30 y?l sonra hafta sonlar? tabloid boyda yay?nlanan zengin ierikli, keyifli, nitelikli koleksiyon dergilerine dn?eceklerdir.

KAM?L ERYAZAR K?MD?R?

Isparta do?umlu. Siyasal Bilimler mezunu. Okuma-yazmay? ?rendikten sonra yerel gazetelerde yazmaya, ulusal gazetelerin muhabirli?ini yapmaya ba?lad?. 

niversite y?llar?nda da haftal?k haber, ayl?k edebiyat sanat dergilerinde yazmay? srdrd. 1982 y?l?nda Gnmzde Trk Bas?n? adl? ara?t?rma inceleme kitab? ile a?da? Gazeteciler Derne?i dln kazand?. e?itli gazete ve dergilerde reklam mdrl? ve genel yay?n ynetmenli?i yapt?. Y?l?n Gazetecisi seildi. niversiteler, sanayici ve i?adamlar? dernekleri ile sivil toplum kurulu?lar?nda mentor olarak konferanslar verdi. Radyo ve televizyon programlar?na kat?ld?. 

1991 y?l?nda reklam, halkla ili?kiler, kurumsal ve pazarlama ileti?imi, marka ynetimi alanlar?nda hizmet vermek zere kendi ?irketini kurdu. 2005 y?l?na kadar sren bu dnemde haz?rlay?p ynetti?i kampanyalar, projeler ulusal ve uluslararas? dller ald?.

Halen ADV Bena ?leti?im Hizmetlerinde Dijital Medya Ynetmeni olarak grev yap?yor. Kitle ileti?imi ve kltr, ileti?im sosyolojisi, dijital medya ve toplumbilim konular?ndaki akademik al??malar? sryor. Bu konularda yay?nlanm?? 3 kitab? ve 300n zerinde makalesi bulunuyor.