DERYA ERDEM
Konuya do?rudan girelim: Her gn televizyon kanallar?n?n ana haber bltenlerini ve gazete man?etlerini i?gal eden byk parti liderinin demeleri ve grntlerinden siz de s?k?lmad?n?z m??
Ya da soruyu ?yle soral?m: o?unlu?a dayal? temsili demokrasiyle ynetilen toplumlarda medya da o?unluk sistemine/temsiline mi dayal? olmal?d?r? Bu toplum, mecliste temsil hakk? olan ve zellikle AKP, CHP ve MHP gibi o?unluk ya da statkocu/dzen partisinin semen kitlesinden mi olu?maktad?r? Merkez medyan?n haber yapma pratiklerine bak?l?rsa, evet! Peki ya, toplumun di?er kesimlerini temsil eden siyasal partiler ve muhalif hareketler?
Trkiye yine bir seim dneminde, o?unluk partilerinin birbirleriyle at??malar?na, sata?malar?na ve bir at yar??? ve ?ov haline getirilen seim arenas?nda baya??/ucuz polemiklere ve o?u kez hakarete varan karalamalara tan?k oluyor. Her seim dneminde oldu?u gibi bu seim dneminde de siyaset sahnesi, demokratik bilin, slup ve siyasal etikten olduka uzak bir grnm sergiliyor. Medya ise, bu sahneyi dekolte haber, man?et ve grntleriyle dekore edip, siyaseti ve seim srecini kim kime ne dedi, kim kimin ukurunu indirdi, magazinel jargonuna indirgiyor. Her ak?am haber kanallar?nda, haber ba?l?klar?na bak?lacak olursa, Erdo?an ?u yreden/blgeden ?yle esip grlyor, K?l?daro?lu szleriyle bombal?yor, Baheli bilmem ?u yreden vuruyor, ok sert ?k?yor (bu siyaset de niye bu kadar sertle?ir, erille?ir, ak?l s?r ermiyor). Vuruyor, k?r?yor, bombal?yor, k?l?lar ekiliyor; siyasi liderler seime gitmiyor adeta sava??yor.
Televizyon kanallar? da her ak?am cephelerden bildiriyor zaten: haber st ba?l?klar?, AKP cephesi, CHP cephesi, MHP cephesi diye uzay?p gidiyor Siyasal partiler, bu k?yas?ya sava?lar?n?, toplum yarar?na, insanl?k ad?na yapt??? iin gzlerimiz ya?ar?yor! Bizler iin, toplum iin byle k?yas?ya sava?an siyasal partilere de medya hakl? olarak sahip ?k?yor: her ak?am siyasal liderlerimizin bizler iin ne denli u?ra?t???n?, aba harcad???n? gstermek iin siyasal liderimizi allay?p pullay?p servis ediyor. Be?enmeyen televizyonun d?mesine dokunup kapatabilir tabii, ama ya evde oluk, ocuk, gen, ya?l?, kad?n, erkek, milyonlar?n gzne tak?l?yorsa ve sonra zihnine tak?l?p/yap???p kal?yorsa Meydanlarda toplan?lan kalabal??a pskevit da??t?ld? (ho?, bu da seim rant?na evrilen siyasal bir sembol art?k) diye dakikalarca haber yap?l?rken, o?u kere siyasal partilerin semen kitlesine sava? vadeden zehir zemberek fikir ve ideolojileri lokum, biskvi tad?nda sunuluyor; siyasal partilerin haberleri tad?ndan yenmiyor.
Dahas? toplumsal sorunlara ili?kin siyasal partilerin fikir ve ideolojileri arp??m?yor, sadece kafa toku?turuyor. Sorun ?u ki, siyasal partiler, siyasal arenay? bir gladyatr ?ovuna ve ucuz e?lence pazar?na evirirken, medya yapt??? yay?nlarla topluma siyasetin ve siyasal muhalefetin sadece bundan ibaret oldu?unu deklare ediyor. Muhalefet derken, siyasal iktidar?n kar??s?na, yine o?unlu?a hitap eden statkocu, dzen/sistem partilerini, yani yine iki siyasal iktidar? koyuyor. Dolay?s?yla asl?nda siyaset sahnesi, medyan?n da elbirli?iyle siyasal sekinlerin/ siyasal iktidarlar?n sava??na dn?yor. Renkler, tonlar farkl? olsa da, geleneksel statkocu/merkez sa? yap?da tm liderler birle?iyor: yani yoktur birbirimizden fark?m?z, (ama) biz Trk/Osmanl?/Cumhuriyet bankas?y?z. Medya bu siyasal partiye ve lidere kilitlenirken, toplum da ister istemez bu siyasal merkez partiye kilitleniyor. Gl bir muhalefet partisinin, zellikle gl bir sol muhalefet partisinin yoklu?unda, o?u sol e?ilimli semen bile, ne yapaca??z, CHPye oy verece?iz art?k, diyor. Bunu da oyunun bo?a gitmemesi olarak gerekelendiriyor. Oyunun bo?a gitmemesi olarak gerekelendiriyor nk, sabah-ak?am kendisine medya kanallar? arac?l???yla sadece bu parti pompalan?yor.
Byk bir semen kitlesi, toplumsal sorunlar? hakkaniyetle ele alan, vicdan?yla, yre?iyle siyaset yapan sol muhalif partileri ve adaylar? tan?m?yor bile, medya da bunda byk etken. Az-ok tan?yanlar da, di?er sol partileri ve alternatif muhalif hareketleri zay?f ve gsz grd? iin, oyunu verecekse illa ki gl bir partiye verme e?ilimi iine giriyor. Sol partilerin ve blok, olu?um gibi toplumda di?er zgrlk muhalif glerin seslerini duyuramamas?nda, etkisiz ve zay?f kalmas?nda ise, medya nemli bir rol oynuyor. Medyan?n gzleri bu parti ve olu?umlar? grmyor. Mecliste temsil hakk? oldu?u iin BDPli Krt siyasetilere kerhen ve ok s?n?rl? da olsa yer veren medya, sol muhalif adaylara, farkl? fikir ve d?ncelere, e?ilimlere temsil hakk? tan?m?yor.
o?ulcu ileri gerek demokrasilerde medya sadece o?unluk partilerine de?il, btn parti, siyasal olu?um ve muhalif hareketlerin e?it temsiline imkn verir. Sadece o?unlu?un sesine yer veren, okseslilikten, o?ulculuktan uzak bir medya demokratik roln oynayamad??? gibi toplumu da hkim/egemen/statkocu sylemlere hapseder. Toplumun dokusundaki tm renkleri, sesleri, kltrleri, farkl?l?klar? kucaklayan, tm politik kesimlerinin sesine/temsiline yer vermeyen bir medya, demokratik i?levini yerine getiremedi?i gibi, demokrasiden, adaletten, hak ve e?itlikten de bahsedemez. zgrlk oldu?unu ve demokratik yay?nc?l?k yapt???n? iddia edemez.
Gerek ?u ki, medya toplumun farkl? kesimlerine, farkl? taleplerine kr, sa??r ve dilsiz kald?ka, o?unluk partileri de bu kesimlere ve taleplere kr, sa??r ve dilsiz kalmaya devam ediyor. Zira o?unluk partileri, seslerini medya kanal?yla duyuran ve daha grnr, gl, gerek bir muhalefetle kar?? kar??ya kalmad??? srece, jargonlar? farkl? olsa da ayn? dilde, ayn? renkte, ayn? tonda konu?maya, siyaset yapmaya devam ediyor. Sadece seim dnemlerinde de?il, medya tm zamanlarda ayn? geleneksel haber yapma pratikleri iinde o?unlu?un sesine bklyor. o?unluk partisinin lideri, gn iinde nerde, ne konu?ursa konu?sun, ak?am haber bltenlerinde ya da bir gn sonra gazete man?etlerinde milyonlar?n evine konuk olaca??ndan, sesini duyuraca??ndan o kadar emin ki, bu gven ve siyasal konfor iinde siyaset yapmaya devam ediyorlar. o?u kere ne syledikleri ya da nas?l syledikleri de nemli de?il, sadece bir ?ey sylemeleri yetiyor. siyasal lideri ekip al?n, medyan?n haberlerinde syleyece?i bir ?ey kalm?yor.
Tm renkleri, desenleri, sesleri, dilleri, farkl?l?klar?yla bir demokrasi ?leni iinde gemesi beklenen seim sreci, medyan?n da nemli etkisiyle byklerin seyirlik gsterisinden teye gemiyor.
Not: Bu yaz?, Radikal ?ki gazetesinin 05.06.2011 tarihli say?s?nda yay?nlanm??t?r.
YARD. DO. DR. DERYA ERDEM
?stanbul Arel niversitesi ?leti?im Fakltesi