TIKLAYAN NES?L...
DR. TUBA KARAH?SAR
Hayran olmak iin t?klay?n ye olmak iin t?klay?n Kazanmak iin t?klay?n Yklemek iin t?klay?n ?ndirmek iin t?klay?n ?zlemek iin t?klay?n Haberin devam? iin t?klay?n
??letmeler, niversiteler, marketler, bankalar, gazeteler, televizyonlar inan?lmaz bir sratle sanal dnyada yerlerini ald?lar. Bu sayede de (!) ihtiyalar?m?z?n tmne yak?n?n? internetten sa?lamaya ba?lad?k. Daha a?k bir ifadeyle t?klamadan hibir i?imizi yapamaz hale geldik. Bunu grmek iin oturdu?umuz semtte ufak bir al??veri? yapmak yeterli. Art?k bakkala da gitsek, pastaneye de gitsek, esnaf?n bilgisayarlar?yla bir sosyal payla??m sitesini takip ederken di?er taraftan para st uzatt???na ya da bir nceki ak?am ka?rm?? oldu?u diziyi internetten takip etti?ine ?ahit olmu?uzdur.
?nternet eri?im meknlar? t?ka basa dolu. Anl?k ileti?im aralar? (MSN), video payla??m siteleri, i? a?lar?, sosyal payla??m siteleri zellikle bugn 10-20 ya?lar?nda olan Z ku?a??n?n olmazsa olmazlar?.
T?kla gelsin, yeni neslin neredeyse hayat felsefesi olmu? durumda. Yani zahmet edip aba harcam?yorlar. Dolay?s?yla haz?r olandan en h?zl? ?ekilde faydalanmaya bak?yorlar. devler okunmadan ilk bulunan siteden ?kt?s? al?narak sunuluyor. H?zl? olsun da yzeysel olsa da olur d?ncesindeler. Kitaplar? okuma gere?i duymuyorlar nk zetleri var. Kitap okumak Z ku?a?? iin vakit kayb? olarak grlyor. 10 sat?rdan fazla yaz? okumaya, 5 dakikadan uzun video izlemeye tahammlleri neredeyse yok. Yaz??malarda kulland?klar? semboller dahi k?saltmalarla dolu. Bu ba?lamda kendilerini ifade etme ve cmle kurma yetileri olduka zay?f.
Televizyonu ba? tac? yap?p evin en gzel yerine koydu?umuz gnler geride kald?. Tek kanall? ve kar??l?kl? ileti?imin olanaks?z oldu?u gnlerden televizyon programlar?nda seyirciler taraf?ndan e-postalarla kat?l?m?n yap?labildi?i gnlere geldik. Al??kanl?klar?m?z da h?zla de?i?meye devam ediyor. Annemizin yemeklerini aratmad???n? iddia eden paketlenmi? yiyecekler, zel gnlerde gnderilen so?uk SMSler, h?zl?ca tketilen diziler, 3 gnlk ?ark?lar, yar??malar k?sacas? tketim toplumunun bizlere dayatt??? pek ok ?ey istemesek de hayat?m?za girmi? durumda.
?nternetin insanlar? yaln?zla?t?rd???, kendisine ba??ml? k?ld??? da bilinen gerekler aras?nda. Pek ok ki?i bilgisayar?n ba??na oturdu?unda saatlerini harcamakta ve bunu zaman kayb? olarak grmemekte. Ancak burada (aran?yorsa e?er) sulu, t?klanan linklerden ziyade t?klayanlarda. ?nternet gnah keisi olmamal?. Zira internetin mesafeleri s?f?rlad???n?, i?lerimizi kolayla?t?rd???n?, bilgi payla??m?na olanak tan?d???n?, uzaktan e?itimle bilgiyi evimize kadar ula?t?rd???n?, ki?isel geli?imimize katk? sa?lad???n? asla ve asla gz ard? edemeyiz. O halde neyin, hangi amala t?kland??? burada nem kazan?yor. Sanal iftlikler mi kuruluyor? Sanal iekler mi gnderiliyor? Bir toplulu?a dahil olarak hissetmek iin sosyal payla??m sitelerine ye mi olunuyor? Saatlerce sohbet mi ediliyor? ?renmek istenilen konular ayr?nt?l? ara?t?rmalar?n yerine internet szlklerinden ya da internet ansiklopedilerinden mi ara?t?r?l?yor?
Dijital devrim, 3Gler, kameralar, web 3, hacker, medya sanatlar?, e-devlet, e-banka, e-al??veri?, e-kitap derken pek ok szck sosyal ya?ant?m?z? da etkiler hale geldi. Ayd?nlar?n, Parisin cafelerinde edebiyat, siyaset, felsefe konu?tu?u gnlerden; insanlar?n bloglarda, forumlarda, sohbet odalar?nda zgrce yaz??t???, kitleleri bir eylem iin rgtleyebildi?i gnlere geldik. ?nternet bir kamusal alan olarak gittike glendi. ?nternet gazeteleri, haber siteleri okurla yazar aras?nda ift ynl ileti?imin nn at?. Habere istenildi?i zaman eri?im sa?land?. Di?er taraftan ise reklamlar, t?klama esas?na dayand??? iin haber ba?l?klar? olmas? gerekti?i gibi de?il sansasyonel ?ekilde sunulmaya ba?land?.
Son kertede diyebiliriz ki elimizde mkemmel bir ara var: ?nternet. Ancak bu mkemmel arac?n kullan?m?na ili?kin s?k?nt?lar ya??yoruz kanaatindeyim. Evet, t?klayal?m gelsin ama... Do?ru gelsin, gvenli gelsin, gelip de bizi kendine tutsak etmesin Peki, o halde nas?l yararl? kullan?r?z? Ka?n?lmaz de?i?imi, geli?im ynne nas?l eviririz? Bunun cevab? ise ilk?retimden itibaren iyi bir medya okuryazar? olmakta sakl?.
Dr. Tuba KARAH?SAR
?stanbul Geli?im niversitesi