AY?E SELCEN - MAKALE Mahkeme raporlar?n?n haberle?tirilmesi 1830lara dayanmaktad?r (1).1880lerin sonlar?nda, Joseph Pulitzer New York World gazetesinin haber oda??n? politik haberlerden su ve trajediye de?i?tirdi?inde, tiraj 15 binden 250 bine ykselmi?tir. 1900lerin ba??nda William Randolph Hearst ayn? reeteyle New York Journal?n tiraj?n? artt?rm??t?r (2).
Medyan?n, Yasama-Yrtme ve Yarg?dan sonra 4. kuvvet oldu?u kabul edilmektedir. Oysa Trkiye gibi demokrasinin Timur-lenk edas?yla i?ledi?i bir lkede, medyan?n bir kuvvet de?il, ancak bir ?eylerin uzant?s? olarak i?ledi?i iddia edilebilir. Bylesi bir sistemde de, medya, daha nce de yazd???m gibi, hem polisin kolluk grevine gz dikip, hem mahkemelerin yarg?lama yetkisini stlenmeye kalkt??? sylenebilir. nk kendince btn bu ihlalleri yaparken asl?nda bir kamu hizmeti yap?yordur, kamunun haklar?n? koruyordur. Medya, toplumsal alg? zerinde ok byk ve etkili bir gce sahiptir. Bu, tart???lmas? gerekmeyen bir gerektir; bu noktada tart???lmas? gereken, medyan?n bu gc nas?l kulland??? olmal?d?r. Ancak bu gcn nas?l kullan?ld???n? tasvir eden yeterli ara?t?rma bulunmamaktad?r. Dnyadaki en gl i?letme medya. Susuzu sulu, suluyu susuz yapma gleri var. nk kitlelerin zihinlerini kontrol ediyorlar. Malcolm X, Amerikal? lider, 19251965 Dnyada, medya kurulu?lar?n?n kamu grevi yapt?klar? iddias?nda bulunup bu grevin imtiyazlar?n? kullanmalar?, hatta bu ama u?runa gere?i arp?t?p, tahrif etmeleri medya eti?i problemini do?urmu?tur (3). ET?K, B?R YK M, B?R ZGRLK M? Gazetecilik, etik de?erlerle ok s?k? ili?ki iinde an?lan mesleklerin ba??nda gelmektedir. Talu (4), ileti?im srecinde do?ruluktan sap?ld???nda, vatanda??n bunu kendi bilgisiyle dzeltme imkn?n?n yok denecek lde azald???n?, nk kamuoyunun gerek hakk?ndaki bilgisinin byk oranda medya taraf?ndan belirlenmi? veya o?alt?lm?? ama genellikle de s?n?rland?r?lm?? oldu?unu ifade etmektedir. Medyan?n aktif oldu?u, kamuoyunun istisnalar d???nda pasif oldu?u, bu tek ynl olarak i?leyen haber iletiminde, yay?nc? ve gazetecinin byk ahlaki sorumlulu?u ve bunun nemi, yukarda ifade edilen sebepten kaynaklanmaktad?r. Peki, btn bunlar? neden anlat?yorum? Bildi?iniz gibi, son birka y?ld?r, Adli Bilimler alan?nda akademik al??malar?m? ve e?itimimi srdrd?mden, hem medyan?n, art?k hem de adli bilimler alanlar?n?n iinden biri olarak gazete haberlerini daha donan?ml? bir bilgiyle inceleyebiliyorum. Uluslararas? kat?l?ml? Akdeniz Adli Bilimler Akademisinin (MAFS) kongresinde Mass Media Effect on Forensic Sciences (Kitle Medyas?n?n Adli Bilimler zerindeki Etkisi) konulu bir al??mam?, 9. Adli Bilimler Kongresinde Yaz?l? Bas?n?n Adli Bilimsel Sre Hatalar? konulu bir ba?ka al??mam? sundum. Yksek lisans tez konum ise, Yaz?l? Bas?nda Adli T?bbi ve Adli Bilimsel Srelerin Hatal? Haberle?tirilmesiydi. Bu al??malardan binlerce haberi, onlarca farkl? parametreye gre inceledi?imizde, ?u iki nokta ne ?kt?: Medyan?n adli bilimlere ilgisi, popler olaylarla artmaktad?r ve medyan?n yapt??? hatalar?n %99,4 gazetecinin do?rudan yapt??? hatalard?r (5). Haber kayna?? olan ki?ilerin yanl?? ynlendirmeleri de, gazeteci hata yapma oran?n? artt?rmaktad?r. GM?SUYUNDAK? OLAY ?NT?HAR MI, KAZA MI? Medya baz? tr sulara, daha fazla yer ay?rmakta, hatta onlar? kay?rmaktad?r. rne?in, medya cinsel sularla ilgili haberlere daha fazla yer ay?rmakta ve bu konuda daha s?k haber yapmaktad?r (6, 7). Haber yap?lma durumunu artt?ran taraflar?n nl olmas? gibi ba?ka parametreler de bulunmaktad?r. ?ki taraf?n da sayg?n ve nl ailelere sahip oldu?u ve medyan?n, kamuoyunun yksek ilgisiyle kar??la?an bir ba?ka olay da, Nazl? Sinem Erkseo?lunun Gm?suyundaki bir apartman bo?lu?unda l bulunmas?. Vakay? Agahta Christie usul inceleyelim. Olay ?yle geli?iyor: Maktle Nazl? Sinem Erkseo?lu, 26 Eyll 2010 gecesi, arkada?lar?na ifade etti?i belirtilen ?ekilde, yeni tan??t??? ?pheli Can Paksoyla Ulus 29 adl? barda yak?nla??yor. Arkada?lar?na haber vermeden orda kal?yor ve sabaha kar?? 04.44de Can?n kald??? abisinin evine gidiyorlar. Bir nceki gn ABDden gelen, dolay?s?yla jet-lag olan ve itikleri ikilerin de etkisiyle daha da yorgun olan Can k?sa sre sonra uykuya dal?yor. Ertesi gn (27 Eyll) annesiyle, ailesinin bulundu?u Adanaya gidecek olan Can, annesinin ?srarl? telefonlar?yla uyan?yor ve gece tan??t??? k?z? evde aray?p bulamay?nca, gitti?ini d?nerek, annesiyle birlikte, ua?? ka?rmamak iin, havaalan?na do?ru yola ?k?yor. Daha sonra bir di?er ?pheli olarak kabul edilen Can?n abisi Emre, maktlenin e?yalar?n? karde?inin odas?nda buluyor ve evi aramaya ba?l?yor. Israrl? bir aramadan sonra, gen k?z?n cesedini apartman bo?lu?unda buluyor ve karde?ini aray?p eve dnmesini sylyor. Daha sonra da zaten polisi arayarak durumu bildiriyor. Savc?l?k olay an?nda evde oldu?u belirlenen abi-karde?i gazetelerin ifadesine gre tedbiren tutukluyor. Oysa Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 100. maddesine gre, tedbiren diye bir tutuklama ?ekli yok. Tutuklama iin, kuvvetli su ?phesi ve/veya delilleri karartma ihtimalinin olmas? gerekir. Yani gazetelerde yer alan tedbiren ifadesi hukuken do?ru de?il. Hata bir! Yine gazete haberlerine gre, olay polis kay?tlar?na intihar olarak geiyor. Oysa olay?n orijini yarg?lama sonucu belli olacak. ?stanbul Beyo?lu Cumhuriyet Savc?l???n?n haz?rlad??? iddianame 08 Aral?kta ?stanbul Beyo?lu 2. A??r Ceza Mahkemesince kabul ediliyor ve ?phelilerin hukuksal savunmas?n? stlenenlere gre, haks?z yere 23 gn tutuklu kald?ktan sonra tahliye edilen iki karde? hakk?nda kasten adam ldrmek suundan mebbet hapis cezas? isteniyor. MEDYA, GE?C? B?L?RK???L??E M? SOYUNDU? Bu noktadan sonra her ?ey daha da karma??kla??yor. ??te tkezledi?im noktalar: * Olay?n oldu?u 26 Eyll gnnden itibaren gazetelerde, s?k s?k ve detayl? haberler ?k?yor. Otopsi raporunu sunan, yorumlayan, yeni yeni sular yaratan gazeteci arkada?lar?m?z?n atlad?klar? ok nemli bir nokta var. Ceza yarg?lamalar?nda, soru?turma (yani su ?phesinin ?renildi?i andan, iddianamenin haz?rlanmas?na kadar geen sre) savc? taraf?ndan ve gizli yrtlr, bu as?l kurald?r. Kovu?turma a?amas?, yani savc? taraf?ndan dzenlenen iddianamenin kabulnden ceza mahkemesinin karar vermesine kadar geen srecin ise a?k olmas? esast?r, gizli olmas? istisnad?r. Zaten gizli olmas? gereken bir sre, yani 26 Eyll 2010dan iddianamenin kabul 08 Aral?k 2010a kadar geen sre, tamamen medyan?n gz nnde, yeni yeni delilleri yorumlanmas?yla, belki fark?nda olunmadan iddianameyi gizli bir 4. kuvvet gibi ?ekillendirmesiyle geiyor. Hata iki! Gizli olmas? gereken bir sre olan soru?turma a?amas?nda, yine de mahkeme olaydan bir gn sonra 27 Eyll 2010 tarihinde k?s?tlay?c? yeni bir gizlilik yasa?? karar? ?kar?yor. 30 Eyll 2010da ise, olaydan drt gn sonra, mahkeme yay?n yasa?? getiriyor. Yani bylesi s?k? s?k?ya bas?ndan uzak tutulmas?, adil yarg?lama srecinin i?lemesi iin gerekli olan ve bunun mahkeme kararlar?yla da belirlendi?i bir olay?n k?sa otopsi raporu (yani otopsi n raporu) ve 23 Kas?m 2010da tamamlanan kati otopsi raporu nas?l medyan?n eline geti? * Medya hangi uzmanl?k ve bilirki?ilik vasf?na dayanarak, servis etti?i bu raporlar? yorumluyor? rne?in, DNA gibi biyolojik materyallerle ilgili verileri ancak bir adli serolog do?ru okuyabilir. * Gizlilik ve yay?n yasa?? olan bir soru?turmada, medya raporlar?n ieri?ini en ince detay?na kadar nas?l biliyor? rne?in, olay yeri incelemesi bizzat yapm??lar gibi, gen k?z?n l bulundu?u 4 metrekarelik havaland?rma bo?lu?unda hl kan izleri duruyor diye yaz?l?yor (8). Bir ba?ka nokta: Maktlenin ailesinin avukat? Epzdemirin talebi zerine harekete geen ba?savc?l???n iste?iyle, Cinayet Bro Amirli?i, apartman bo?lu?una bakan pencerede maktle Nazl? Sinem Erkseo?lunun parmak izlerinin olup olmad???n? ara?t?r?yor. Sabah gazetesi muhabiri Gl Kireklo, iddianamenin 6 sayfal?k oldu?unu bir ba?ka haberinde belirtti?ini gz nne alarak, ona bildirilen do?ruyu yazd???n? varsaymak yerine olacakt?r (9). ()Raporda, pencerede 20 parmak izi bulundu?u, bunlardan 11inin mukayeseye elveri?siz oldu?u bildirildi. Mukayeseye elveri?li 9 parmak izinin 7sinin ise sa? el orta, sa? el i?aret ve sa? el yzk parmak izi olmak zere Mahmut Emre Paksoya ait oldu?u kaydedildi. (9, 10) ?nsan?n kendi evinde parmak izi olmaz m?? stelik, gen k?z? ararken, apartman bo?lu?unda bulup pencereyi am??sa Hata ! Bir ba?ka eli?ki ise, cinsel ili?kinin olup olmad??? konusunda. Yine gazeteci arkada?lar bilirki?ilik yapm??. Maktlenin g?s ve vajina blgesinden al?nan srnt rnekleriyle ilgili G?s blgesinden al?nan srnt rneklerinde Can Paksoya ait DNA profillerine rastland?. Vajina blgesinden al?nan srnt rneklerinin ise Paksoy ailesinin soy a?ac?ndan olan ki?ilere ait DNA profilleriyle uyumlu oldu?u grld (11, 12). Bizlere, Adli Bilimler e?itimimizin ta ilk gnnde ?retilen Locard prensibi ?yle der: Her temas iz b?rak?r. Yani vajinada bir erke?e ait iz bulmak iin, mutlaka cinsel ili?ki olmas? gerekmez, herhangi bir el veya parmak dokunu?u bile ki?iye ait biyolojik materyalin o blgeye bula?mas?n? sa?lar. stelik raporlarda meniyle ya da spermle ilgili bir ?eyden bahsedilmiyor. Bahsedilse, bu kadar detayl? ve titiz al??an gazeteci arkada?lar?m mutlaka atlamazlard?. Cinsel ili?ki ba?ka bir ?ey, dokunmak ba?ka bir ?ey Hata drt! stelik maktlenin annesi, Ferah Kural, Sabah gazetesine verdi?i rportajda, cinsel ili?ki iddialar?n?n do?ru olmad???n?, DNA bulunmas?n?n cinsel ili?ki anlam?na gelmedi?ini sylyor ve medyay? daha duyarl? olmaya davet ediyor (13). Muhabirler Adli T?p raporunu geici bilirki?ilik yaparak yorumlamaya devam ediyor: T?rnaktaki ?z Direni? ??areti (11, 12). 10 t?rnaktan al?nan srntlerin 5inde Paksoy ailesinin erkek fertleriyle uyumlu DNA profillerine rastland?. Bu durum, Erkseo?lunun direnmi? olabilece?ini d?ndryor. Oysa t?rnak alt?nda bir ba?kas?na ait biyolojik materyalin ?kmas? o kadar da zor bir ?ey de?ildir. Adli t?bbi a?dan bilindi?i zere, biriyle tokala?mak kadar gndelik bir hareketle dahi DNA hcrelerini ieren epitelyum hcrelerinin ki?iden ki?iye gemesi t?bben mmkndr. Tabii muhabir arkada?lar, bu t?rnak alt? DNA delilini, bo?u?ma ve direni? olarak yorumluyorlarsa, Can Paksoyun fiziki muayene raporlar?n? da grmek gerek. Herhalde direni?le kar??la?t???na gre, bir yerlerinde t?rnak izleri olmal? de?il mi? T?rnak alt?nda, deri paras?, kan, k?l gibi dokular?n bulunmas? ba?ka bir ?ey, DNA saptanmas? ba?ka bir ?ey! Hata be?! * Gizlilik ve yay?n yasa?? karar? olan bir dava hakk?ndaki savc?l?k iddianamesinin bas?na yans?mas?ndan sonra, gazetelerin man?etleri hemen yarg?ya vard?lar ve davan?n grlmesine gerek kalmad?. Ba?l?klar ?yleydi: ?ki karde?, Sinemi a?a?? att?lar, ?ntihar de?il, cinayet Peki btn dedektif dizilerinde, CSI dizilerinde izledi?imiz, ?rendi?imizi sand???m?z, lkemizde de tm dnyada oldu?u gibi ok nemli bir hukuk maddesi olan Masumiyet Karinesine ne oluyor? Hani sululu?u kan?tlanana kadar herkes masumdu? Sadece bir iddianame mi kesin hkm verilmi? gibi etiket yap??t?r?yor insan?n zerine? Bu yarg?ya varan, bunu yazan gazeteciler, yarg? kararlar?n? etkilemeye ynelik su i?lemiyorlar m?? Hata alt?! * Annesi babas? kendisi kkken ayr?lan, ABDde e?itim almas?na ra?men dndkten sonra Trkiyede 1,5 y?l iinde i? bulamayan, sevgilisinden 2 ay nce ayr?lan maktle Nazl? Sinem Erkseo?lu, DHAya gre (Do?an Haber Ajans?) gre 3 (14), C?HAN haber ajans? kaynakl? Bugn gazetesi haberine gre (15) 5 y?l nce ila ierek intihar etmeyi denemi?. Psikiyatrlar bunun dikkate al?nmas? gereken bir nokta oldu?unu sylerken, maktlenin babas? Ergn Erkseo?lu ise K?z?m?n daha nce de intihar giri?iminde bulundu?u do?ru. Ama bytlecek bir olay de?il diyor (16). * Medyan?n ilk gnden beri ikinci bir Mnevver Karabulut davas? olarak bakt??? ve bu ?ekilde tan?mlad??? olayda hangi ortakl?klar var? Bu olaydaki maktle Nazl? Sinem Erkseo?lu, ldrp kesilip para para p kutular?na da??t?lmad?. Bu olaydaki ikili yeni tan???yor, oysa Karabulut ve Garipo?lu uzun zamand?r sevgiliydi. Garipo?lu aylarca adaletten kaarken, Paksoy karde?ler olay? kendileri bildiriyor, delilleri gsteriyor ve adaletle i?birli?i yap?yorlar. Ben tek bir ortakl?k grebiliyorum: iki davada da m?tekinin avukat? Rezan Epzdemir. * Peki, adaletin bir sava??s? ve savunucusu olan bir avukat, stlendi?i davayla ilgili gizlilik ve yay?n yasa?? kararlar?n? bile bile nas?l gazetelere demeler veriyor? Neden Paksoylar?n avukatlar?n?n tek bir szn okumuyoruz gazetelerde? Epzdemir, herhalde Karabulut vakas?ndan al??t??? medya ilgisi sevmi? olacak ki, gizli yrtlmesi gereken soru?turma srecinin, mahkemelerce verilen gizlilik ve yay?n yasa?? kararlar?yla daha da s?k? s?k?ya itlerle evrildi?i unutuyor ve ?yle beyanatlarda bulunuyor gazetelere: Ailenin avukat? Rezan Epzdemir de Sinemin itildi?i ihtimali zerinde duruyoruz a?klamas?yla dikkat ekti (17). Avukat Epzdemir, ?pheliler, Daha nce hi gr?medik diyor poliste. Savc?l?kta ise, Kas?mda kuzenim tan??t?rm??t? bizi diyorlar. Adli T?p raporu ve DNA analizi bir aya kadar ?kacakt?r. Biz Sinemin itildi?ini d?nyoruz, yorumunu yapt? (18). Sinemin babas? Ergn Erkseo?lunun avukat?, dn dileke vererek karde?lerin tutuklanmas?n? istedi. Can Paksoyun Sinem ile cinsel yak?nla?mada bulunmad???n? anlatt???n? ancak aksini syleyen bulgular oldu?unu belirleyen raporlar oldu?unu kaydetti (19). stelik daha bu s?rada iddianame kabul edilememi?ti. Tekrar soruyorum: Peki, adaletin bir sava??s? ve savunucusu olan bir avukat, stlendi?i davayla ilgili gizlilik ve yay?n yasa?? kararlar?n? bile bile nas?l gazetelere demeler veriyor? Neden Paksoylar?n avukatlar?n?n tek bir szn okumuyoruz gazetelerde? Neden 28 ya??ndaki avukat Rezan Epzdemir, 03 Ekim tarihinde Star gazetesinde yay?nlanan rportaj? veriyor (20) ve hem Mnevver Karabulut davas?yla ilgili Asla ve asla Cemin avukat? olmazd?m derken, Sinemin lm 1 ay iinde ayd?nlan?r diye beyanatlar veriyor? Ve bu davayla ilgili akl?na tak?lan ?pheli noktalar? payla??yor? Avukat?n bu a?klamalar?, medyan?n srekli yeni speklasyonlar?, davayla ilgili verilen tedbir kararlar?na muhalefet ve yarg? makamlar?n? etkilemeye ynelik su olu?turmuyor mu? Peki, savc? 26 Eyll 2010 gnnden, iddianamenin kabul edildi?i 08 Aral?ka kadar geen 42 gnde, iddianameyi haz?rlarken hi mi etkilenmiyor medyada ?kan haberlerden? ?nsanlar bunu merak ediyor, hi mi savc?n?n akl?n?n bir k?esine tak?lm?yor a?a?? ittiler/att?lar/yalan sylemi?ler gibi belirleyici ifadeler ve etiketler? ??te benim adli bilimsel al??malar?m da bu konu zerine S?Z CSI ETK?S? TRK?YEDE YOK MU D?YORSUNUZ? CSI Etkisi, Amerikadaki CSI (Crime Scene Investigation- Olay Yeri ?nceleme) dizilerinden ilham al?narak verilen bir etiket. Kitle medyas?n?n ve CSI gibi polisiye dizilerin adli yarg? makamlar? zerinde etkisini ifade ediyor. Bu etki maalesef genel anlamda olumsuz bir etki, bu tip dizilerde gsterilen adli bilimsel yntemler jri yelerinin kan?tlar?n sunulumu ve verdi?i sonular?yla ilgili beklentilerini ykseltirken, yaz?l? medyan?n yapt??? haberler de mahkemeyi ynlendirici bir tutum izleyebiliyor. Amerikan Temyiz Mahkemesi ve Amerikan Barolar Birli?i bile, kitle medyas?n?n toplumun adalet sistemini alg?lay???n?n zerinde etkisi oldu?unu kabul ediyor (21, 22). Yap?lan ara?t?rmalar (23, 24), sosyal evremizin ok gl bir bilgi kayna?? oldu?unu ve insanlar?n ?renmesinin byk o?unlu?unun di?erlerini gzlemleyerek oldu?unu kan?tlam??t?r. Adli alanda yap?lan ara?t?rmalar ise, medyan?n adli olaylar? ele al?? biiminin hem medeni hukuk davalar?nda (25), hem de ceza hukuk davalar?nda (26, 27, 28, 29, 30) jrinin, savc?lar?n ve hkimlerin alg?lar?n? etkiledi?ini kan?tlam??t?r. 2000 y?l?nda CSI dizilerinin ba?lamas?yla konu edilmeye ba?layan ve son 5 y?ld?r da etkileri zerine bilimsel al??malar yap?lan CSI Etkisi konusundaki ampirik al??malar yeterli olmasa da, CSI Etkisini yasal ba?lamda inceleyen al??malar son y?llarda artmaya ba?lam??t?r (31, 32, 33). Bu al??malar, CSI dizilerinin ve di?er hukukla ilgili dizilerin, yay?nlar?n yarg?lama sreci zerinde ve yarg? makamlar? zerinde etkisi oldu?unu gstermi?tir. Medyan?n, son olarak maktle Nazl? Sinem Erkseo?lu vakas?nda grd?mz gibi, geici bilirki?ilik grevi stlenmesi ve toplumun ve yarg?n?n alg?s?n? ?ekillendiriyor olmas?, medyan?n gcn ktye kullanmas? de?il mi? Medya aralar?n?n, bir adli olayla ilgili haber yaparken, Masumiyet Karinesini tamamen gz ard? etmeleri Bas?n Meslek ?lkeleriyle eli?miyor mu? Mnevver vakas?nda da grd?mz gibi, ?imdi Erkseo?lu davas?nda medyan?n tutumu, adil yarg?lamay? etkilemiyor mu? Medya, habere konu etti?i suun sorumlusu olmasa da, kanun ve dzenle ilgili toplumdaki abart?lm?? bir deh?etin, korkunun ve tepkinin sorumlusudur (34). Medyadaki haberlerden elde edilen veriler uzmanlar?n elindeki do?rulanm?? verilerle uyu?mayabilir. Veriler eli?kili olsa da, yalan haber yapmakla sulansa da, medyan?n etki gc azalmamaktad?r. ABDde 2001 y?l?nda yap?lan bir ara?t?rma, toplumun %76s?n?n bir su hakk?ndaki fikirlerini, medyada grdkleri, duyduklar? ve okuduklar? bilgilerle olu?turduklar?n? gstermektedir (35). Bu durumda, kitle medyas?n?n, sululu?u kan?tlanmam?? bireyler hakk?nda haber yaparken zdenetimini artt?rmas? ve daha fazla hassasiyet gstermesi gerekmez mi? Bizler, hem iki ailenin de mahremiyetinin korunmas?n? sa?lamak, maktleyi szde savunanlar taraf?ndan daha da ma?dur edilmesini engellemek amac?yla ve adil yarg?lama srecinin hakkaniyetle i?lemesi iin, medyan?n hl do?ru i?leyen paralar? olarak daha sa?duyulu olmal? ve haberlerimizi yle haz?rlamal?y?z. Medya, her haberi s?ca?? s?ca??na takip etme tela??nda ve gayesinde ufak tefek hatalar yapabilmektedir, bu hatalar gz ard? da edilebilmektedir. Ancak bu haberleri yaparken ki?ilik haklar?, zel hayat?n gizlili?i, mahkeme kararlar?yla belirlenmi? s?n?rlar a??ld???nda, hem Masumiyet ?lkesi, hem de Adil Yarg?lanma Hakk? a?ka ihlal edilmekte ve hukuka ayk?r? bu tutumlar medyay? da suun bir paras? haline getirmektedir. Peki, siz, hl Trkiyede CSI Etkisi yok mu diyorsunuz? KAYNAKLAR 1- Chermak, S. (1995) Crime in the News Media: A Refined Understanding of How Crimes Become News: Media, Process, and the Social Construction of Crime: Studies in Newsmaking Criminology (G. Barak, Eds), pp.95-130, Taylor & Francis Publications iinde. 2- Lotz, R. E. (1991) Crime and the American Pres, pp.1011, Praeger, New York. 3- Medya ve Etik (1999), Birikim, 117 : 6. 4- Talu, U. (2000) Dipsiz Medya, s.142, ?leti?im Yay?nlar?, ?stanbul. 5- Ghan, A. S. (2010) Yaz?l? Bas?nda Adli T?bbi ve Adli Bilimsel Srelerin Hatal? Haberle?tirilmesi, s: 86, ?stanbul. 6- Smith, S. J. (1984) Crime in the News, British Journal of Criminology, 24 : 289-295. 7- Jewkes, Y. (2004) Media and Crime, pp.3563, Sage Publications, Beverly Hills. 8- Sabah Gazetesi, 28 Eyll 2010 tarihli haberi, muhabirler: Glay F?rat, R?dvan Tezel, Deniz Derin, Mustafa Kaya, Ali Oktay, a?da? etindemir. http://www.sabah.com.tr/Yasam/2010/09/28/intihar_supheli_bulundu_iki_kardes_tutuklandi 9- Sabah Gazetesi, 10 Kas?m 2010 tarihli haber, muhabir: Gl Kireklo. http://www.sabah.com.tr/Yasam/2010/12/10/savci_paksoy_kardesler_sinemi_pencereden_atti 10- Sabah Gazetesi, 10 Kas?m 2010 tarihli haberleri, muhabir: Gl Kireklo. http://www.sabah.com.tr/Yasam/2010/11/10/camda_parmak_izi_bulunamadi 11- Sabah Gazetesi, 06 Aral?k 2010 tarihli haberi, muhabir: Gl Kireklo. www.sabah.com.tr/Gundem/.../gogus_ve_tirnakta_canin_dnasi_cikti 12- Taraf Gazetesi, 07 Aral?k 2010 tarihli haberi. http://www.taraf.com.tr/haber/paksoy-lari-paklamayan-rapor.htm 13- Sabah Gazetesi, 11 Aral?k 2010 tarihli haberi, muhabir: Pervin Metin. http://www.sabah.com.tr/Yasam/2010/12/11/karsima_cikip_prensesime_ne_yaptiklarini_anlatsinlar 14- DHA haberi, 27 Eyll 2010 tarihli, muhabirler: mit Trk, Kubilay Ayd?n, Mehmet Aktaran, Felat Bozarslan. http://dha.com.tr/n.php?n=genc-kiz-daha-once-intihari-denemis-2010-09-27 15- C?HAN haber ajans? kaynakl? Bugn gazetesi haberi, 27 Eyll 2010. http://www.bugun.com.tr/haber-detay/119804-sinem-in-sir-olumu-haberi.aspx 16- Habertrk gazetesi haberi, 30 Eyll 2010 tarihli, muhabirler: Sedef ?enkal, Mustafa ?ekero?lu. http://www.haberturk.com/yasam/haber/556738-uc-olumde-uc-gelisme 17- Bugn gazetesi haberi, 30 Eyll 2010 tarihli, muhabir: Tolga Atar. http://www.bugun.com.tr/haber-detay/120429-allah-korkusu-lazim-haberi.aspx 18- Sabah gazetesi haberi, 30 Eyll 2010 tarihli. http://www.sabah.com.tr/Gundem/2010/09/30/nazlinin_itildigini_saniyoruz 19- Habertrk gazetesi haberi, 08 Aral?k 2010 tarihli. http://www.haberturk.com/yasam/haber/579302-iddianame-kabul-edildi 20- Star gazetesi haberi, 03 Ekim 2010 tarihli, muhabir: zkan Gven http://www.stargazete.com/pazar/sinem-in-olumu-bir-ay-icinde-aydinlanir-haber-298894.htm 21- Fox, L. R., Van Sickel, R. W., (2001), Tabloid Criminal Justice in an Age of Media Frenzy, p-5-8. 22- American Bar Association Report on Perceptions of the US Justice System, 62 ALB. L. REV., 1999:1307. 23- Bandura, A., (1969), Social learning of moral judgments. Journal of Personality and Social Psychology, 11: 275279. 24- Bandura, A., (1978), Social learning of aggression. Journal of Communication, 28: 1229. 25- Robbennolt, J.K., & Studebaker, C. A., (2003), News media reporting on civil litigation and its influence on civil justice decision making. Law & Human Behavior, 27: 5-27. 26- Kovera, M. B., (2002), The effects of general pretrial publicity on juror decisions: An examination of moderators and mediating mechanisms. Law & Human Behavior, 26: 43-72. 27- Moran, G., & Cutler, B. L., (1997), Bogus publicity items and contingency between awareness and media=induced pretrial prejudice. Law & Human Behavior, 21: 334-339. 28- Studebaker, C. A., Robbennolt, J. K., Pathak-Sharma, M. K., & Penrod, S. D., (2000), Assessing pretrial publicity effects: Integrating content analytic results. Law and Human Behavior, 24: 317-337. 29- Vidmar, N., (2002), Case studies of pre- and midtrial prejudice in criminal and civil litigation. Law & Human Behavior, 26: 73-105 30- Wilson, J. R., & Bornstein, B. H. (1998), Methodological considerations in pretrial publicity research: Is the medium the message? Law & Human Behavior, 22: 585-597. 31- Podlas, K., (2006), The CSI Effect: Exposing the media myth, Fordham Intellectual Property, Media and Entertainment Law Journal, 17: 429-465. 32- Reardon, M., Cooper, M., Morales, G. & ONeil, K., (2006), Examining criminal and evidence expectancies with the use of profile evidence. Paper presented at the American Psychology-Law Society Annual Conference, St. Petersburg, FL: 33- York, R. M., ONeil, K., & Evans, J. (2006), The CSI effect: Presentation style, eviden quality, and a possible remedy. Paper presented at the American Psychology-Law Society Annual Conference, St. Petersburg, FL. 34- Wykes, 2001.
35- Dorfman, L., Thorson, E., Stevens, J. E. (2001) Reporting on Violence: Bringing a Public Health Perspective into the Newsroom, Health Education and Behaviour, 28 : 402-419.