BASINA DEMOKRAT?K BASKI!
F?KRET ?LK?Z - B?ANET
2009 y?l? ?lerleme Raporunda, Trkiye'den yap?lan ba?vurular hakk?nda, Avrupa ?nsan Haklar? Mahkemesi taraf?ndan verilen 381 kararda Trkiye'nin A?HS'i ihlal etti?i sonucuna var?ld???na de?inilmi?ti. Ba?vurular?n %11'i ifade zgrl?, %5'i i?kence yasaklar?yla ilgiliydi. Genel olarak, A?HM'e Trkiye aleyhine yap?lan daha ok say?da ba?vuru vard?.
Bu tespit, 2010 y?l?nda da de?i?medi. Trkiye'de ne kadar serbest tart??ma yap?l?rsa yap?ls?n, baz? gerekler de?i?miyordu. ?fade zgrl?nn ihlaline ili?kin Trkiye'den A?HM'e hl ok say?da ba?vuru yap?ld??? gere?i 2010 ?lerleme Raporunda yine yer ald?.
2009 y?l?n?n Ekim ay?n?n ba??ndan itibaren 2010 y?l?n?n Ekim ay?na kadar olan dnemi kapsayan 2010 ?lerleme Raporu'nun ifade zgrl? blmnde; "Krt meselesi, az?nl?k haklar?, Ermeni meselesi ve ordunun rol" gibi hassas konularda eskiye oranla daha a?k ve serbest hale gelen tart??malar?n medya ve toplumda geni? lekte srd? belirtilmi?.
A?HM kararlar?na yans?yan hak ihlallerimizi o?altmay? ve ifade zgrl?n ihlal etmekteki kararl? tutumuzdan vazgemiyoruz. Hak ihlallerini ?srarla srdryoruz.
Israrl? tutumumuzun sonucunda a?lan ceza davas? say?s? ve mahkmiyet kararlar? her geen gn art?yor. rne?in 2010 y?l? ?lerleme Raporuna gre, TCK'nin 125. maddesinde dzenlenen hakaret suu nedeniyle gazeteciler hakk?nda ceza davalar? a?l?yor ve birok mahkmiyet karar? verilmi? durumda. TCK'nin 301. maddesinde yer alan "Trkl?e hakaret" dzenlemesi de hl su say?l?yor ve ifade zgrl?nn k?s?tlanmas?nda, TCK'nin di?er hkmleri ile zellikle Terrle Mcadele Kanunu ve Bas?n Kanunu da en s?k ba?vurulan kanunlar aras?nda
zellikle, Ergenekon davas? hakk?nda yay?n yapan gazetecilere kar?? a?lan ok say?da ceza davas?, endi?e sebebidir. Soru?turmalar?n gizlili?ini ihlal (TCK 285 m.) veya adil yarg?lamay? etkilemeye te?ebbs( TCK 288 m.) sulamalar?na gre gazeteciler hakk?nda 4.091 soru?turma a?ld??? Rapora gemi? bulunuyor. ?lerleme raporu bu durumu, "oto sansrle sonulanabilir" ?eklinde, do?ru tespit etmi?. Medyada, "oto sansr" uygulanmaktad?r.
?lerleme Raporu, Adalet Bakanl???n?n ifade zgrl?nn hukuki erevesine ili?kin olarak srdrd? "gzden geirme" al??mas?n?n henz tamamlanmad???na da de?iniyor. Bu al??ma tamamlanmad???, yasalarda de?i?iklik yap?lmad??? veya istenildi?i gibi bir de?i?iklik gerekle?medi?i takdirde; 2011 y?l?nda ifade zgrl? sorunu ?? gibi byyecektir.
?lerleme Raporuna gre, Krt meselesini tart??an veya Krte yay?n yapan gazeteler zerindeki bask? artm??t?r. 2010 y?l? iinde Diyarbak?r'daki Azadiya Welat gazetesinin yay?m? birka kez yasaklanm?? ve bu gazetede al??an gazeteciler terrizm propagandas? yapmak sulamas?yla hapis cezas?na arpt?r?lm??t?r. A?HM, rper ve di?erleri/Trkiye davas?nda, Trkiye'nin Terrle Mcadele Kanunu'nun 6. maddesini revize etmesi gerekti?ine karar verilmi?tir.
Nefret sylemleri ile ilgili olarak, Avrupa Konseyi Trkiye'ye, medyay? dini az?nl?klara sayg? konusunda bir etik davran?? kodu geli?tirmeye te?vik etmesini ve medya arac?l???yla nefretin k??k?rt?lmas?n?n kovu?turulmas?n? tavsiye etmi?tir.
Trk Ceza Kanunu'nun 301. maddesine ayk?r?l?ktan a?lan ceza davas? say?s? azd?r. Adalet Bakanl??? taraf?ndan TCK'nin 301. maddesine May?s 2008'de getirilen de?i?iklik sonras? a?lan davalar?n say?s?nda bir d?? grlm?tr. Adalet Bakanl??? taraf?ndan 1 Ocak 2010-31 Temmuz 2010 tarihleri aras?nda incelenen 369 dava dosyas? iinden 270 davan?n a?lmas?na izin verilmemi?, 10 dosya iin dava a?lmas? izni verilmi? ve bylece dava a?lmas?na izin verilen oran?n toplam dosyalar iinde % 3,57'ye kar??l?k geldi?ine; ?lerleme Raporunda yer verilmi?tir.
Buna kar??l?k kamu dzenine (TCK'nin 214, 216, 217, 218 ve 220. maddeleri), devletin gvenli?ine (305.madde) veya anayasal dzene (312 ve 314. maddeler) kar?? sular? ve mstehcenli?i (226. madde) ieren ve ayr?ca TCK'nin 318. maddesi (halk? askerlikten hizmetinden so?utmaya ili?kin) a?lan soru?turma ve davalar?n srd? belirtilmektedir. Terrizmin, Terrle Mcadele Kanunu'nda geni? tan?mlanmas? nedeniyle ifade zgrl? ba?ta olmak zere temel zgrlklerin kullan?m?ndaki k?s?tlamalar endi?e kayna?? olmay? srdrmektedir.
3984 say?l? Radyo ve Televizyonlar?n Kurulu? ve Yay?nlar? Hakk?nda Kanun'un baz? maddelerinin yorumlan?? tarz? ve yay?nc?lara uygulanan yapt?r?mlar?n endi?e uyand?rd??? Raporda yaz?l?d?r.
Ayn? ?ekilde ?nternet sitelerinin ve zellikle May?s 2008 - Kas?m 2010 aras?nda Trkiye'den Youtube'a resm eri?im sa?lanamad???, 5651 say?l? ?nternet Ortam?nda Yap?lan Yay?nlar?n Dzenlenmesi ve Bu Yay?nlar Yoluyla ??lenen Sularla Mcadele Edilmesi Hakk?nda Kanunun, ifade zgrl?n s?n?rlad??? ve vatanda?lar?n bilgiye eri?im hakk?n? k?s?tlad??? belirtilmektedir.
Raporda yer alan cmlelerle; "Bas?n zgrl? ile ilgili olarak, bas?na ynelik siyas sald?r?larla ilgili endi?eler devam etmektedir. Hkmeti ele?tiren Do?an Medya Grubu'na 2009 y?l?nda verilen vergi cezas?yla ilgili dava srmektedir. Bas?n, bu davan?n ba?lamas?n?n ard?ndan haber yaparken kendi kendini s?n?rlamaktad?r. Asker yetkililer de dhil, st dzey yetkililer ve siyasetiler taraf?ndan gazeteciler hakk?nda al??malar?yla ilgili davalar a?lm??t?r."
2010 y?l?n? de?erlendiren ?lerleme Raporu'nun sonucuna gre; bas?n zgrl? ve bas?nda o?ulculuk da dhil olmak zere ifade zgrl? konusunda, a?k ve serbest tart??ma srm? ve geni?lemi? olmakla birlikte s?n?rl? ilerleme kaydedilmi?tir. Bununla birlikte, Trk hukuku, A?HS'ye ve A?HM itihad?na uygun ?ekilde ifade zgrl?n yeterli lde gvence alt?na almamaktad?r. Gazetecilere kar?? a?lan dava say?s?n?n fazlal??? ve internet sitelerine s?k s?k getirilen yasaklar endi?e konusudur. Bas?n zerindeki gereksiz siyasi bask?lar ve yasal belirsizlikler uygulamada bas?n zgrl?n etkilemektedir.
?fade zgrl? ile ilgili ?lerleme Raporunun sat?r ba?lar? bunlar... Sonu olarak, Trkiye'de bas?n zgrl? gvence alt?nda de?ildir, aksine bask? alt?ndad?r. Devlet yneticileri cezaevinde bulunan gazetecilerin varl???na ra?men bas?n zgrl?nn savunucular?d?r.
Varm?? gibi gsterilen ve serbestlik iinde kullan?ld??? "varsay?lan" ifade zgrl?ne kar?? yrtlen bask?lar, asl?nda tm temel hak ve zgrlklere kar?? bir tehdittir.
Bu "varsay?lan" ifade zgrl?nn eli?kili durumu nas?l a?klanabilir? Herhalde olsa olsa "ileri demokrasi" dedikleri anlay?? bu olmal?(!) Bu anlay??a gre bas?n zgrl?ne kar?? bask? ya da bir "tehdit" varsa bile, "dzene uygun demokratiklik (!)" de herhalde byle bir ?eydir...