REFERANDUMUN S?YASAL ?LET???M KARNES?
YRD. DO. DR. ABDULLAH ZKAN
Anayasa de?i?ikli?i referandumu ayd?r Trkiye'nin en nemli gndem maddesiydi. Halk olarak referanduma kilitlendik; medyadan sivil toplum rgtlerine, siyasetilerden sokakdaki vatanda?a kadar deyim yerindeyse, yemedik imedik referandumla yat?p, referandumla kalkt?k.
Bu tablodan ?kart?lacak ilk ders ?u; Referandum yapmay? bilmiyoruz, halk olarak da siyaset kurumu olarak da referandumu seim olarak alg?l?yoruz. Bu nedenledir ki zaten, meydanlarda referanduma sunulan anayasa maddelerinden daha ok iktidar/muhalefet aras?ndaki at??malar gndeme geldi. ?ktidar partisi icraatlar?n? anlatt?, muhalefet partileri de iktidar?n uygulamalar?n? bir kez de referandum kampanyas? srecinde ele?tirmeyi tercih etti.
Siyasi partiler referandumu genel seim havas?na sokunca, semenler de bu havadan abucak etkilendi, partizanl?k referandum srecine ok fazla yans?d?.
Referandumun siyasal ileti?im karnesi ise ne yaz?k ki k?r?k notlarla dolu...
nce iktidar partisi AKP; Referanduma genel seime haz?rlan?r gibi haz?rland?, kampanyas? teknik ve uygulama olarak di?er partilerin zerindeydi, zellikle a?k havay? en etkili kullanan parti oldu. yle ki, bir ara bu kadar yo?un mesaj bombard?man?n?n semende negatif etki olu?turabilece?i bile konu?uldu. AKP'nin referandumda kulland??? kimi sylemler ise toplumun de?i?ik kesimlerini rahats?z edebilecek uslp ve ierikdeydi.
Ve muhalefet partileri; "Hay?r" cephesini olu?turan CHP ve MHP, semeni ikna edecek siyasal ileti?im teknik ve uygulamalar?ndan yoksun olarak meydanlara indiler... Yine kampanyalar?n? reklamc?lara emanet etmi?ler, siyasal ileti?im uzmanlar?ndan yard?m almam??lard?. Meydanlarda grnlrlkleri ve mesajlar? zay?f idi, kitle ileti?im aralar?n? etkili kullanamad?lar, halkla yzyze ileti?imde de yeterince ba?ar?l? olamad?lar. Her iki parti genel ba?kan? da mitinglerde iktidar partisini hedef almay?, onun icraatlar?n? ele?tirmeyi ye?ledi. Polemiklerin, tart??malar?n, suni gndemlerin girdab?nda kald?lar; halka referandumda niin "hay?r" diyeceklerini tam olarak anlatamad?lar. ok fazla miting yapmakla ok ba?ar?l? olacaklar? yanl???na d?tler; mitinglerin kitleleri ikna etmede san?ld??? kadar etkili olmad??? bilgisine vak?f olmad?klar? iin alternatif ileti?im teknik ve yntemlerine ba?vurmay?, sanal ortam? kullanmay? ak?llar?na bile getirmediler.
Referandumu boykot eden BDP ise yerel medyay? ve sivil toplum rgtlerini kullanarak kitlelere ula?ma yolunu seti. Herhangi bir sebebten dolay? oy kullanmayan her semeni, kendi hanesine yazd?rmay? hedefledi.
Saadet Partisi, yeni bir anayasa tasla?? haz?rlay?p insiyatifi ele alan tek parti olarak 12 Eyll referandum srecinde esasl? bir kampanya ortaya koyabilir, niin yeni bir anayasa haz?rlanmas? gerekti?ini topluma etrafl?ca anlatabilir, iktidar ile Meclis'te grubu bulunan muhalefet partilerinin kendi aralar?ndaki polemiklerinden, k?s?r eki?melerinden ayr? bir yerde kendisini konumlayarak "fark"?n? ortaya koyabilirdi. Bu fark referandum srecinde ortaya konulabilseydi, nmzdeki genel seimlerde Saadet Partisi'nin y?ld?z? ciddi bir iktidar aday? olarak siyaset sahnesinde parlayabilirdi. Ama yaz?k ki, Temmuz ay?nda yap?lan kongre sonras? ya?anan tats?z olaylar, Saadet Partisi'ni byle bir imkan? kullanmaktan al?koydu.
Referandumun ileti?im karnesine bakarak zetle ?unlar? syleyebiliriz: Siyasi partilerimiz art?k siyasal ileti?imin gcn ke?fetmeli, siyasal ileti?imi sadece seim dnemlerinde de?il, seim d???nda da partilerinin bir paras? haline getirmelidir.
?leti?im, etkile?im, ikna, mesaj siyasal partilerin ana u?ra? alanlar?d?r. Bunlar?n srekli geli?tirilmesi, etkili hale getirilmesi, yeni tekniklerin takip edilmesi gerekir. Kamuoyu ara?t?rmalar?, semen e?ilimleri, de?i?en toplumsal yap?, sosyolojik ve psikolojik alg? siyasi partilerin yak?ndan takip etmesi gereken konulard?r.
Ayr?ca her yap?lan ileti?im al??mas?n?n llmesi, analiz edilmesi, etkisinin ortaya konulmas? gerekir. Bunu yapacak uzmanlar?n bulunmas?, yeti?tirilmesi de gerekir. niversitelerdeki bilgi birikiminin siyaset kurumuna hizmet etmesi bu durumda ka?n?lmazd?r.
Siyasi partiler referandum kampanyas?n? daha dzeyli, etik de?erlere ba?l?, toplumsal bar??a ve huzura hizmet edecek ?ekilde gtrebilirlerdi. Byle yap?lmas?, lkemizde referandum kltrnn olu?mas?na da katk?da bulunurdu.
Umar?z 12 Eyll referandumundan gerekli dersler al?n?r ve halkoylamalar? toplumu kutupla?t?ran de?il, farkl? fikirlerin rahatl?kla ifade edilebildi?i, karde?li?in doyas?ya ya?and??? demokrasi kaleleri olur.
Yrd. Do. Dr. Abdullah zkan
Siyasal ?leti?im Enstits Direktr