len ocu?un annesi ve babas? konuk olarak programa kat?lm??lard?. Bilirki?iler aras?nda, ismini ?renemedi?im Hulusi Kentmen babacanl???nda bir avukat ve Arif Verimli bulunuyordu. Tatl? Sert adl? bu program?n anl? ?anl? sunucusu Mge Anl? da ba? k?eye yerle?mi?ti.

Dikkatimi eken nokta, programa kat?lanlarla program sunucusu aras?nda ya?anan ileti?im kriziydi. Ad?yaman?n kk bir kynden gelen anne olay? anlatmaya al???yor; Mge Anl? anlat?lanlar? anlayamad???n? belirtiyordu. Ard?ndan baba devreye girdi ve meseleyi dili dnd?nce a?klamaya ba?lad?.

Bizim Anadolu insan??eklinde kulland???m?z bir tabir bulundu?unu o anda an?msad?m. Bu ifadeyi oldum olas? zememi?imdir. Nas?l bir trdr ?u Anadolu insan?? Kylerde, kasabalarda ya?ayan ve ?ehirle ili?kisini uzaktan kuran insan gruhuna m? byle denir? O zaman biz kimiz? Bu yaz?y? yazan ben ve okuyan sizler Ad?na Anadolu denilen bir co?rafyan?n gbe?inde nefes alan Atlantisliler miyiz? Anlamakta zorluk ekiyorum.

Modernle?me a?s?ndan bak?ld???nda, Anadolu insan?ve kentli insan misali bir ikilik yarat?larak sorun kolayl?kla zmlenmeye al???l?yor diyebilirim. Art?k internetin, cep telefonunun, televizyonun cra k?elere ula?t??? ve Turkcelllinin gc/Turkcellin ekim gc gibi sloganlarla kylerdeki vatanda?lar?m?z?n oynat?ld??? reklam filmlerinin fink att??? bir ortamda Anadolu insan? ifadesi ayn? tan?m? kar??layabilir mi? Her ?eyin bir nedeni olmaz. Baz? ?eyleri be?endi?iniz iin seversiniz. slogan?n?n bir araba reklam? iin kullan?ld??? ve kapitalizmin dsturu haline geldi?i bir dnyada Anadoluyu geelim, insan olman?n s?n?rlar? nelerdir? Tart??mal?y?z.

San?r?m, kendi de?er yarg?lar?m?zla kar??m?zdakileri yarg?lay?nca ortaya daha byk ileti?imsizlik sorunlar? da ?k?yor. Ne kendimizi ve gemi?imizi hat?rl?yoruz ne de kar??m?zdaki bizim ?imdimizi anlayabiliyor. Birimiz kyde apa yap?p, domatesini yeti?tiriyor. Birimiz o domatesi marketten paketle al?yor. Ayn? domatese ykledi?imiz de?erler biimi bizi farkl? k?l?yor.

rne?in; de?indi?imiz programda len ocu?un babas? k?z karde?inin gen ya?ta evlendi?inden, bu evlilik sonland?ktan sonra da bir daha evlenmedi?inden bahsediyor. Mge Anl? ?u an k?rkl? ya?lar?nda olan bu kad?n?n ilkokul a?lar?nda evlenmesini bir bayan olarak k?n?yor. Adam da onlar?n kynde berdel diye bir gelenek oldu?unu belirtip, aile mensuplar?n?n kar??l?kl? evlendirildi?ini belirtiyor. Anl?n?n anlad??? anlamda modern bir evlilik de?il, bir evlendirmelik sz konusu...

ocu?un ldrl? konusunda verilen ifadelere ba?vurulurken, babaannenin sylediklerini anlamland?ram?yor bu sefer Anl?. O dnemde aya?? k?r?k olan babaannenin ifadesindeki gneydo?u kelimesine tak?l?yor. Annenizin cahil bir kad?n oldu?unu siz sylyorsunuz. diyor adama.

Cahil kelimesinin kullan?lmas?n?yak??t?ramad???m?belirtmeliyim. Adam cahil diye bir szck sarfetmedi. Sadece annesinin okumam?? oldu?unu imetti. Cahil kelimesi okur yazar olmayan anlam?n? ta??yabilir. Siz bir program sunucusu olarak, Ad?yamandan da gelse insanlar?n aile ii ili?kilerine, annelerine ve babalar?na sayg?l? olmak zorundas?n?z. Nezaketinizi bozmadan annenizin okuma yazma bilmedi?ini belirtmi?tiniz. diyebilirsiniz. Okumu? olman?z yahut apartman dairesinde oturman?z size sylemi kaba bir slupla kurma hakk?n? vermez. Her ne sebeple olursa olsun, cahil kelimesini kullanmak argoya kamakt?r diye d?nyorum. Yerine ikame edilecek daha sa?l?kl? ifadeler mevcutken stelik, kimin kime gre hangi konuda cahil oldu?unu da bilemeyiz. Okumu?-okumam?? kar??tl???n? srekli gndemde tutmak da yerinde saymaktan ba?ka bir ?ey olmaz.

Nitekim; her blgenin kendine gre i?leyen zel ve kemikle?mi?bir yap?s? var. Bu kad?n da zaman?nda okuyamam?? olabilir; okutulmam?? da olabilir. Bunu bilmiyoruz. Bilmedi?imiz gibi, kendi ?ehirli kal?pla?m?? nyarg?lar?m?zla bir durum de?erlendirmesi yap?yoruz. Olaylar?n i yzn ?renmeden, kendimizce do?ru kabul etti?imiz ?eyleri kar?? tarafa ve izleyiciye dikta etmeye al???yoruz. Fark?nda olmasak da, birilerini srekli rencide ediyoruz.

26 Kas?m 2009da Haber Trk kanal?nda Teke Tek zel program?nda ayn?hataya Fatih Altayl?da d?t.?SAM ba?kan?Mehmet Akif Bey burs verdiklerini ve her gr?ten ?renciyi kabul ettiklerini belirtirken bir rnek sundu. ?rencinin biri hocas?na gidip: Burada ?slamiyetle ilgili al??malar yap?yorlar. Benim k?yafetime hi dikkat etmediler. demi?. Altayl? da, ?renci ba?rtl myd? diye sordu. ?SAM ba?kan?ndan Hay?r. yan?t?n? ald?. Fatih Altayl? Haaa O zaman dekolteli deyiverdi. Benzer ifadeler televizyonda s?ka tekrarlan?r oldu. Art?k, birilerinin ba?rtsnn kar??s?na dekolteyi koymay? b?rakacak kadar profesyonel olunmas? gerekti?i kan?s?nday?m. Dile hakimiyet hassasiyetinin zerinde nemle durulmal? zellikle medya taraf?ndan Mesela, bu konu Haber Trkte Dil ve Medya ?li?kisi ba?l???yla tart???labilir.

Ynlerini ?a??rm?? Mantar Toplay?c?lar? Bizim Babaanneyi Anlayabilirler mi?

Mge Anl?n?n babaanne konusundaki ifadelerine kar??, Arif Verimlinin araya girerek yapt???bir saptamay?nemsiyorum. Verimli: Orada okuma yazma bilmeyen kendi diliyle syler, okur yazar da kendi diliyle yazar. Babaanne tam anlam?yla gneydo?u dememi?tir de; caminin ilerisi, ?u evin tesi gibi bir ifade kullanm??t?r. Tutanak tutan da onu gneydo?u yazm??t?r. bb?nda bir ?karsama yapt?. Bu a?klamay? ok arp?c? buluyorum. nk; ileti?im kopuklu?u olay?n ba??ndan itibaren var. ?fade tutanaklar?ndan ba?layan bir alg? farkl?l??? Ky halk?ndan jandarmaya, jandarmadan mahkemeye, mahkemeden televizyona Koskoca bir kopukluk

?ehirli insan?n yn duygusunu nas?l yitirdi?ine ve do?adan ne denli uzak kald???na dair kimi rnekler de grebiliyoruz programda. len ocu?un babas? k?bleye bakmak ifadesini kullan?yor. Anlayam?yoruz. Ard?ndan Do?u diyor. Mge Anl? Do?uyu ge, bilmiyoruz. diyerek, adam? a?k bir ifade kullanmaya davet ediyor. Bir i?aret, bir gsterge istiyor. Belki de, ?ehirlerdeki yn tabelalar? gibi net bir belirte Ad?yaman?n on iki haneli bir kynden bahsediyoruz. Orada sizin ya?ad???n?z ?stanbulun yahut Ankaran?n kodlar?/kurallar? i?lemeyebilir. Anlamaya al??arak olaya vk?f olmak lz?m

Sabah gazetesinin 8 Kas?m 2009 tarihli The New York Times ekinde Mantar Toplama Merak?yla Hipnotize Olan Ruslar Ormanda Kayboluyorba?l?kl?bir eviri okumu?tum. eviride Ruslar?n biro?unun ormanda mantar toplarken kaybolduklar? ve kimilerinin bu yzden ld? anlat?l?yordu. ?nternette mantarc?lar klb isimli bir site kuran Aleksandr Kuznetsov da, eskiden Ruslar?n ormanda mantar toplarken kaybolmad?klar?n?; kaybolanlar?n yn duygular? krelmi? asfalt insanlar? olduklar?n? sylyordu.

Bir zamanlar gebe topluluklar iinde ya?am?? ninelerimizden ve dedelerimizden geriye kalanlar?nzerine asfalt dkp, debriyaja basan bir neslin ocuklar?olduk. ?nan?n, Egenin merkezinde yeti?en ?ifal? otlar kimsenin umurunda de?il. Yahut, amlar?n alt?nda biten mantarlar da Rusyada vuku bulan meselenin Trkiye aya??nda benze? sorunlar ya?an?yor. ocuklar?m?za gemi?imizi, hatta ?imdimizi aktarma problemimiz var. Kendi kendimizi yiyip bitirmemize neden olan bir modernle?me sorunumuz da Biz kimiz, kimlerdeniz? dedi?imizde mal mal aynaya bakanlardan olduk.

Buraya kadar yaz?lanlar?mhim bulmayanlar, olur byle vakalar diyenler ?kabilir. Ben ileti?imsizlik probleminin de tesinde, vicdani bir probleme parmak basmak ad?na Anl?n?n program?n?n en deh?etengiz taraf?na de?inmek istiyorum.

Seyircilerin aile ldreni biliyor ve ky yeri oldu?u iin gizliyor yorumlar?n?duyunca kan?m dondu. Byle bir ?ey ispatlanmadan, birilerinin alelacele sulan?p insanlar taraf?ndan yarg?lanmas?n? ?irazeden ?k?lan k?s?m olarak gryorum. Diyelim ki, aile cinayeti biliyor ve akrabalardan biri yapt??? iin gizliyor. Bu durumda bile taktir seyircinin ve sunucunun de?il, Trk adaletinindir. Yorumu yapanlar?n vurun kahpeye! zihniyetini ta??yanlardan bir fark? yoktur. Ne yani, ?imdi her nmze geleni biz mi infaz edelim? O zaman kimin yapt??? vah?eti k?n?yoruz? Kimin de?er yarg?lar?na gre kimin cezas?n? verece?iz? Kriterlerimiz ne olacak?

Ben de minicik bir masumu hunharca ldren zihniyetin as?lmas? taraftar?y?m. Ama, kalk?p da Verin ben kendi elce?izimle asay?m da demiyorum. ?pe ama??r asmaya benzemez adam asmak. Hukuki ereve neyse ona uymak gibi bir ykmll?m(z) var.

Benzer bir durumu daha nce Mardindeki Bilge Ky Katliam? olay?nda da ya?ad?k. Bylesi canince bir k?y?m? savunacak taraf?m yok. Fakat, olay?n medya ve gerekli merciler taraf?ndan net bir ?ekilde anla??lamamas?n?n ve kimi zaman konuya abuk sabuk yorumlar getirilmesinin de nedenleri var. Blgenin kendine has dinamiklerinin ve akrabalar aras?ndaki ili?kilerin do?ru biimde okunamamas? Bu konuda al??ma yapan bir sosyolog, bir halkbilimci, bir antropolog konunun aktar?l???na hemen mdahale etseydi, medyada ok daha farkl? ?karsamalar ortaya konabilirdi. K?y?m?n analizi etrafl?ca yap?labilirdi.

Bence bilimin gcde burada a??a?kar zaten. Toplumu ayd?nlatabilmekte veya devletin yarg?s?na yard?mc?olabilmekteO blgedeki ?artlara gre projeler reterek, yre insanlar?yla beraber bir ?eyler ba?arabilmekte K?z ocuklar? okusun da okusun yahut bunlar cahil kalm??lar, biz do?ru yolu gsterelim gibi tepeden inme bir kafa yap?s? hepimizi ok daha vahim olaylara seyirci kalmaya zorluyor. nce anlamal?, sonra rotam?z? belirlemeliyiz. Bu konuda derinlikli akademik al??malar yap?lmal?, sivil toplum rgtleriyle belediyeler birlikte hareket etmeli

Kim Bo?? Kim Dolu? Peki Nedir Anadolu?

Varolan zihniyeti de?i?tiremedi?imiz iin; metreshayat?ya?amay? kabul etmi??stanbullu bir k?z?n da, kuma olmaya boyun e?mi? Hakkarili bir k?z?n da ya?ad??? s?k?nt?lar? anlayam?yoruz. ?kisi de kad?nl???n getirdi?i problemleri ba?ka trl bask? aralar?yla, ba?ka ?ekillerde ya??yorlar. Hangi akl? ba??nda ve muhakeme yetene?ine byk oranda hakim kad?n metres olmay? kabul eder ki? Akabinde, niye metres olan kad?nla birlikte kar?s?n? aldatan adam?n durumunu da masaya yat?rm?yoruz? Ortada toplumsal bir sorun varsa, onu geni? a?lardan bakarak de?erlendirebiliriz. O kt, bu ahlaks?z, ?una yaz?k, buna aferin sylemleriyle sadece kesin kez yarg? belirtmi? olur, sorunlar?n kkenine inemeyiz. Batmandaki kad?n intiharlar? lkenin bat?s?nda bilgisayar ba??nda makale yaz?larak zlemez.

Bat?daki kad?n?n da, do?udaki kad?n?n da cinsiyetinden tr maruz b?rak?ld??? kimi sorunlar mevcut Yahut, gemi?ten bu yana uzay?p giden varolu? problemi Sorunlar benzer Bunlar? nleyecek/azaltacak yntemler farkl? Her blgenin kendi i ?artlar?na gre ya?anan s?k?nt?lar var. Bir kad?n?n ok rahat bir hayat srmesi de, ok kapal? bir evrede yeti?mesi de travmatik durumlara sebebiyet veriyor. Bunun anla??lmas? gerekli O zaman birimiz gavur ?zmirli, di?erimiz Krt Diyarbak?rl? olmay?z.