Bu srete "medya"n?n ne kadar nemli, ne kadar hayat bir role ship oldu?unu grmemek mmkn m? Tek-parti otoriterli?inin "ok partili demokrasi" grnts alt?nda devam eden, zde vesyeti kontroln peki?tirici bir ideolojik ayg?t gibi al??an "eski medya" yerine ?imdi "yeni medya"dan sz etmek de bunun iin anlaml?.
LEVENT KKER'?N ZAMAN'IN YORUM SAYFASINDA YAYINLANAN YAZISI
Yeni Trkiye iin yeni medya: Aman 'eski'ye benzemesin!
Geti?imiz cumartesi ak?am?, Strasbourg Trk Frans?z ??adamlar? Derne?i'nin (MEDIF) dzenledi?i "Yeni Trkiye, Yeni Medya" konulu bir panele kat?ld?m.
Cumartesi ak?am? olmas?na ra?men gayet canl? bir kat?l?mc? grubunun sorular?yla da renk katt??? panelde, ncelikle "Yeni Trkiye"nin var olup olmad??? zerinde durmak gerekiyordu. Sorunun cevab? ise, mant?ken "yeni"den kastedilenin belirlenmesiyle mmkn olabilecekti. "Yeni"nin belirlenmesi de, zorunlu olarak "eski"ye dair bir anlat?y? iermeliydi. K?sacas?, "Yeni Trkiye"den sz etmek, asl?nda, gemi?in de?erlendirmesini de iine alan bir trih anlat?s?n? ortaya koymay? zorunlu k?l?yordu.
Trkiye, tek-parti dneminden itibren, uzunca bir sre, it olmay? hedefledi?i a?da? demokratik dnyan?n normlar?na ters d?en bir biimde, otoriter ve grece kapal? bir toplumdu. Tek-parti otoriterli?inden ok partili hayata geildi?inde bile, Trkiye'de demokrasi, Avrupa ve Amerika standartlar?n?n ok gerisinde, gstermelik bir adland?rmayd?. Yak?n trihimizin en nemli ara?t?rmac?lar?ndan olan Cemil Koak'?n ok byk bir vukufla tesbit etti?i zere, Demokrat Parti, "ikinci parti" olarak d?nlm?t. Bunun anlam?, Trkiye'de demokrasinin, tek-parti dneminde biimlenip yerle?mi? olan kurulu? ideolojisine ba?l? bir "resm" muhalefetten daha tesine izin vermeyece?idir. Trkiye demokrasisini srekli olarak kesintiye veya akamete u?ratan asker ve sivil brokratik vesyeti darbe ve mdahaleler, tek-parti zihniyetinin varolu? mcadeleleri olarak da okunabilir.
"Yeni Trkiye", ku?kusuz bu "eski Trkiye"nin geride b?rak?lmas?n?, farkl? bir Trkiye'nin olu?tu?unu ifde etmektedir. ?imdi kritik soru ?udur: Yeni Trkiye'yi eskisinden farkl? k?lan nedir? Demografik ve sosyal yap?daki de?i?im, kentle?me, okur-yazarl???n art???, sanayinin ama daha ok hizmetler sektrnn geli?mesi, Trkiye'nin dnyan?n 17. byk ekonomisi olmas?, eskiden d?nlmesi dahi topik say?labilecek olan bir ulusal ve kresel ileti?im a??na dhil olmak... Bunlar?n hepsi "yeni Trkiye"de gzlenen geli?meler. Btn bu geli?melerin, olumlu bir de?er yarg?s? ykleyerek kulland???m?z anlam?yla "gerekten yeni" bir Trkiye ortaya ?karabilmesi iin, eskiye zg tek-parti zihniyetinin ay?kland???, ba?ta Avrupa ve Kuzey Amerika olmak zere, Avustralya gibi uzak diyarlarda da grd?mz trden, en ileri dzeyde zgrlk ve o?ulcu bir demokrasinin her dzeyde sa?lamla?mas? gerekiyor. Bunun olabilmesi ise, ba?ta tmyle yeni bir anayasa olmak zere hukuk ve siyas bir dizi reformun yap?lmas?na ba?l?.
Uzun lf?n k?sas?, bugnn dnyas?nda, yak?ndan bildi?imiz en ileri standartlarda zgrlk ve o?ulcu demokrasinin kurulmas?na ynelik cidd geli?meler olmad?ka, gerekten "yeni Trkiye"nin varl???ndan sz etmek de mmkn grnmyor. Bir di?er deyi?le, bugnk Trkiye, tek-parti otoriterli?inin dar kal?plar?ndan ?km?? bir Trkiye. Gnmz Trkiye'si, bu a?dan, "eski Trkiye"den farkl?, ama henz "yeni" de?il. Trkiye'deki de?i?im srecinin, hukuk ve siyas kurum ve ideolojileriyle bir btn olarak demokratikle?mesi hlinde eri?ilebilecek olan "Yeni Trkiye"ye var?p varmayaca?? ise, belli de?il. Daha do?rusu de?i?im srecinin dnyan?n en ileri standartlar?nda zgrlk ve o?ulcu bir demokrasiye varabilmesi, Trkiye yurtta?lar?n?n abalar?na, taleplerine ve eylemlerine ba?l?.
Bu srete "medya"n?n ne kadar nemli, ne kadar hayat bir role ship oldu?unu grmemek mmkn m? Tek-parti otoriterli?inin "ok partili demokrasi" grnts alt?nda devam eden, zde vesyeti kontroln peki?tirici bir ideolojik ayg?t gibi al??an "eski medya" yerine ?imdi "yeni medya"dan sz etmek de bunun iin anlaml?. Evet, ba?l??? de?i?tirip, "Yeni Trkiye iin Yeni Medya" diye meram?m?z? ifde edebiliriz. Bylece de soru Yeni Medya zerine odaklan?r. "Eski Medya", bugn iin de?i?ime kar?? statkoyu ve hatt daha ileri gidip tek-parti dnemine duyulan romantik zlemlerin(!) dile getirilmesi ba?lam?nda, vesyeti ideolojinin ta??y?c?l???n? yapagelen medya. Bu ba?lamda, "411 El Kaosa Kalkt?" man?etini, Temmuz 2007 seimlerinden sonraki bir k?e yaz?s?nda "Bidon kafal?lar" diye ifde bulan szmona "elitizm"ini hat?rlayal?m. Trkiye'nin 27 Nisan e-muht?ras?nda ve izleyen parti kapatma giri?imleri ve Anayasa Mahkemesi kararlar?nda rneklenen, "eski Trkiye"ye has giri?imlerin nlenmesi bak?m?ndan, "yeni medya"n?n nemli bir i?lev grd? a?k de?il midir?
Ancak, t?pk? Yeni Trkiye'nin henz olu?um hlinde olmas? gibi, yeni medya da olu?um srecinde; stelik bu olu?um srelerin eskinin devam? niteli?indeki kurumlar, yap?lar ve aktrlerle birlikte, onlarla at??arak gerekle?iyor. Hl byleyken, son gnlerin baz? tart??malar?, "yeni"nin de "eski"ye ok benzeyebilece?ini gsteriyor.
Bu ba?lamda, geti?imiz gnlerde bir televizyon kanal?nda yay?na giren "Muhte?em Yzy?l" dizisine, bu diziyle neredeyse e?zamanl? olarak vizyona giren "Hr Adam: Bedizzaman Said-i Nursi" ve biraz geriye gidip hat?rlayacak olursak, "Mustafa" filmine yneltilen tepkiler aras?ndaki benzerlikler iyi birer rnek. Sondan ba?layal?m. Can Dndar imzal? "Mustafa" filmi, Atatrk zerine olup Atatrk'n "kk ad?yla" isimlendirilmi? olmas?ndan tutun da "tarih gerekler"i arp?tt???, Atatrk' kltt? gibi gerekelerle yerden yere vurulmu? hatt yasaklanmas? istenmi?ti. Benzer bir ak?l yrtme, "Hr Adam: Bedizzaman Said-i Nursi" filmi iin de yap?lmakta. Akl?n? "?l?ml? ?slm" ve "Byk Ortado?u Projesi"nin Cumhuriyet'e nas?l bir tehdit olu?turdu?unu kan?tlamaya takm?? olanlar?n ba??n? ekti?i, gayet cidd bir kamuoyu kesimi bu filmin, Bedizzaman'? yceltip Atatrk' kltmek iin ekilmi? oldu?una inanmakta ve filmi tel'in etmektedirler. Unutmadan, bir noktaya dikkat ekelim: Her iki film iin de, sz konusu tepkiler filmler vizyona girmeden, izlenmeden yap?lm??, vizyona girdikten sonra da devam etmi? ve etmektedir. arp?c? olan husus, ayn? durumun "Muhte?em Yzy?l" iin de sz konusu olmas?d?r, yaln?z bu kez kk d?rld? ileri srlen trih ?ahsiyet, Kanun'dir. Bu tepkiler aras?nda, "eski Trkiye"yi t?pat?p yans?tan biri ok dikkat ekicidir: "Bu tr giri?imlerin bizim gibi tarih ?uuru olu?mam?? lkelerde zarar?n?n fazla oldu?unu d?nyorum." Yazar?n bu de?erlendirmesinin, "bizim gibi demokrasi ?uuru olu?mam?? lkelerde halka kendisini ynetecek insanlar? seme imkn? verirsek, Meclis'e a?a, ?eyh, mtegallibe dolar" melindeki tek-parti vesyetili?inden ve bunun a?da? tezhr olan "bidon kafal?/gbe?ini ka??yan semen" yakla??m?ndan farkl? olmad???n? maatteessf tesbit etmeliyiz.
San'at, insan ve sun'i szckleriyle olan kk akrabal???n?n da gsterdi?i zere, insan?n zgrce yapt??? bir faaliyettir. Bu faaliyet ve rnleri san'at ele?tirisinin konusu olabilir, yasaklamalar?n de?il. Yukar?da de?indi?im tm rneklerde ise ele?tiri de?il, yasak?/sansrc tepkiler galebe almaktad?r. Bu tepkilerin, tepkileri ortaya koyanlar?n ba?l? bulunduklar? "kutsall?k" anlay??lar?ndan kaynaklanmas?, kutsall?klar zerinden kamusal ele?tiri ve mzakere yap?lamayaca?? iin, i?i daha da vahim hle getirmektedir.