| Bu yazının orijinali Communicator dergisinin Eylül 1997 sayısındayayınlan
mıştır.
Şu yaygın soru, bulunduğum televizyon istasyonlarda her zaman
sorulur: "Gizli kamera hakkında ahlaki acıdan ne düşünüyorsunuz? Herhangi
bir yalancılık nasıl açığa çıkarılabilir?" Şüphesiz çoğu gazeteci benim gizli kamerayı hile aracı olarak gördüğümü
ve kınayacagımı sanır. Bence, biz gizli kamerayı bazen yanlış kullanıyoruz
ve gizli kamera, haberlerimizde rastgele kullanıldığı zaman endişe duyuyorum.
Gizli kameranın kullanımı yasaklanmalı demiyorum ama gizli kamera
kullanmak gerektiğinde son derece duyarlı olunmalı ve karar verme asamasında
sorumluluk alma gereği göz önünde bulundurulmalıdır. Ne yazık ki gizli kamerayı çok sık kullanıyoruz. Öyle ki bazen
dogrulugu teyid edilmis olaylarda bile gizli kamera kullanılıyor. Kabul
etmek gerekir, onemli bir hikayeyi gizli kamera ile anlatmak,
o hikayenin kalitesini arttirmak acisindan etkili bir metotdur. En iyi gizli kamera haberi, sistematik irk ayrimi uzerine, kritik
noktalardaki zayif havaalani guvenligi uzerine, yetkili kisilerce yapilan
adam kayirma uzerine ve evde veya hastanedeki hemsirelik hizmetlerinde
yasanan problemler uzerine yogunlasmaktadir. Maalesef bu gibi durumlar
gizli kamera goruntuleriyle gereginden fazla abartilmakta ve hikaye hakkinda
guvenilir arastirma yapilmamaktadir. Gizli kamera, beceriksiz ve pervasiz kisilerden uzak tutulmasi gereken
bir silaha benzer. Gizli kamera gercekten gerektigi zaman, onun potansiyelini
bilen ve sebep olacagi zararin farkinda olan gazeteciler tarafından kullanılmalıdır. Simdi bununla yuzleselim. Cogu gizli kamera haberi aldatmalar icerir
ve bunların bir kısmı insanları neyin dogru olmadigina inandirmaya yoneliktir.
Gercekleri kovalama pesinde oldugumuz icin, gercekleri kovalamanın hilelerinden
herhangi birini kullandigimiz zaman soz konusu olan, iki yuzlulukten daha
fazlasıdır. Biz sadece tutarsizligi aydinlatabiliriz ve gercekten buyuk
bir amaca hizmet ettigi zaman aldatma yolunu kullanabiliriz. Oncelikle gizli kamera kullaniminin gundeme gelmesi icin belli standart durumlar
vardır, topluma iliskin hayati bir durum ya da ozel hayata mudahale gibi... Gizli kamera kullanırken, acikladigimiz ozel hayata zarar vermekten
vermekten kacınmak gerekir. Citayi yuksek tutmaliyiz ve bu tip hikayelerde
gizli kamera kullanimina direnc gostermeliyiz. Bu direnci gostermedigimiz
zaman gercekleri aydinlatmak icin kullandigimiz bir takim aldatmacalari aciklayamayiz.
Daha da onemlisi, eger biz cok onemli olmayan olaylarda gizli kamera kullanirsak
kendi kendimizi aldatiriz ve gizli kameranin vuruculuk gucunu azaltmis
oluruz. GİZLİ KAMERA SON CARE OLMALI Gizli kamera haberi bir aldatma icerdigi icin, gizli kamera kullanmak
son secenek olmalidir. Ayni bilgileri almak icin gizli kamera dısında tum
metotlar kullanildiktan sonra gizli kamera kullanimi uygun olur. Haber
yaparken klasik metotlar olan gorusme, gozlem, bilgi ve belgelerin arastirilmasi
yontemlerinin tamamini kullanmaliyiz. GUCLU SiLAHLAR Dogrularin yayinlanmasi, gizli kamera kullanarak bazilarini yanlis
yapmakla suclayarak yapildigi zaman daha carpici hale gelmektedir. Bu haberin
carpıcılıgını arttırır . Gizli kamera kullaniminda, habere konu olan ancak
yapilan yanlislikla ilgisi olmayan unsurları ya da sahisları goz onunde
bulundurmaliyiz. Gizli kamera kullanimi hem onemli gercekleri aydinlatacak hem de buyuk yaralar acacacak bir potansiyele
sahiptir. Gizli kamera sadece titiz bir sekilde kullanildigi zaman guclubir
silahtir. YUKSEK RiSKLi BİR İS Gizli calisan bir gazeteci yanlis bilgiler verilerek yanıltılabilir.
Haber toplayici olarak onun mesleki rolu, topladigi haberden yaralanabilecek
birisine yardim etmekle catisabilir. Bir fotografci acı icindeki birinin fotografını cekerken ne zaman
isini bırakıp yardıma kosmalıdır ? Bir muhabir takip ettigi birinin tehlikede
oldugunu gordugunde onu ne zaman uyarmalıdır ? Cinayet isleyen birini goren
gazeteci ne yapar? Bu gibi sorularla karsılasmak her zaman mumkundur.
Bunlara ilave olarak haber mudurleri gizli kamera kullanan gazetecileri
veya gizli arastirma yapan muhabirleri dogabilecek risklerden korumalidir.
Gazetecilerin kimlikleri desifre olursa can guvenlikleri tehlikeye girebilir. Haber yayınlanırken basliklar tartisilarak secilmelidir. Bir gazeteci
arastirmasini yaparken ilave yalanlar soyleyebilir mi? Eger bir gazeteci
kimligini korurken kanunlari cignemek zorunda kalirsa ne yapar? Butun bu
sorular son derece onemlidir. Gizli kamera kullanımının haber mudurleri ve ilgili tum gazeteciler
tarafindan cok iyi planlanmasi gerekir. Bazi seylerin yolunda gitmeyecegini
dusunerek ciddi problemlere karsi hazirlikli olmaliyiz. Guvenlikten emin
olmak icin polisi gizli kamera konusunda uyarmaliyiz. Kaliteli ses ve goruntu alma teknikleri kullanmaliyiz.
Eger biz kanunlara karsi hile, ozel hayata tecavuz ve gizli ses kaydi hususlarında
acik olabilirsek etkili olabiliriz. Gizli kamera kullanimi gazetecilere
onemli bir guc verir. Onu akıllica kullanmaliyiz. BECERiKLi HABERCiLiK Gizli kamerayi kullanirken cok dikkatli olmalıyız. Cunku yanılma
riskimiz cok fazladir. Kameranın alamadigi bolumlere kayit cihazlari koyarak
ilave bilgiler elde etmeliyiz. Titizlik ve dogru haber alma kabiliyetimizle
haber kalitemizi arttirmaliyiz. Muhatabin anlayabilmesi icin acik ifadeler kullanmalıyız. Habere iliskin onemli
ayrıntıları gorebilmek icin gizli kameradan cok muhabirlik becerimizi kullanmaliyiz.
Yargılayıcı bir ses tonundan uzak durmalı ve haber pesinde oldugumuzu gizlemekte
usta olmaliyiz. Hazırlanırken haberde gizli kamera kullanma provasina zaman
ayirmaliyiz. Tum dikkatimizi habere konu olan sahsin uzerine yogunlastirmaliyiz
gizli kameranin gorus alanina giren diger insanlara degil... Gizli kamera
haberlerinin cogu alt duzeyde calısan kisilerin yaptigi yanlisliklari icerir,
pek azında ust duzey yetkililerin yaptigi hatalar desifre edilir. SON SOZ Gizli kamera ve gizli habercilik bazi onemli ve anlamli gazetecilik
basarilari ortaya cikarabilir. Bu da, bizim bunu yaparken baslangıctan
son safhaya varincaya kadar cok iyi bir planlama yaptıgımız zamanlarda
ortaya cikar. Etik ve mukemmellik acisindan citayi her zaman yuksek tut.
Hic bir seyi daha az yapma. |