Önceki yazımda "haber ayrıntıda gizlidir" düşüncesi üzerine görüşlerimi aktarmıştım. Bu yazımda da Star gazetesinde hangi ayrıntıların "gizli" olduğu sorusu üzerinde duracağım. Bunu yaparken çok fazla da "ayrıntılar" üzerinde durmayacağım. Haber içeriklerine, 5N1K unsurlarının bulunup bulunmamasına, eş deyişle haberlerin ne, nerede, ne zaman, neden, nasıl ve kim sorularına yanıt verip vermediğine, bu soruların ötesinde başka bilgi içerip içermediğine, özgün ya da özel olup olmadığına, hangi konuları gündeme getirdiğine, hangi konulara ne ölçüde yer verdiğine, okunabilirliğine ve anlaşılabilirliğine bakmadan, genel hatları ile bazı konu ve sayılara işaret edeceğim.

CUMARTESİ GÜNKÜ GAZETE

Star gazetesi 22 sayfa ana gazete, 8 sayfa Box Magazin eki ve 4 tam sayfa bulmaca ile birlikte yayınlanıyor. Gazetede Cumartesi günü (2 Temmuz 2005) 3 sayfa ekonomiye, 3 sayfa "Derin Haber"e ve 6 sayfa da spor haberlerine ayrılmış durumda. 4 tam sayfa dışında, 5 yarım sayfada da ilan ya da reklam bulunuyor. At yarışı köşesi dışında, 6 farklı köşe yazarının yazısı yer alıyor. Aynı gün gazetede yayınlanan haber başlığı sayısı (tablo içindeki metinler ve anons haberler de dahil) toplam 119. Bunun 48'i spor haberi. Başka bir deyişle spor haberleri gazetedeki haberler içinde yüzde 40'lık bir orana sahip. Birinci sayfada yayınlanan haber sayısı 7. Haberlerde yayınlanan fotoğraf sayılarına gelince, birinci sayfadaki 7 haberde toplam 9 fotoğraf bulunuyor. 6 sayfalık spor haberleri bölümünde kullanılan fotoğraf sayısı 37. Diğer bölümlerde de toplam 57 fotoğraf yer alıyor. Eş deyişle toplam 103 fotoğraf yayınlanıyor. Spor sayfalarında yayınlanan haberlerin 6'sında ve diğer sayfalardaki haberlerin 7'sinde muhabirin adı yazıyor. Bunlardan 3'ünde muhabirin fotoğrafına da yer veriliyor.

Gazetenin en önemli haberlerinin yer alması beklenen, "vitrin sayfası" sayılan birinci sayfasında yer alan haberlere gelince... Manşet haberde, "Anneler babalar aman dikkat" üst başlığıyla şu başlığa yer veriliyor: "30 çocuk su diye zehir içti". Haberin spotunda ise şunlar yazıyor: "Sıcaklar bunaltıyor... Adana'da annelerin dikkatsizce mutfağa bıraktığı çamaşır suyunu, su diye içen 30 çocuk hastanelik oldu. İç organları yanan 3 çocuk ise komada". Haberin tamamı iki spot ve toplam 7 cümleden oluşuyor. Haberde, "Annesinin mutfakta unuttuğu pet şişedeki çamaşır suyunu içen Buse Tura" ile "aynı mahalledeki Sinan Behlül ile Hakan Bayrak'ın çamaşır suyu içerek hastanelik oldukları" kaydediliyor. Haber şu cümle ile de bitiyor: "Hastanede zehir içen 30 çocuğun olduğu bildirildi." Sonunda da üç nokta bulunuyor, başka bir "ayrıntı" yer almıyor.

Manşet haberin hemen yanında, "Star'ın gündem yarattığı" belirtilen haberde, Güler Sabancı, "Ben Hummer marka araca hiçbir zaman sahip olmadım" diyor. Onun altında, "Cansız bomba" başlığıyla, Adalet Bakanlığı'nı "havaya uçuracak", "binbir surat" Eyüp Beyaz'ın vurularak öldürülmesi haberi yer alıyor. 12'nci sayfaya gönderilen haberin devamının başlığı ise, "Canlı bomba"...

Sayfanın altında kutu içerisinde spot şeklinde yayınlanan haberlerin konularına gelince: "Rekor satış" başlığıyla Türk Telekom'un özelleştirilmesi, Milli Takımlar Teknik Direktörü Fatih Terim'in ekibini açıklaması, geçen yıl ölen Marlon Brando'nun filmlerde kullandığı eşyalarının açık artırma ile satılması, İzmir Valisi Göksu'nun "Emekli oluyor" haberi ve açıklaması...

PAZAR GÜNKÜ GAZETE

Pazar günü (3 Temmuz 2005) gazetede yayınlanan haber sayısı 136. Bunun 56'sı spor sayfasında yer alıyor. Eş deyişle yüzde 42'si. Birinci sayfada yayınlanan haber sayısı 9. Toplam yayınlanan fotoğraf sayısı 117. Bunun 50'si spor sayfalarında yayınlanıyor. Birinci sayfada ise 10 fotoğraf bulunuyor. Tüm fotoğrafların 39'u, eş deyişle yüzde 29'u portre fotoğrafı. Spor haberlerinin 6'sında ve diğer haberlerin 4'ünde muhabirin adına yer veriliyor. Ancak bir muhabirin adı fotoğrafı ile birlikte yayınlanıyor. Toplam köşe yazısı sayısı, at yarışı köşesi ile birlikte 9. Cumartesi gününden farklı olarak o gün gazetede 5 sayfa ekonomi haberlerine ayrılıyor. 3 tam sayfa dışında, yaklaşık 5 yarım sayfa da ilan ya da reklama ayrılmış durumda.

Gazetenin ilk sayfasında yayınlanan haber konularına gelince... Manşet haber "Çernobil faciası" başlığını taşıyor. Haberde, "Çernobil felaketinin kanserden sonra" ortaya çıkan bir "mirası" daha denilerek, kısırlık konusuna yer veriliyor. Haber, "Türkiye'nin gözde tüp bebek merkezi Süleymaniye Doğum Hastanesi'nin başhekimi Doç. Dr. Süha Sönmez'in açıklamalarına dayanıyor. Aynı çerçeve içerisinde "Volkan Konak Star'a konuştu" üst başlığıyla, "Laz-Rock'ı tüm Türkiye'ye sevdiren Kazım Koyuncu'nun vefatı" üzerine yapılmış görüşmeye yer veriliyor. Manşet haberin hemen yanında, "Fener'in son bombası Vieri" haberi, onun altında da "Trene pusu 6 şehit" haberi yer alıyor. Kutu içinde yayınlanan tek spotluk haberlere gelince... Başbakan Erdoğan'ın CHP'ye "yüklenmesi", Adalet Bakanı'nın "teröristin babasını kabulü" ve "insanlık dersi", "ünlü İtalyan ressam Leonardo Da Vinci'nin "Kayalıklar Bakiresi" tablosu, G-8'leri Afrika'daki açlığı sona erdirmeye davet eden Live-8 konserleri, Haziran ayında en çok fiyatı artan ürünler ve "şampiyon patates"...

STAR BOX MAGAZİN

Star Box Magazin ekine gelince... Toplam 8 sayfalık ekte cumartesi günü televizyon haberleri ve köşeleriyle birlikte haber ya da bilgi notu şeklinde 67 metne rastlanıyor. Bunun 20'si, iki sayfalık televizyon bölümünde yayınlanıyor ve 15'i de aynı sayfadaki kutu içinde yer alan televizyon programları. Birinci sayfada ise toplam 7 haber yer alıyor. Kültür Sanat ve diğer köşelerdeki haber ya da metinler de bu sayıya dahil; ancak, Burcu Belbek'in "Günlük Burçlar" ve Emine Beder'in yemek tarifleri verdiği "Lezzetli Sofralar" köşeleri dahil değil. Yayınlanan toplam fotoğraf sayısı 41'i televizyon sayfasında olmak üzere 113. Bunların 11'i birinci sayfada yer alıyor. Bir ayrıntı da şu: Yayınlanan fotoğrafların 12'sinde bikinili bayanlar, 2'sinde de banyodaki bayanlar görünüyor.

Pazar günkü Star Box Magazin'de ise toplam 80 haber ya da bilgi notu şeklinde metne rastlanıyor. Bunun yine 15'i kutu şeklindeki televizyon programları. 20'si de televizyon sayfalarındaki film ve dizi tanıtımları ile televizyon içerikleri ile bağlantılı haberler. Haberlerin 7'sinde muhabirin adına yer veriliyor ve 3'ünde muhabirin adı, fotoğrafı ile birlikte yayınlanıyor. Haber metinlerinde yayınlanan fotoğraf sayısı ise 96. Bunun 39'u iki sayfalık televizyon sayfalarında yer alıyor. Birinci sayfada ise 10 fotoğraf yer buluyor. Açıkça bikinili olduğu belli olan bayan fotoğrafı sayısı 4. Dekolte bayan fotoğrafları bu sayıya dahil değil. Ayrıca, bir de köşe yazısı bulunuyor. Dört sayfalık bulmaca eklerine ise elimi sürmedim. Zira, bulmacaya gelene kadar epeyce vakit geçirdim. Gazetede "gizlenmiş" ayrıntıları bulmaya çalıştım. Daha da "gizli" olanları ise bulamadım. Siz de belki yarın bir gazete alıp, "gizli" başka "ayrıntılar" üzerinde vakit geçirebilirsiniz. Belki de benim incelediğim gazeteleri de bulup, "hoca, hangilerini saymış, hangilerini atlamış" diye de oyalanabilirsiniz. Kolay gelsin!

-------------------------------
Doç. Dr. Erkan Yüksel

Anadolu Üniversitesi Öğretim Üyesi