4 Ekim günü gazetelerin manşetlerinde "Avrupa sevinci" vardı. Avrupa Birliği'nin Türkiye ile müzakereleri başlatma kararı tüm gazetelerde manşetten duyurulmuştu. Hürriyet "Viyana Valsi", Milliyet "Yeni Avrupa yeni Türkiye" ve Star "AB tamam yola devam" gibi başlıklar atmıştı.

Ertesi gün; Ramazan ayının ilk gününde, Eskişehir'in zengin semtlerinden birinin sokak aralarında kurulmuş sebze-meyve pazarında gördüğüm bir manzara ise yüreğimi burktu.

İftara neredeyse bir saat kalmıştı. Sokak aralarında kurulu semt pazarının esnafı birer ikişer büyük bir telaşla tezgahlarını topluyor, şemsiyelerini indiriyor, bir yandan da kamyonetler oradan oraya ulaşmaya çalışıyor, Pazar çantaları ve el arabalarıyla kalabalığın arasında itiş kakış yaşanıyordu.

Kimsenin kimseyle ilgilenmediği o anda bir teyze; belki de bir anne, üst üste yığılmış boş kasaların hemen önünde yola dökülmüş koca bir yığın domatesin arasında "sağlamlarını" bir kenara ayırmaya çalışıyordu.

Ona "teyze" diyorum çünkü, belki de teyzem yaşındaydı. Ona "anne" diyorum çünkü, belki de çocukları vardı.

Temiz, pak birisi gibiydi. Yüzünü, kıyafetlerini pek hatırlamıyorum, çünkü gözlerim, çürümüş, ezilmiş, yarı salçaya dönmüş domateslerin arasına uzanan ve orada sağlam bir domates arayan ellerine kaymıştı.

Yere eğilmiş, usul usul ve büyük bir sabırla domatesleri inceliyordu. Sağlamlarını kaldırımın kenarına diziyordu. Yaklaşık 10-15 domates seçebilmişti, iyice bakıp sayamadım. Ama o önünde duran yığının arasından sabırla diğerlerini aramayı sürdürüyordu.

Kimsenin onu umursadığı da yoktu. O da kimseyi umursayacak halde değildi...

Tam o sırada hızla bir kamyonet gelip yolun ortasında durdu. Teyze doğrulmadan kamyonete baktı bir ara. Şoför aldırmadı teyzenin varlığına. Yaptığı hızlı bir manevra ile dalıverdi domates yığının arasına. Teyze adım atmak zorunda kaldı kaldırıma. Domatesleri ezip geçti kamyonetin ön tekeri. Sonra da arkadaki iki tekeri daha...

Ardından bir manevra daha yaptı şoför, geri geri. Yine geçti domates yığınının arasından. Salçaya dönerken domatesler, teyze, domatesli elleriyle kamyonetin tekerleklerini ve ezdiği domatesleri izledi.

Beyaz kamyonet, domates yığının tam üzerinde motor gürültüsüne son verdi. Park eden şoför, hızla kapıdan atladı.

Her şey bir dakikadan belki de daha az bir zaman diliminde olup bitmişti.

İftara az bir zaman kalmıştı. Pazar dağılıyordu. Kimse kimsenin umurunda değildi. Herkes vaktinde yetişeceği evinin ya da kuracağı sofranın derdine düşmüştü. Teyzeye de kaldırım kenarına ayırabildiği domatesler düşmüştü...

Yolun birkaç adım ötesinde ama uzaklardan birisi şöyle dedi: "Yazık". Bir diğeri ekledi: "Zavallı". Öteki ise şöyle dedi: "Şimdi bunlar iftara mı yetişecek?".

Domatesin kilosu 400 bin liraydı. Dileyene daha ucuzu da vardı. Kamyonun tekerleri arasında ezilenler ise bedavaydı...

"Kim 200 bin lira verip de bir kilo domates almak yerine bu sokağa dökülmüş ezik-çarık domateslerin arasından domates seçmeye kalkar ki?" diye sordu birisi...

"İşte Avrupa Birliği'ne girecek Türkiye" diye seslendi öteki.

Yerlerde paramparça olmuş, domates sularının ıslattığı, ıslatmayan parçalarının da oradan oraya uçuştuğu gazete kağıtlarına baktı birisi. İşaret parmağını uzattı: "Medya asıl bu olayı yazsın" dedi.

"Kameralar asıl bunu çeksin" diyecek oldu birisi.

"Rezalet" diyenler oldu.

"Komşusu açken, tok yatan bizden değildir" diye hatırlatanlar oldu...

Daha çok söz söylendi ve neredeyse hepsi de içlerinden söyledi. Pazar yerinin gürültüsü dışında pek ses duyulmadı. Kimse durmadı da. Koşturmaca devam etti. İftara artık daha da az kalmıştı...

-------------------------------
Doç. Dr. Erkan Yüksel

Anadolu Üniversitesi Öğretim Üyesi