İnternet ve yeni medya başlığı altında yaptığımız çalışma sonucunda bugün herkesin interneti bir kitle iletişim aracı ve bir medya olarak gördüğünü ortaya koydu. 3 bölümden oluşan çalışmamızda iletişim kavramı, internetin kapsamlı incelemesi,internet yayıncılığının çeşitli boyutlarını ele aldık.Bunun yanında internet gazeteciliği ile klasik yayıncılık arasında bir karşılaştırma yaptık.İnterneti ve internet yayıncılığını çok farklı açılardan ve çok çeşitli yöntemlerle çok daha uzun incelemek mümkün.Ancak biz bu çalışmamızı özellikle internet gazeteciliği boyutnda tutmaya çalıştık.İnternet bilgi teknolojilerinin en önemli örneği ve
geleceğin asıl sorusu şu: Bir insan ne kadar enformasyon alabilir? Yani enformasyon alma kapasitesi nedir? Bu soruyu hafife almayın. Çünkü enformasyon toplumu, yada bilgi toplumu denilen olgu, sonuçta insanların istediği zaman, istediği hızda ve istediği bilgiye ulaşabilmesini içeriyor. Üstelilk bu, kişiye yönelik ciddi bir enformasyon bombardımanı altında yapılıyor. ''Enformasyon kirliliği'' yani istenmeyen enformasyonun gelip sizi bulması ve bundan kaçamamanız gibi olgular da hayatınızın bir parçası haline gelmeye başladı. Bu yüzden enformasyon alma biçimleri gelecekte insanların yaşam tarzını ve kişiliğini de belirliyecek. İşte bu çevrede ''gazetecilik''geleceğin en önemli mesleklerinden biri haline gelmeye başlıyor. Çünkü bir anlamda "enformasyon üreticisi" ve "enformasyon satıcısı" olma özelliklerini birlikte içeren gazeticilik bilgi çağının en önemli ve en gözde sektörü olan iletişim sektörünün odak noktası duruyor.
Bu açıdan bakıldığı zaman "gazetecilik" altın çağlarını yaşamaya hazırlanıyor. Hem enformasyona duyulan ihtiyaç, hem de bu enformasyonu en derli toplu ve compact biçiminde alma ihtiyacı arttıkça, gazeteciler de kendi mesleki formasyonlarını geliştirmek zorunda kalacaktır. Gazetecilik, gelen ham enformasyonu en hızlı ve en doğru şekilde "işlenmiş enformasyon'a dönüştürme faaliyetlerinin odak noktasında olacak".
Zaman ve enformasyon arasındaki gittikçe daralan bir ilşki sistemi kuruluyor. Bu yüzden compact enformasyona olan talep artıyor ve daha da artacak. Gazetecilik bu talebe uygun olarak yeni formatlar kazanıyor. Eskiden insanlar bütün dünyada ve Türkiye'de sabah gazete okur, akşam televizyon dinlerdi. Enformasyon alma biçimleri daha statik ve daha gelenekseldi. TV öncesi temel enformasyon kaynağı olan radyo haberleri TV çağında sürse de, biraz ikincil konuma geçtiler.
Günümüz dünyasında özellikle internet'in yaygınlaşmasıyla birlikte çalışma saatleri de önemli "enformasyon alma" zamanı arasına katıldı. Çünkü bugün bir çok ofis ve işyerinde internet'e bağlanma standart haline geldi ve geliyor. Böylece birçok kişi sabah gazete okuma vaktini, ofiste internet'e bağlanarak ve haberleri oradan izleyerek geçirmeye başlıyor.
Gün içinde değişik zamanlarda da internet'e bakılıyor. Hatta PC ekranları, TV'lerden çok daha fazla haber izleme aracı haline geliyor. Çünkü birçok ofiste TV olmamasına rağmen, PC ve internet bağlantısı lüks değil, rutin bir teknolojiye dönüşüyor.
İnternet gazeteciliği işte bu gelişen teknoloji ortamında büyük önem kazanıyor. Örneğin Türkiye'de bir ilk olarak Mayıs 2000'de yayına başlayan NTVMSNBC internet portalı, saatbaşı haber yenileyerek ve önemli olaylarda anında haberi ekrana girerek, çağdaş internet gazeteciliğini ülkemize taşıma fonksiyonunu üstlendi.
İnternet gazeteciliği, web habercilik gibi kavramlara yepyeni ve çok değişik anlamlar yüklenmesine rağmen, konu özünde gazetecilik ve habercilik de var.
İnternet'le birlikte gelen ve günümüzde TV haberciliği ile elele yürüyerek gerçek bir yarışa dönüşen konu ise "hız faktörü"
Eskiden haberi "doğru ve içerikli" vermek çok daha önemliydi. Şimdi ise "haberi önce veren, ilk veren, en hızlı veren" gibi tanımlar önem taşımaya başladı. Enformasyona ulaşma, hıza destekli bir yarışa dönüşünce gazetecilik de biraz "en hızlı silah çeken kovboy" filmine dönüştü. Bu arada günahsız kurbanların da medya tarafından kurşunlandığı oluyor, ama ne yapalım. Bu da hız faktörünün getirdiği kaçınılmaz "zayiat" sayılabilir.
İnternet gazeteciliğinin, "TV kadar hızlı, gazete kadar derin" diye tanımlanabilecek bir sentez özelliği var. Bu oldukça önemli bir avantaj.
Çünkü basılı gazete üretimi zaman isteyen bir olgudur. Sizin hazırladığınız bir haber, okurun (ya da tüketicinin) eline en iyi ihtimalle 7-8 saat sonra geçer. Televizyon ise haberi anında iletme olanağına sahiptir. TV'nin dezavantajı görüntü sorunudur. Çünkü TV haberciliğinde "görsel olmayan haber, haber değildir" anlayışı yaygındır.
Bu nedenle TV haberciliğinde de olayı doğru dürüst "göstermek" belli bir zaman alır. Çekilen görüntülerin merkeze ulaştırılıp yayına geçmesi veya canlı bağlantının kurulması gibi süreçler vardır.
İnternet'te ise duyumu alınan veya merkeze yazılı ya da görsel iletilebilen her haberi, anında ekrana yansıtma şansı vardır. Böylece internet habercileri, haberi izleyici, ya da okura (burada "user"-kullanıcı sözcüğü de yaygınlaşıyor) anında iletme olanağına kavuşuyorlar. Okurlar da bir haberi öğrenmek ve okumak için TV'lerin veya radyoların haber saatlerini beklemek zorunda kalmıyorlar.
İnternet haberciliği ile gelen önemli bir hizmet de "kişiye özel haber" teknolojisi. Birçok haber portalı, newsletter, newsalert gibi özel bilgisayar programları kurup işleterek, isteyen okurların PC'lerine özel kutularda haber yolluyor. Bu, kişiye özel elektronik posta mantığıyla çalışan bir haber sistemi. Adeta tanıdığınız birine e-mail ile haber yollar gibi internet gazetesinin haber merkezinden, haber türüne göre, kullanıcılara özel haberler elektronik kutularda yollanıyor. Sanal habercilik, bir zamanlar masallarda kullanılan sihirli kürelerin yerini alıyor. Bir süre sonra bu haber ve mesajlar, özel görüntülü spikerlerin ağzında da gelmeye başlayacak. Hatta haberi okuma, dinleme veya gözle / kulakla izleme seçenekleri hepsi birden veya ayrı ayrı sunulacak.
İnternet gazeteciliğinin avantajı bunların tümünü birden kullanan sistemler içinde gazetecilik yapmak.
Bütün bu gelişmeler çok daha genel anlamda "multi-medya" denilen daha kapsamlı bir şemsiyenin altına giriyor. Multimedya görsel-işitsel tüm servisleri değişik biçimlerde sunan teknolojiler üretiyor. İnteraktif TV'ler giderek PC ekran fonksiyonlarına dönüşürken, PC ekranları da TV'nin verebildiği tüm servisleri verebilecek hale geliyor. Peki bütün bu gelişmeler nereye gidiyor?
Gittiği yer çok açık. Her türlü iletişim ve habercilik, zaman ve mekan kısıtlamalarından tamamen kurtulacak, cebinizde taşıyacağınız PC-TV karışımı cep telefonlarına dönüşecek. Böylece tüketici, ya da okur cebinden sürekli yenilenen küçük boyutlu bir "TV-gazete" taşır hale gelecek.
Bu elektronik ayna, size baktığınız anda dünyanın her yerindeki haber kaynaklarına anında ulaşma imkanı sağlayacak. İnternet gazeteciliği de ürüne göre dizayn edilecek formatlar içinde hızlı habercilik görevini geliştirecek.
Şimdiden yaygınlaşan WAP haberciliği bu işin öncüleri arasında. Ama yalnızca birkaç kelime ile sınırlı WAP alanları okurun yada izleyicinin ihtiyacına yanıt verecek zenginlikte değil. Ancak WAP gelişimin yönünü belirliyor. Bu tarz bir habercilik görsel zenginlik ve daha kapsamlı enformasyon iletme zorunluğu ile birleşerek yeni sentezler, yeni formatlar yaratacak.
Bütün bu teknolojik devrim, insanların daha çok enformasyon alabilmesi için. Ama enformasyon arzı bu kadar hızlı ve kapsamlı geliştikçe, insanların talebi bu gelişmeyi ne kadar hızlı izleyebilecek? Yazının başında değindiğimiz "Bir insan ne kadar enformasyon alabilir?" sorusu burada yeniden gündeme geliyor. Çünkü kendimizden de bildiğimiz gibi insanın "enformasyon alma kapasitesi" son derece sınırlıdır ve enformasyon alma ve özümseme aslında yorucu ve zahmetli bir uğraştır.
Beynin bir yerine bilgi kaydetme, dikkat ve yoğunlaşma gibi zahmetli uğraşları da birlikte getirir. Konuyu buraya getirmemin amacı var; İnternet gazeteciliği gittikçe önem kazanacak, çünkü insanların derli toplu, bir bakışta kavranan, bir okuyuşta anlaşılan haberlere duyduğu ihtiyaç artacak. Haberi çabuk ve hızlı anlamak, zamandan tasarufla eş anlama gelecek.
Hele internet haberciliği, PC ekranlarının mekana bağımlı zincirlerinden kurtulup, cepteki elektronik gazetelere servis yapmaya başlayınca, insanların o küçük ekranlarda haber okuma ve algılama süresi iyice değerli hale gelecek.
Bütün bu gelişmeler "haber yazımı" ve "haber tarifi" denebilecek temel gazetecilik derslerine son derece önemli yeni boyutlar ekliyor. Bugün internet gazeteciliği, basılı gazetelere göre sonsuz bir derinlik ve sonsuz haber sunma ayrıcalığına sahip. Yani internette yer bol. Gazetedeki gibi yazıları kesip biçip sayfaya sığdırma dertleri de yok. İnternette upuzun yazıları veya yorumları okumak isteyene web üzerinden sunmak mümkün. Ama web haberciliğinin giderek küçük boyutlu aletlere cep-gazete-TV'lerine dönüşeceği hesaplanınca, compact gazeteciliğin önem kazanacağını şimdiden söylemek mümkün.
Çağımız enformasyon çağı ve tıpkı tekerleğin icadının insanoğlunun yaşam macerasını yepyeni ufuklara götürmesi gibi, internet'in icadı da insanların iletişim sistemini şimdiden kestiremediğimiz yepyeni ufuklara götürüyor.
"Kervansaray Ateşlerinin Başında" adlı eserde Prusyalı bir kadın bir zamanlar Anadolu'dan derlediği olağan üstü güzel öyküleri anlatıyor. Bu öykülerden birisi "Cinlerin Aynası". Boyuna takılan bu küçücük ayna çok çok uzaklarda olan olayları, canlıymış gibi gösteriyor.
İşte masallardaki bu cin "cin aynası" günümüz dünyasında gerçek oldu ve hepimizin cebine girdi.
Sanal dünya, masalların hayallerini bile aşmaya başladı.
Sanal dünya gazetecileri de, gerçek haberleri ve haberin gerçeğini insanlara yepyeni teknolojilerle iletmek için hayallerinin sınırlarını aşmak zorundadırlar.
SEÇİLMİŞ KAYNAKÇA
1-WEB KURALLARI: Murpy, Tom. Çeviren:İnci Berna Kalınyazgan, Ankara-2000
2-KARİZMA DERGİSİ:Medya Özel Sayısı, ocak:2001
3-http://www.dorduncukuvvetmedya.com
4-http://www.ntvmsnbc.com
5-SANAL GAZETECİLİK: Gürcan, Halil İbrahim:Anadolu üniversitesi Yayınları:2000
6-http://www.iletisimciler.com
7-HABER PORTALLARININ MEDYADAKİ YERİ: Erdinç, Nurgün- istanbul:2000