İÇİNDEKİLER
Önsöz.................................................................................................................i
Sunuş..................................................................................................................ii
İLETİŞİM KAVRAMI....................................................................................1
1.1.İletişimin Tanımı......................................................................................1
1.1.1.İletişim'in İşlevleri...........................................................................2
1.2.Kitle İletişimi ve Kitle İletişim Araçları..................................................3
1.2.1.Kitle Kavramı...................................................................................3
1.2.2.Kitle İletişim Araçları.......................................................................4
1.2.2.1.Başlıca Kitle İletişim Araçlarının Tarihsel Gelişimi........... .5
1.2.2.1.1.Telgraf..........................................................................5
1.2.2.1.2.Radyo...........................................................................5
1.2.2.1.3. Televizyon..................................................................6
1.3. İnternet' in Tanımı ve Tarihçesi...............................................................7
1.3.1.Kitle İletişim Aracı Olması Bakımından.........................................7
1.3.2.Genel Olarak İnternet Tanımlamaları..............................................8
1.3.3.İnternet in Tarihsel Gelişimi............................................................9
1.3.3.1. İnternetin Türkiye’de Gelişimi .........................................10
1.3.4.İnternet ve Gelecek.........................................................................11
1.3.4.1. Türkiye'de İnternet'in Geliştirilmesi Çabaları....................13
1.3.5.İnternet'in Ahlakı.............................................................................15
2.1.İnternetin Bir Yayın Aracı Olarak Bugünü ve Geleceği.............................16
2.2. Elektronik Gazetecilik ve İnternet..............................................................18
2.2.1.Webyayıncılığı....................................................................................21
2.2.1.1.Webyayıncılığı Hizmetleri........................................................22
2.2.2.Değerlendirme.....................................................................................23
2.3.İnternet Yayıncılığının Türkiye’de Tarihçesi.................................................23
2.4.İnternet Yayıncılığının Hukuki Boyutu..........................................................24
2.5.İnternet Yayıncılığının Çeşitli Özel Yasalarımızdaki Durumu.......................24
2.5.1.Türk Ceza Kanunu..................................................................................25
2.5.2.Askeri ceza Kanunu.................................................................................26
2.5.3.Sıkıyönetim Kanunu................................................................................26
2.5.4.Olağanüstü Hal Kanunu.............................................................................26
2.5.5.Terörle Mücadele Kanunu..........................................................................27
2.5.6.Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görevleri ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanun........................................................................................................27
2.5.7.Mal Bildiriminde Bulunulması,Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu.......................................................................................................................27
2.5.8.Bankalar Kanunu.........................................................................................27
2.5.9.Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun....................................................27
2.5.10.Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu..................................................................27
2.5.11.Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun......28
2.6.Basın Hukuku Açısından Değerlendirme.............................................................28
2.6.1.Web Sayfası Yayını ve Yayıncılığın Basın Hukuku Açısından Değerendirilmesi.....28
2.6.2.Webyayıncılığının Basın Kanunu Açısından Değerlendirimesinin Sonuçları...29
2.7.İnternet Yayıncılığının Çeşitli Alanlara Etkisi......................................................29
2.7.1.İnternet Yayıncılığının Gazeteciliğe ve Gazetelere Etkisi..................................29
2.7.2.İnternet Yayıncılığının Kamuoyu Etkisi............................................................30
2.8. İnternet Yayıncılığının Geleceği..........................................................................30
İNTERNET İLE KLASİK GAZETELER ARASINDA KARŞILAŞTIRMA..........31
3.1. Gazeteciler Yönünden.......................................................................................33
3.2 Okuyucu Yönünden............................................................................................35
3.3. Güvenilirlik Yönünden......................................................................................36
.3.4. Maliyet Yönünden.............................................................................................39
3..5.İçerik Yönünden.................................................................................................39
3.5.1.Web’de Sunum...........................................................................................40
3.5.2.İnternette Haberin Veriliş Şekilleri............................................................40
3.5.3.Bazı Haber Portalları Arasında Karşılaştırma............................................41
3.5.4.İnternet Editörlüğü.....................................................................................44
SONUÇ.....................................................................................................................45
EKLER......................................................................................................................48
1- Meclisten Geçen RTUK Kanunu Hakkında İnternet Üst Kurulu'nun
Deklarasyonu.........................................................................................................48
2-İnternet Gazeteciliği Üzerine Röportaj,Görüş ve Makaleler..............................52
3-Sanal Ortamda Yayınlanan Başlıca Gazete Dergi ve Medya Portalları.............62
KAYNAKÇA...........................................................................................................73
Bu çalışma, 20.y.y. ın son yıllarına damgasını vuran internet ve onun iletişimle ilgili olan kısmını yani online gazetecilik yada sanal medya kavramını irdelemek üzere yapılmıştır.Esasen internet başlıbaşına bir kitle iletişim aracıdır bu incelemede bizim için yeni sayılabilecek bu kitle iletişim aracının etkinliği ile ilgilidir.
Öte yandan sanal medya kavramı yada internet yayıncılığı çok geniş bir mecra olup özellikle Amerika'da bugün çok önemli bir noktaya erişmiştir. Bu açıdan ben bu çalışmada internet yayıncılığı kavramını Türkiye özelinde ele almaya çalıştım ancak bu konuyu dünyadan somutlamak elbette mümkün olamazdı.
Yazının icadıyla filizlenen, matbaa ile insan yaşamına giren, sosyal, siyasi, kültürel ve edebi hayatımızda önemli bir yere sahip bulunan gazetecilik uzun yıllar gündem belirlemenin en önemli aracı oldu.Gazeteler ve gazetecilik bu uzun sürede çeşitli teknolojik gelişmelerede sahne oldu elbette; ancak bu gelişmelerin en son ve bizce en mükemmeli internetin ortaya çıkışı oldu.90 lı yıllarla beraber Amerika'dan başlayarak hızla gelişen ve yayılan internet ve internet teknolojileri gazeteciler için önemli bir fırsattı.
Ancak gazete sahipleri gazeteciler ve basının diğer temsilcileri internetin gazetecilik için neler ifade ettiğini geç farkettiler.Bazılarına göre ise hala farketmiş değil bu kesim interneti.
Konumuz internet gazeteciliği ancak bu konuya girmeden konunun nasıl incelendiği hakkında bilgi vermemiz ilerleyen bölümlerin daha iyi anlaşılması açısından olumlu olacaktır.İnternet gazeteciliği olgusunu ortaya koyabilmemiz için internetin yeni bir medya ve yeni bir kitle iletişim aracı olduğunu kabul edip internet gazeteciliğinin internetle ve internet teknolojleri ile beraber geliştiğini ve büyüdüğünü saptamamız gerek.Bu bakımdan çalışmanın ilerleyen bölümlerinde "internet medyası"ndan yada "internet gazeteciliği"nden bahsederken sadece "internet" kavramını (çoğu kez)kullanacağız.
Sosyal bir varlık olan insanlık için iletişim vazgeçilmez bir unsurdur.İnsanlar ilkçağlardan bu yana çeşitli şekillerde birbirleriyle iletişim kurmuşlardır.Önce sadece hareketlerle, işaretle, konuşmayla bazen ateşle, dumanla, resimle; ancak yazının icadından sonra iletişim yeni bir boyut kazanmış ve uzaklarla iletişim mümkün hale gelmiştir.Bu durum zaman geçtikçe kitle iletişim araçlarının doğmasını sağlamıştır.Aradan geçen binlerce yıl hem iletişim teknolojilerini geliştirmiş hemde iletişim ihtiyacını artırmıştır.Öyle ki artık günümüzde bir numaralı sektör bilişim sektörü olmuştur.Biz bu çalışmada geçen yüzyılın sonlarına damgasını vuran bir kitle iletişim aracının -internet- iletişime ve gazetecilik mesleğine olan etkilerini ele almaya çalıştık.Dünya 19. ve 20. y.y. larda iletişim teknolojilerinde çok hızlı bir gelişme gösterdi: Telgraf, telefon, radyo, tv ve son olarak internet; bunların içinde en yenisi ve en kapsamlısı şüphesiz internet çünkü internet hemen hemen tüm iletişim teknolojilerini kapsar bir yapıda ortaya çıkmış ve çok hızlı bir şekilde yayılmıştır.Bu açıdan bakıldığında internetin iletişimin kaçınılmaz bir aracı haline geldiğini görmekteyiz. Bu nedenledir ki internet teknolojisinin biz iletişimciler açısından önemi çok fazladır. Bu yeni alanda çok daha fazla ve çok daha kapsamlı bilgi ve ilgi sahibi olmalıyız.Biz de bu kaygıdan yola çıkarak kitle iletişiminin en önemli dalını oluşturan gazete ve gazetecilerin internet üzerindeki varlıklarını, bu alandaki çalışmaları klasik basın yayın kavramın da nelerin değiştiğini yada değişmesi gerektiğini ortaya koymayı amaçladık.İnternet yayıncılığı kavramının hayatımızda nerede durduğunu tüm dünya da nasıl başadığını ve nasıl devam ettiğini inceledik Tabi bu incelemenin özeli Türkiye idi. Çünkü her yeni teknolojnin Türkiye'de yerleşmesi ve kabul edilmesi geçmişte hep geç olmuştu.
Maalesef bu internet içinde böyle oldu ancak bu kez bu açığı kapatmak için öncekilere göre daha yoğun bir çalışma gözümüze çarpıyor.Bu çabalar içinde ilk önce ve bizce en önemlisi iletişim fakültelerinin yavaş yavaşta olsa internet ve internet yayıncılığı ile ilgilenmeye başlamaları ve bunu ders programlarına koymalarıdır.
Projemizin önemini ortaya koyan bir başka nokta da konu üzerinde kapsamlı bir çalışmanın daha önce yapılmamış olmasıdır.Yaptığımız çalışma küçükte olsa bu boşluğu doldurması açısından önemlidir.
Yaptığımız araştırmalar gösterdi ki sanal yayıncılık konusunda dünyada özellikle Amerika'da çok geniş çalışmalar yapılmış, bu alan yeni bir sektör olarak kabul edilmiş ve geniş kitlelerin ilgilendiği bir konu haline gelmiştir.
Ancak yaptığımız araştırmalarda projemizi yazdığımız son altı ay içinde Türkiye de bu konuda herhangi bir çalışma yapılmadığı görülmüştür.Yeni bir çalışma olmasının yanında son dönemde Türk Basını'nın içinde bulunduğu kriz sonunda alternatif yayınların öneminin arttığı bir dönemde yaptığımız çalışmanın önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır.
Araştırmamızda bize en önemli yol gösterici yine internetin kendisi olmuştur.İnternet üzerinde web sitesi bulunan hemen hemen tüm ulusal gazetelerin ,sadece internette yayın yapan dergi,gazete ve medya portallarının internet yayıncılığı için pekçok şey ifade ettiğini belirtmeliyiz.Türkiye için internet yayıncılığı alanının yeni olduğunu söylesekte bugün 1000'e yakın internet sitesini medya katogorisinde zikredebiliriz.
Çalışmamızı önsöz ve sonuç bölümleri ile beraber beş bölümden oluşturduk.I.bölümde, iletişim ve internet kavramı, internetin tarihi üzerinde ayrıntılı olarak durduk.II. bölümde internetin yayıncılık boyutu üzerinde ayrıntılı olarak durmaya çalıştık. Bu konudaki çeşitli yorum ve fikirlere yer verdik.III.bölümde ise internet yayınları ile klasik basın arasında kapsamlı bir karşılaştırma yapmaya çalıştık.
Bu konuda yapılan çalışmaların yok denecek kadar az olması sebebi ile yöntem konusunda bazı zorluklarımız oldu.Yaptıgımız inceleme bu yönü ile önemli bir boşluğun doldurulmasında belirli ölçüde bir yere sahiptir. Yapılan incelemeler ve uygulanan yöntem tenkitlere açıktır. Umuyoruz ki, çalışmamız bu tenkitler vasıtasi ile araştırmacılara yeni bir bakış açısı kazandırsın.
Çalışmanın yöntemi ve incelemeler konusunda fikir, bilgi ve tecrübelerinden faydalandigim Orhan Baytar Bey'e, tercümeler konusunda yardımlarını esirgemeyen yeğenim Vildan Ay'a, konusunda bilgi ve fikirlerinden e-mail vasitasi ile faydalandigim ntvmsnbc.com editörü Kerem Çalışkan'a, dördüncükuvvetmedya.com sitesi sahibi gazeteci Ahmet Tezcan ve yine bu sitenini editörü Ertuğrul Acar'a , bana kendisiyle röportaj yapma imkanını tanıyan ve çok sıcak karşılayan Sayın Elif Dağdeviren Ergani'ye, bizzat benimle ilgili olmasada Türkiye İnterneti için yağtığı çalışmalardan son derece faydalandığım internet üst kurulu başkanı Sayın Mustafa Akgül ve diğer üyelere ve yine e-mail yoluyla fikirlerini esirgemeyen Deepnot.com editörü Sayın Cüneyt Özdemir, gazeteci Sayın Ragıp Duran'a şükranlarımı sunarım.
2001-İSTANBUL