forkredit.com | Îôîğìëåíèå ó÷àñòêà | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:446. Error 9: Invalid character
Yazdır
PDF

Aktif .

 NESL?HAN YALMAN

25 Kas?m 2009 sabah? televizyonda kanallar? dola??rken Müge Anl?’n?n ATV’deki program?na tak?ld?m. Tamam?n? hiç izlemedi?im ve daha önce birkaç defa göz ucuyla bakt???m programda, üç ya??ndaki bir çocu?un vah?ice öldürülüp, cesedinin ailesinin ya?ad??? köyün yak?nlar?na at?ld??? anlat?l?yordu. Bildi?im kadar?yla program bu tarz olaylar? i?leyen bir formata sahipti.

Ölen çocu?un annesi ve babas? konuk olarak programa kat?lm??lard?. Bilirki?iler aras?nda, ismini ö?renemedi?im Hulusi Kentmen babacanl???nda bir avukat ve Arif Verimli bulunuyordu. Tatl? Sert adl? bu program?n anl? ?anl? sunucusu Müge Anl? da ba? kö?eye yerle?mi?ti.

Dikkatimi çeken nokta, programa kat?lanlarla program sunucusu aras?nda ya?anan ileti?im kriziydi. Ad?yaman’?n küçük bir köyünden gelen anne olay?  anlatmaya çal???yor; Müge Anl? anlat?lanlar? anlayamad???n? belirtiyordu. Ard?ndan baba devreye girdi ve meseleyi dili döndü?ünce aç?klamaya ba?lad?.

Bizim ‘Anadolu insan?’ ?eklinde kulland???m?z bir tabir bulundu?unu o anda an?msad?m. Bu ifadeyi oldum olas? çözememi?imdir. Nas?l bir türdür ?u Anadolu insan?? Köylerde, kasabalarda ya?ayan ve ?ehirle ili?kisini uzaktan kuran insan güruhuna m? böyle denir? O zaman biz kimiz? Bu yaz?y? yazan ben ve okuyan sizler… Ad?na Anadolu denilen bir co?rafyan?n göbe?inde nefes alan Atlantisliler miyiz?  Anlamakta zorluk çekiyorum.

Modernle?me aç?s?ndan bak?ld???nda, Anadolu insan? ve kentli insan misali bir ikilik yarat?larak sorun kolayl?kla çözümlenmeye çal???l?yor diyebilirim. Art?k internetin, cep telefonunun, televizyonun ücra kö?elere ula?t??? ve ‘Turkcell’linin gücü/Turkcell’in çekim gücü’ gibi sloganlarla köylerdeki vatanda?lar?m?z?n oynat?ld??? reklam filmlerinin fink att??? bir ortamda ‘Anadolu insan?’ ifadesi ayn? tan?m? kar??layabilir mi? ‘Her ?eyin bir nedeni olmaz. Baz? ?eyleri be?endi?iniz için seversiniz.’ slogan?n?n bir araba reklam? için kullan?ld??? ve kapitalizmin düsturu haline geldi?i bir dünyada Anadolu’yu geçelim, insan olman?n s?n?rlar? nelerdir?  Tart??mal?y?z.

San?r?m, kendi de?er yarg?lar?m?zla kar??m?zdakileri yarg?lay?nca ortaya daha büyük ileti?imsizlik sorunlar? da ç?k?yor. Ne kendimizi ve geçmi?imizi hat?rl?yoruz ne de kar??m?zdaki bizim ?imdimizi anlayabiliyor. Birimiz köyde çapa yap?p, domatesini yeti?tiriyor. Birimiz o domatesi marketten paketle al?yor. Ayn? domatese yükledi?imiz de?erler biçimi bizi farkl? k?l?yor.

Örne?in; de?indi?imiz programda ölen çocu?un babas? k?z karde?inin genç ya?ta evlendi?inden, bu evlilik sonland?ktan sonra da bir daha evlenmedi?inden bahsediyor. Müge Anl? ?u an k?rkl? ya?lar?nda olan bu kad?n?n ilkokul ça?lar?nda evlenmesini bir bayan olarak k?n?yor. Adam da onlar?n köyünde berdel diye bir gelenek oldu?unu belirtip, aile mensuplar?n?n kar??l?kl? evlendirildi?ini belirtiyor. Anl?’n?n anlad??? anlamda modern bir evlilik de?il, bir ‘evlendirmelik’ söz konusu...

Çocu?un öldürülü?ü konusunda verilen ifadelere ba?vurulurken, babaannenin söylediklerini anlamland?ram?yor bu sefer Anl?. O dönemde aya?? k?r?k olan babaannenin ifadesindeki ‘güneydo?u’ kelimesine tak?l?yor. ‘Annenizin cahil bir kad?n oldu?unu siz söylüyorsunuz.’ diyor adama.

Cahil kelimesinin kullan?lmas?n? yak??t?ramad???m? belirtmeliyim. Adam cahil diye bir sözcük sarfetmedi. Sadece annesinin okumam?? oldu?unu imâ etti. Cahil kelimesi ‘okur yazar olmayan’ anlam?n? ta??yabilir. Siz bir program sunucusu olarak, Ad?yaman’dan da gelse insanlar?n aile içi ili?kilerine, annelerine ve babalar?na sayg?l? olmak zorundas?n?z. Nezaketinizi bozmadan ‘annenizin okuma yazma bilmedi?ini belirtmi?tiniz.’ diyebilirsiniz. Okumu? olman?z yahut apartman dairesinde oturman?z size söylemi kaba bir üslupla kurma hakk?n? vermez. Her ne sebeple olursa olsun, cahil kelimesini kullanmak argoya kaçmakt?r diye dü?ünüyorum. Yerine ikame edilecek daha sa?l?kl? ifadeler mevcutken… Üstelik, kimin kime göre hangi konuda cahil oldu?unu da bilemeyiz. Okumu?-okumam?? kar??tl???n? sürekli gündemde tutmak da yerinde saymaktan ba?ka bir ?ey olmaz.

Nitekim; her bölgenin kendine göre i?leyen özel ve kemikle?mi? bir yap?s?  var. Bu kad?n da zaman?nda okuyamam?? olabilir; okutulmam?? da olabilir. Bunu bilmiyoruz. Bilmedi?imiz gibi, kendi ?ehirli kal?pla?m?? önyarg?lar?m?zla bir durum de?erlendirmesi yap?yoruz. Olaylar?n iç yüzünü ö?renmeden, kendimizce do?ru kabul etti?imiz ?eyleri kar?? tarafa ve izleyiciye dikta etmeye çal???yoruz. Fark?nda olmasak da, birilerini sürekli rencide ediyoruz.

26 Kas?m 2009’da Haber Türk kanal?nda Teke Tek Özel program?nda ayn? hataya Fatih Altayl? da dü?tü. ?SAM ba?kan? Mehmet Akif Bey burs verdiklerini ve her görü?ten ö?renciyi kabul ettiklerini belirtirken bir örnek sundu. Ö?rencinin biri hocas?na gidip: ‘Burada ?slamiyet’le ilgili çal??malar yap?yorlar. Benim k?yafetime hiç dikkat etmediler.’ demi?. Altayl? da, ‘ö?renci ba?örtülü müydü?’ diye sordu. ?SAM ba?kan?ndan ‘Hay?r.’ yan?t?n? ald?. Fatih Altayl? ‘Haaa… O zaman dekolteli…’ deyiverdi. Benzer ifadeler televizyonda s?kça tekrarlan?r oldu. Art?k, birilerinin ba?örtüsünün kar??s?na dekolteyi koymay? b?rakacak kadar profesyonel olunmas? gerekti?i kan?s?nday?m. Dile hakimiyet hassasiyetinin üzerinde önemle durulmal?… Özellikle medya taraf?ndan… Mesela, bu konu Haber Türk’te ‘Dil ve Medya ?li?kisi’ ba?l???yla tart???labilir.

Yönlerini ?a??rm?? Mantar Toplay?c?lar?  Bizim Babaanneyi Anlayabilirler mi?

Müge Anl?’n?n babaanne konusundaki ifadelerine kar??, Arif Verimli’nin araya girerek yapt??? bir saptamay? önemsiyorum. Verimli: ‘Orada okuma yazma bilmeyen kendi diliyle söyler, okur yazar da kendi diliyle yazar. Babaanne tam anlam?yla güneydo?u dememi?tir de; caminin ilerisi, ?u evin ötesi gibi bir ifade kullanm??t?r. Tutanak tutan da onu ‘güneydo?u’ yazm??t?r.’ bâb?nda bir ç?karsama yapt?. Bu aç?klamay? çok çarp?c? buluyorum. Çünkü; ileti?im kopuklu?u olay?n ba??ndan itibaren var. ?fade tutanaklar?ndan ba?layan bir alg? farkl?l???… Köy halk?ndan jandarmaya, jandarmadan mahkemeye, mahkemeden televizyona… Koskoca bir kopukluk…

?ehirli insan?n yön duygusunu nas?l yitirdi?ine ve do?adan ne denli uzak kald???na dair kimi örnekler de görebiliyoruz programda. Ölen çocu?un babas? ‘k?bleye bakmak’ ifadesini kullan?yor. Anlayam?yoruz. Ard?ndan ‘Do?u’ diyor. Müge Anl? ‘Do?uyu geç, bilmiyoruz.’ diyerek, adam? aç?k bir ifade kullanmaya davet ediyor. Bir i?aret, bir gösterge istiyor. Belki de, ?ehirlerdeki yön tabelalar? gibi net bir belirteç… Ad?yaman’?n on iki haneli bir köyünden bahsediyoruz. Orada sizin ya?ad???n?z ?stanbul’un yahut Ankara’n?n kodlar?/kurallar? i?lemeyebilir. Anlamaya çal??arak olaya vâk?f olmak lâz?m…

Sabah gazetesinin 8 Kas?m 2009 tarihli The New York Times ekinde ‘Mantar Toplama Merak?yla Hipnotize Olan Ruslar Ormanda Kayboluyor’ ba?l?kl? bir çeviri okumu?tum. Çeviride Ruslar?n birço?unun ormanda mantar toplarken kaybolduklar? ve kimilerinin bu yüzden öldü?ü anlat?l?yordu. ?nternette ‘mantarc?lar klübü’ isimli bir site kuran Aleksandr Kuznetsov da, eskiden Ruslar?n ormanda mantar toplarken kaybolmad?klar?n?; kaybolanlar?n yön duygular? körelmi? asfalt insanlar? olduklar?n? söylüyordu.

Bir zamanlar göçebe topluluklar içinde ya?am?? ninelerimizden ve dedelerimizden geriye kalanlar?n üzerine asfalt döküp, debriyaja basan bir neslin çocuklar? olduk. ?nan?n, Ege’nin merkezinde yeti?en ?ifal? otlar kimsenin umurunda de?il. Yahut, çamlar?n alt?nda biten mantarlar da… Rusya’da vuku bulan meselenin Türkiye aya??nda benze? sorunlar ya?an?yor. Çocuklar?m?za geçmi?imizi, hatta ?imdimizi aktarma problemimiz var. Kendi kendimizi yiyip bitirmemize neden olan bir modernle?me sorunumuz da… ‘Biz kimiz, kimlerdeniz?’ dedi?imizde mal mal aynaya bakanlardan olduk.

Buraya kadar yaz?lanlar? mühim bulmayanlar, olur böyle vakalar diyenler ç?kabilir. Ben ileti?imsizlik probleminin de ötesinde, vicdani bir probleme parmak basmak ad?na Anl?’n?n program?n?n en deh?etengiz taraf?na de?inmek istiyorum.

Seyircilerin ‘aile öldüreni biliyor ve köy yeri oldu?u için gizliyor’  yorumlar?n? duyunca kan?m dondu. Böyle bir ?ey ispatlanmadan, birilerinin alelacele suçlan?p insanlar taraf?ndan yarg?lanmas?n? ?irazeden ç?k?lan k?s?m olarak görüyorum. Diyelim ki, aile cinayeti biliyor ve akrabalardan biri yapt??? için gizliyor. Bu durumda bile taktir seyircinin ve sunucunun de?il, Türk adaletinindir. Yorumu yapanlar?n ‘vurun kahpeye!’ zihniyetini ta??yanlardan bir fark? yoktur. Ne yani, ?imdi her önümüze geleni biz mi infaz edelim? O zaman kimin yapt??? vah?eti k?n?yoruz? Kimin de?er yarg?lar?na göre kimin cezas?n? verece?iz? Kriterlerimiz ne olacak?

Ben de minicik bir masumu hunharca öldüren zihniyetin as?lmas? taraftar?y?m. Ama, kalk?p da ‘Verin ben kendi elce?izimle asay?m’ da demiyorum. ?pe çama??r asmaya benzemez adam asmak. Hukuki çerçeve neyse ona uymak gibi bir yükümlülü?üm(üz) var.

Benzer bir durumu daha önce Mardin’deki Bilge Köyü Katliam? olay?nda da ya?ad?k. Böylesi canince bir k?y?m? savunacak taraf?m yok. Fakat, olay?n medya ve gerekli merciler taraf?ndan net bir ?ekilde anla??lamamas?n?n ve kimi zaman konuya abuk sabuk yorumlar getirilmesinin de nedenleri var. Bölgenin kendine has dinamiklerinin ve akrabalar aras?ndaki ili?kilerin do?ru biçimde okunamamas?… Bu konuda çal??ma yapan bir sosyolog, bir halkbilimci, bir antropolog konunun aktar?l???na hemen müdahale etseydi, medyada çok daha farkl? ç?karsamalar ortaya konabilirdi. K?y?m?n analizi etrafl?ca yap?labilirdi.

Bence bilimin gücü de burada aç??a ç?kar zaten. Toplumu ayd?nlatabilmekte veya devletin yarg?s?na yard?mc? olabilmekte… O bölgedeki ?artlara göre projeler üreterek, yöre insanlar?yla beraber bir ?eyler ba?arabilmekte… K?z çocuklar? okusun da okusun yahut ‘bunlar cahil kalm??lar, biz do?ru yolu gösterelim’ gibi tepeden inme bir kafa yap?s? hepimizi çok daha vahim olaylara seyirci kalmaya zorluyor. Önce anlamal?, sonra rotam?z? belirlemeliyiz. Bu konuda derinlikli akademik çal??malar yap?lmal?, sivil toplum örgütleriyle belediyeler birlikte hareket etmeli…

Kim Bo?? Kim Dolu? Peki Nedir Anadolu?

Varolan zihniyeti de?i?tiremedi?imiz için; ‘metres’ hayat? ya?amay?  kabul etmi? ?stanbullu bir k?z?n da, ‘kuma’ olmaya boyun e?mi? Hakkarili bir k?z?n da ya?ad??? s?k?nt?lar? anlayam?yoruz. ?kisi de kad?nl???n getirdi?i problemleri ba?ka türlü bask? araçlar?yla, ba?ka ?ekillerde ya??yorlar. Hangi akl? ba??nda ve muhakeme yetene?ine büyük oranda hakim kad?n metres olmay? kabul eder ki? Akabinde, niye metres olan kad?nla birlikte kar?s?n? aldatan adam?n durumunu da masaya yat?rm?yoruz? Ortada toplumsal bir sorun varsa, onu geni? aç?lardan bakarak de?erlendirebiliriz. ‘O kötü, bu ahlaks?z, ?una yaz?k, buna aferin’ söylemleriyle sadece kesin kez yarg? belirtmi? olur, sorunlar?n kökenine inemeyiz. Batman’daki kad?n intiharlar? ülkenin bat?s?nda bilgisayar ba??nda makale yaz?larak çözülemez.

Bat?daki kad?n?n da, do?udaki kad?n?n da cinsiyetinden ötürü maruz b?rak?ld??? kimi sorunlar mevcut… Yahut, geçmi?ten bu yana uzay?p giden varolu? problemi… Sorunlar benzer… Bunlar? önleyecek/azaltacak yöntemler farkl?… Her bölgenin kendi iç ?artlar?na göre ya?anan s?k?nt?lar var. Bir kad?n?n çok rahat bir hayat sürmesi de, çok kapal? bir çevrede yeti?mesi de travmatik durumlara sebebiyet veriyor. Bunun anla??lmas? gerekli… O zaman birimiz ‘gavur ?zmirli’, di?erimiz ‘Kürt Diyarbak?rl?’ olmay?z.

Bizim öz kültürümüz namertli?in üstesinden gelen saf Anadolu kültürü diyenin de, bizim öz kültürümüz halis Osmanl? kültürü diyenin de bir alg?lama problemi var. Çünkü; Anadolu bizatihi bu iki kültürün, konar-göçerlikle yerle?ikli?in kesi?ti?i yerde zuhur ediyor. Gerilimli bir kesi?me olsa da… Gerçek bu!.. ?ttihat Terakki de biziz, olu?turulan çekirdek cumhuriyetçi kadro da… Türkiye ??çi Partisi de bizim partimiz, Refah Partisi de… Türkü de bizim türkümüz, rembetiko da bizim rembetikomuz… Truva Sava?? da bizim tarihimiz, ?eyh Bedrettin Olay? da… Dede Korkut da bizim anlat?c?m?z, Heredot da… Niçin bahçemizi budayarak çorak hale getirmeye çal???yoruz? Hepimizde bir parça karma Anadolu insan? geneti?i yok mu? Anadolu ruhu bütüncül bir ?ey de?il mi zaten? E?risiyle do?rusuyla…

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri