forkredit.com | Îôîğìëåíèå ó÷àñòêà | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:446. Error 9: Invalid character

KIYMA MAK?NELER? DEZENFORMASYONDU!

Aktif .

orhan_birgit_300Darbeciler kuyudan nas?l ç?kar?ld?? Dava nas?l suland?r?ld?? Ö?renciler soka?a nas?l döküldü? Dezenformasyon nas?l yap?ld?? Gazetecilere yönelik operasyonlar? tereddütle kar??layanlar, gazeteci Orhan Birgit’in Aksiyon’a yapt??? aç?klamalar? dikkatle okusun.

 

Aksiyon Dergisi'nin son say?s?nda 27 May?s Darbesi'nin yak?n tan??? ve darbe öncesi ad? birçok olayda geçen Bas?n Konseyi Ba?kan? Orhan Birgit'le yap?lan bir söyle?i yer ald?.

??te ?dris Gürsoy'un Orhan Birgit'le yapt??? söyle?i...

Sar?k?z, Ay?????, Eldiven ve Yakamoz isimli darbe planlar?n?n hesab?n?n sorulmas?, Balyoz Darbe Plan?’ndan dolay? aralar?nda eski kuvvet komutanlar?n?n da bulundu?u askerlerin yarg?lanmas?, demokrasi tarihimiz aç?s?ndan bir milat. Ancak Türkiye, darbecileri ilk kez yarg?lam?yor. 27 May?s’tan önce de darbe tertibi içinde olmakla suçlanan 9 subay, hâkim kar??s?na ç?kar?lm??t?. E?er onlar mahkûm edilebilseydi, belki de 27 May?s kanl? ihtilal? olmayacakt?.

Peki, neydi 9 Subay Olay??

1957’de Samet Ku?çu isimli bir subay, 27 May?s darbesini günü gününe ihbar etmi?ti. Ku?çu da ihtilal yapmay? planlayan cuntan?n üyesiydi. Evinde toplant?lar yap?l?yordu. Sonradan pi?man olmu?, ‘yapt???m?z yanl??’ demi?ti. Cumhurba?kan? Celal Bayar, hemen Bakanlar Kurulu’nu toplad?, hükümeti “Mesele ciddidir. Bu i? 9 subay?n i?i de?il. Bütün memlekette ordu içinde cuntalar kök salm??t?r. Bunlar?n üzerine ciddiyetle gidin, te?kilat? meydana ç?kar?n.” diye uyard?. Ba?bakan Adnan Menderes, bir grup subay?n darbe tertibi içinde oldu?unun tespit edildi?ini Bakanlar Kurulu’nda aç?klad?. Hükümet olay?n üzerine gitti. Daha sonra hepsi 27 May?s darbesinin içinde yer alacak olan 9 subay, derdest edilip topland?. Sonra ne mi oldu? Darbeciler askerî mahkemede yarg?land?. Sadece darbeyi ihbar eden Samet Ku?çu mahkûm oldu, darbe tertipçisi 9 subay ise beraat etti. Operasyonun ba??nda, ‘bizi de yakalarlar’ korkusuyla da??lan cuntalar, beraat karar?ndan sonra yeniden bir araya geldi. 27 May?s darbesini tertipleyenlerden Faruk Güventürk, “Her ?ey do?ruydu. O i?i önleselerdi 27 May?s’? yapamazd?k.” diyecekti. Celal Bayar ise “9 Subay Olay? iyi de?erlendirilse 27 May?s olmazd?.” dedi. Peki, darbeciler nas?l beraat ettirildi? Orhan Birgit, 54 y?l sonra önemli ayr?nt?lar? Aksiyon’a anlat?yor.

Orhan Birgit (1927) asker, gazeteci, avukat ve CHP yöneticisi olarak 27 May?s’ta neredeyse her ta??n alt?ndan ç?kan bir isim. 1957-60 döneminde darbe ile yarg?lanan 9 subaydan biri olan Cemal Y?ld?r?m’?n avukat?. Kim Dergisi’ni yay?ml?yor. Genelkurmay Karargâh?’nda Erol Simavi ile birlikte çal???yor. Tahkikat Komisyonu taraf?ndan ihtilal komitesinin ba?kan? oldu?u iddias? ile 22 gün ifadesi al?n?yor. CHP Beyaz?t ?lçe Ba?kan? olarak 28 Nisan 1960’ta ?stanbul Üniversitesi ö?rencilerini soka?a döken eylemi organize ediyor. ‘Ö?renciler k?yma makinelerinde k?y?ld?’ haberlerini yay?ml?yor. Birgit, bazen muhalif bir gazeteci, bazen darbecileri savunun bir hukukçu, bazen ö?rencileri soka?a döken CHP’li bir siyasetçi... Her önemli olayda imzas? var.

Birgit, 85 ya??na ra?men dinç. Bas?n Konseyi’nin ?stanbul’daki merkezinde sadece 27 May?s ve onun rol oynad??? olaylar? konu?uyoruz. ?lk defa ayr?nt?lara giriyor. Çok istekli görünmüyor. Israrl? baz? sorular?m?z? ustaca geçi?tiriyor. Ancak yine de anlatt?klar? bir dönemin perde arkas?na ???k tutacak nitelikte. Gündemdeki konulara Birgit’in anlatt?klar?ndan sonra dikkatle bakmakta yarar var. Birgit, y?llar sonra “CHP il örgütünün talimat? ile 9 cuntac? subay? kuyudan ben ald?m. ?stanbul’daki ö?rencileri organize ettim. K?yma makineleri haberleri tam bir dezenformasyondu.” diyor.

-Siz 1957’de cuntac?lar?n avukatl???n? yapt?n?z. 9 subaydan biri olan Cemal Y?ld?r?m’?n avukatl???n? üstlenmeniz nas?l oldu?

Cemal Y?ld?r?m’? tutuklam??lar. Ben Millî Savunma Bakanl???’nda askerlik yaparken temsil bürosu ba?kan?yd?. Oradan tan?yordum. Emekli olduktan sonra siyasete at?lmak istiyor, CHP’den. CHP il sekreteri ?lhami Sancar’la da tan???yor. ?lhami Bey bana dedi ki “Albay? tutuklam??lar. Kar?s? haber verdi, me?gul ol. Sen ilgilen. Ben fiilen me?gul olmak durumunda de?ilim.” Avukatl???n? ald?m. Beraat ettiler.

-CHP il ba?kan? neden size bu görevi verdi?

CHP bu i?e pek bula?mak istemiyor parti olarak. “Haber ver, teknik yard?m da yapal?m.” dedi bana il ba?kan?. Albay? Harbiye’de yer alt?nda hücreler var, tabutluk, oraya koymu?lar. Kimse ile görü?türmüyorlar. ?zin vermiyorlar. O zaman kafam?z iyi çal???yor. Avukat tutturmuyorlar. Ben al?r?m davay?, dedim.

-Nas?l?

Gittim e?ine, dedim ki Albay’?n avukatl???n? yapaca??m. Sizden bir tek istirham?m var, icra davas? açacaks?n?z. Üçüncü bir akraban?z? bulun, albaya dava açs?n. Birisi gitmi?, icraya vermi?, i?te Albay benden ?u kadar borç ald?, ödemiyor diye. Ödeme emri gelmi? mi? Gelmi?. Ben de vekaletname ç?karaca??m. Noteri de ald?m, gittik Harbiye’ye. Dedim ki ben Cemal Y?ld?r?m’?n avukat?y?m. Nöbetçi amir kar?? ç?kt?: ‘Onlara avukatl?k yasak!’ ‘Tabii ben de biliyorum yasak; ama bunlara böyle böyle bir icra gelmi?. O icraya bu adam?n itiraz?n? yapmak laz?m.’ diye itiraz ettim. Tu?general, adli amiri ça??rd?. ‘Böyle böyle vekaletname istiyorlar. Ne diyorsun?’ diye sordu. Adli hâkim, ‘tamam’ dedi. Askerî hâkim do?rudan komutana ba?l?. Ne olaca??n?n fark?nda adam; ama sesini ç?kartm?yor. ‘Götürün, imzalas?n’ diye izin verdi; ama ben yine ‘Olmaz efendim, noter görecek imzay?. Buraya getireceksiniz albay?.’ dedim. Komutan, ‘Öyle mi hâkim?’ diye sordu. ‘Öyle’ cevab?n? al?nca, bast? zile. Bir subay geldi. Ona bir ?eyler söylediler. Biraz sonra bir adam geldi. Albay?n avurtlar? içine girmi?. Gözleri göremiyor ????a ç?kt??? için. Ben bir omuz att?m, zeki adam. ‘Albay?m birisinden borç alm??s?n?z, ödeyememi?siniz. E?iniz evde. Haczediyorlar evinizi. Sizden vekâlet almam laz?m.’ dedim. ‘Tamam avukat bey’ dedi. Ç?kard?m vekâletnameyi, imzalad?. Ben de açt?m çantay?, ç?kard?m tahliye dosyas?n?. Vekâletnameyi ekledim. ‘Bu ne dedi?’ komutan. ‘Kendisinin tahliyesini istiyorum. Davan?n avukatl???n? ald?m.’ dedim. ‘Höst, bunun için almad?n!’ dedi. ‘Bunun için, onun için diye bir ?ey yok. Umumi avukatl???n? ald?m.’ dedim. ‘Bunu kabul etmek zorundas?n?z.’ dedim. Komutan, askerî hâkime sordu tekrar: ‘Öyle mi hâkim bey?’ O zamanki subaylar hiçbir ?ey bilmiyorlar. Gez-göz-arpac?k döneminde, ?imdiki gibi kurmay, dünya görmü?, NATO bilmem ne yok. ‘Öyle’ dedi hâkim bey. ?? ba?lad? bundan sonra.

-Bir subay?n avukatl???n? m? ald?n?z, hepsini mi?

Bir subay?n al?nca, di?erlerine yol aç?ld?. Ondan sonra ba?lad?. Faruk Güventürk var, hepsi var. Yoluna girdi i?. Vekâletnameniz var, gidiyorsunuz, konu?uyorsunuz, siz ba?ka arkada?lara vekâletname veriyorsunuz. Sonra mahkemeyi dejenere ederek bir ?eye sokuyorsunuz, kendi hukuki ?eyiniz içinde. Olay o.

-‘9 subay do?ru dürüst yarg?lansa darbe olmazd?’ diyenler var?

Olur muydu, olmaz m?yd? bilemem. Ordunun içine bir ?ey girmi?. ?kincisi, 27 May?s’?n ?artlar? olu?mu?; senato, anayasa mahkemesi yok. ?ktidar bask? uyguluyor, nefes alacak hâlde de?ilsiniz. Ke?ke olmasayd? 27 May?s.

-Samet Ku?çu’nun ihbar etti?i bu subaylar 27 May?s’?n içinde yer ald?. Darbeci oldu?unu biliyor muydunuz?

Ee, darbeciydiler. Ben darbeci de?illerdi demiyorum ki… Ama ben avukat?m. Ben görevimi yapt?m. Bir avukat bir esrarke?in savunmas?n? yapt??? zaman eroin ticareti yapm?? olmaz. Size dosyay? getirirler, siz o dosyadan adam? ne kadar az zararla kurtaraca??n?z? planlars?n?z. Darbe de öyledir, bilmem banka soygunu da...

-Siz avukatken gazetecilik de mi yap?yordunuz? Kim Dergisi’nde Ku?çu’yu itibars?zla?t?ran yay?nlar var.

Yap?yordum tabii. Kim Dergisi o zaman ç?k?yordu.

-Dergi, darbecileri savunuyor. Yay?n politikas? nas?ld??

Mevcut iktidara kar??yd?. Alternatif olarak da Akis gibi CHP’yi tutuyorduk.

-9 Subay Olay?’nda nas?l bir yay?n politikas? izlediniz?

9 Subay Olay?’nda yay?n politikas? izlemek mümkün de?il ki. Askerî mahkemelerin yarg?lamas? yay?mlanamaz ama biz onu ba?ka türlü yay?ml?yorduk.

-Nas?l?

Duru?mada ?öyle söylendi, böyle söylendi diye yay?mlayamazs?n?z. Koridorda falancan?n avukat? ‘?öyle bir savunma yapt?’ diye yay?mlars?n?z. Sonuçta vermi? olursunuz. Siz orada gazetecisiniz, kanunda bo?luk arars?n?z, o bo?lu?u kullan?rs?n?z. Dersiniz ‘avukat arada ?unlar? anlatt?, savc? ?unu söylemi?…’

-Nas?l beraat ettiler?

9 subay?n içinde Samet Ku?çu da var. Onlarla beraber. Onun evinde toplan?yorlar. Ku?çu sonra, ya bizim yapt???m?z do?ru de?il diyor filan. Gidip haber vereyim diyor. Haber verdi?i zaman da ‘Tamam bize belge getir. Do?ru mu dedi?iniz?’ diyorlar.

-Ku?çu neden ba?aram?yor?

‘Böyle ?eyler var’ deyince ona o zaman böyle küçük cihazlar (Teybimi gösteriyor. ?.G.) yok. Millî emniyetten büyük bir kay?t cihaz? vermi?ler, ba?las?n üzerine diye. Onu ba?lam?? gelmi?, bunlarla konu?mu? fakat çal??t?ramam??. Götürmü? ‘kayd? ald?m’ demi?. Bakm??lar, parazitler var, sesler yok. O zaman Mualla Acar diye ?stanbul Radyosu’nun ba? ses mühendisi vard?, seslerle falan da oynam??lar. Herkes bunalm??. Böyle bir karma?a olmu?. Nam?k Gedik’e gitmi?. Asabi hareketler yapm??, pani?e kap?lm??. O adam, o zaman oynatt? zaten.

-Ku?çu haberlerini nereden ald?n?z? Objektif vermemi?siniz.

Nas?l, neyi verece?iz? Askerî mahkeme, Harbiye’nin içinde. Aleni de?il, girdi?iniz zaman Harbiye’ye evvela nöbetçi subaya gideceksin, ben falan ?eyi takip edece?im diyeceksiniz. Oradaki subay?n insaf?na kalm??.

9 subay?n beraat?ndan sonra darbeciler yeniden toparland?. Sivil uzant?lar? da vard?. 5 Nisan 1960’ta DP’liler, CHP ?stanbul ?l Ba?kanl???’n?n 21 Mart 1960 gün ve 373 say?l? gizli genelgesini bas?na da??tm??lard?. CHP ?l Ba?kanl???’n?n, hücre ?eklinde ve gizli olarak örgütlendi?i ileri sürülüyordu. Ayr?ca her ilçeden iki ki?inin merkezdeki emekli Kurmay Albay Cemal Y?ld?r?m’la temasa geçmeleri ve f?s?lt? gazetesi tekni?ini kullanmalar? isteniyordu. Albay Cemal Y?ld?r?m, Orhan Birgit’in avukatl???n? yapt??? 9 subaydan birisiydi. DP, Tahkikat Komisyonu kurulmas? için harekete geçmi?ti. Adliye ve emniyet yetersiz kalm??t?. CHP pani?e kap?ld?. E?er bu gizli örgütlenme iddias? do?ru ç?karsa CHP kapat?labilirdi. Bu, darbeyi de önleyebilirdi. Tahkikat Komisyonu’nun çal??mas?na engel olunmal?yd?. Sokak hareketlendirilecek ve bunun için de ö?renciler kullan?lacakt?. ?stanbul’da (28 Nisan 1960) Türkiye’deki en geni? çapl? ö?renci olaylar? gerçekle?tirildi. Beyaz?t’taki hukuk fakültesinde ba?layan olaylar yay?ld?, polisle ö?renciler kar?? kar??ya geldi. ?stanbul ve Ankara’da s?k?yönetim uyguland?. Üniversite ve yüksekokullar bir ay süreyle kapat?ld?. Peki, aniden patlak veren ve 27 May?s darbesine zemin haz?rlayan ö?renci hareketlerini kim ba?latm??t?? O tarihte CHP Beyaz?t ?lçe Ba?kan? olan Orhan Birgit’e i?te bu soruyu yönelttim:

-?stanbul ve Ankara’daki gösterileri kim organize etti?

Ö?renci gösterileri var. Gösterilere destek olabilirim. Olmu?umdur, olmam???md?r.

-Oldunuz mu?

Oldum. Ben eski bir ö?renci lideriydim. Geldi çocuklar, bana sordular, ben onlara ne yapmalar? gerekti?ini anlatt?m. Gösterdim.

-Ö?renci olaylar?n? siz mi organize ettiniz?

Evet, do?rudur.

-Nas?l?

Ben CHP Beyaz?t ?lçe Ba?kan?’y?m. Ö?renciler (Nurettin Sözen falan da vard? içlerinde), ba?ka birtak?m arkada?lar geldiler. Yard?m istediler. ‘Ne yapabiliriz?’ diye sordular. Bizim yapt???m?z ?u, ö?renciler üniversite bahçesinde oturup direnç gösterecekler, miting yapacaklar tahkikatlar?n kurulmas?na kar??. Ancak olaylar kontrolden ç?kt?. Bir polis rektörü al?yor, sürüklemeye kalk?yor. Bu, talebeler içinde tahrik yap?yor. Özürlü bir rektör. ?dare hukuku hocas? vs... Olaylar kontrolden ç?k?yor. Çocuklar da o zaman çok pasifist, silah kullanm?yorlar.

-Ne yap?yorlar?

‘Olur mu böyle olur mu, karde? karde?i vurur mu? Kahrolas? diktatörler, bu dünya size kal?r m??’ Gaziosmanpa?a Mar??’n? de?i?tirmi?ler. De?i?tiren de Yücel Ofluo?lu, Y?ld?z Kenter gibi ki?iler. Onlar da gelmi? kar??m??lar i?in içine. ‘Tuna Nehri akmam’ diyor gibi d?? dü?mana kar?? kullan?lan mar?? içeriye döndürmü?ler.

-Karde? karde?i vuruyor muydu?

Vurdu tabii, polis ate? edince bir ö?renci öldü, kaza kur?unuydu ama size do?ru ate? etti?inde vurur. ?irazesinden ç?k?yor i?te.

-Sonra Harp Okulu ö?rencileri yürüdü.

Tabii, onlar?n yürümesi ba?ka bir ?ey. Onlar? orada yürüttüler. Onlar kendili?inden ortaya ç?kmad?, bir ?ey olmu? yani, subay?n biri onlar? yürütmü?. Önce bir pasif yürüdüler, 555 K’da (5. ay?n 5’inde saat 5’te, K?z?lay’da). Sonra iç hizmet kanunundan da yararlan?p darbe yapt?lar.

27 May?s öncesi ve hemen sonras?nda dedikodu gazeteleri faaliyettedir. Gazetelerde yalan yanl?? haberler yay?mlan?r. Akis ve Kim gibi haftal?k dergilerle baz? CHP’ye yak?n gazeteler âdeta darbeye zemin haz?rlama görevini yerine getirebilmek için yay?nlar yapmaktad?r. “DP’lilerin emriyle yüzlerce talebenin i?kencelerde öldürüldü?ü, k?yma makinelerinden geçirilerek tavuk yemi hâline getirildikleri” iddialar aras?ndad?r. 27 May?s’?n ilk günlerinde MBK üyesi Ertu?rul Alatl? ve Mithat Ceylan taraf?ndan radyoya verilen bir bildiride k?yma makinelerine at?lan ö?renciler iddias?n?n ara?t?r?laca?? belirtilmi?tir. Hatta Et-Bal?k Kurumu ku?at?larak ö?renci cesetleri aranm??t?r. Orhan Birgit, o gün profesyonel bir gazeteciydi. Peki, bütün bu yay?nlar? nas?l de?erlendiriyordu?

-Yalan haber ve dezenformasyon oldu mu?

Olmaz m?? Oldu tabii. Dezenformasyon dünyan?n en kötü ?eyi. Bat?’da da çok örnekleri var.

-O dönemden bir örnek verebilir misiniz?

Bilemem.

-K?yma makineleri bir dezenformasyon muydu?

Ha, k?yma… Ben inand?m ona. Sonra ne k?yma var, ne Et Bal?k Kurumu var. K?yma makineleri haberlerini yay?mlad?ktan sonra ö?rendik ki uydurma. Anlatan da kim? Alev Alatl?’n?n babas? Albay Ertu?rul Alatl?. Bas?n yay?n i?lerinden sorumlu bir subay?n uydurmas?. Dezenformasyonun dik âlâs?. Bildiri ç?kt?. Anadolu Ajans? geçti haberi.

-Ba?ka var m??

Vard?r bilemem. Haf?zam zay?fl?yor giderek, bunlar da benden uzakla??yor tabii.

-Alatl?’n?n görevi neydi?

Millî Birlik Komitesi’nin d???nda kalm?? birisiydi.

-Siz nas?l yay?mlad?n?z bunu? Ara?t?rman?z gerekmez miydi?

Efendim bildiri verildi. Ö?renciler k?yma makinelerinde ö?ütüldü, diye. Adam yok ki ö?ütülsün.

-Ama siz iyi bir gazetecisiniz. Bu haber gelince ?üphe etmediniz mi?

?imdi bir olay?n soru?turmas? için ?eyler olmas? laz?m. Tek araç devlet ajans?. Devlet ajans?na güvenmeyip de kime güveneceksin? Kaynaklar onlar, dab?l çek (çifte kontrol) yapam?yorsun.

-Hatay? kabul ediyorsunuz.

Sizin de hatan?z var, benim de hatam var, iki yanl??tan bir do?ru ç?kmaz, di?er türlü kampla?ma devam eder. Biz bir ülkenin insanlar?y?z.

-Kim Dergisi etkili miydi?

Kim Dergisi’ni 4 arkada? ç?kard?k. Para kazanmad?k, Akis de öyle.

-Medya darbeye zemin haz?rlad? m??

Çok etkili de?ildi. O zaman üç dört gazete vard?. Günü gününe okumuyorsunuz ama etkiliydi, aile gazeteleriydi.

-Asker üzerinde etkisi nas?ld??

Bilemem.

-“Akis’i, Kim’i okuyarak darbe yapt?k.” diyor darbeciler.

Akis 30, 40 bin sat?yor. Ne kadar okuru asker bilemiyorum. Orduya ertesi gün gidiyor. Tirajlar s?n?rl?. Bask?lar tipoda, kapaklar p?r?l p?r?l de?il. Tek radyo var, devlet radyosu. Her ?ey s?n?rl?. ?imdi saat ba?? 40 bin tane haber veriyor. Hürriyet var, Sedat Simavi hayatta. Safa K?l?çl?o?lu, Ahmet Emin Bey. Bunlar?n gazeteleri var. Bugün gazetelerin sahibi kitle.

-Medya deste?i olmadan darbe olur mu?

O tarihte olur.

-CHP medyay? nas?l kulland??

Hesapla?malar?n? bitirmemi? iki lider vard?. Muhalefet haberin pe?inde. CHP ve bir k?s?m matbuat hakk?nda Tahkikat Komisyonlar? kurulmu?. Gazetelerin arkas?nda ne var, ar?yor. Kas?m Gülek gidiyor Çanakkale’ye. Yay?n yasa?? geliyor. Ne demek can?m? ‘49. kilometredeki olaylar? yay?mlamak yasak edilmi?tir’ diye. Siz gazetecisiniz, vermek istiyorsunuz.

-Nas?l veriyorsunuz?

Akl?n?za bir ?ey geliyor. Buluyorsunuz. Ne yapal?m? Aç?yorsunuz telefonu Vatan, Milliyet, Cumhuriyet’i, birbirinizle konu?uyorsunuz; ‘Biz böyle bir ?ey yapaca??z, yapar m?s?n?z?’ ‘Yapar?z abi’ diyorlar. 49. kilometreyi, 48. kilometre 999. metreye kadar verelim diyorsunuz. Ömer Sami Co?ar gibi isimlerle oturup konu?uyoruz. Gece bask?dan ç?k?yorsunuz hepiniz, Ca?alo?lu’nda çöreklerinizi yiyorsunuz. Sabaha do?ru eve giderdik, araba nerede? Ço?u patronda yok araba. Ertesi sabah ba?savc? ar?yor ‘Yine ne yapt?n?z, bize f?rça att?rd?n?z.’ diyor. Her ?eyi ?artlar? ile ya?ayacaks?n?z.

-Askerlik s?ras?nda da gazetecilik yapt?n?z m??

Bir taraftan da gazetecilik yap?yorum. Millî Savunma Bakanl???’nda o zaman gazetecileri temsil bürosu diye bir büro vard?. Orada tek profesyonel gazeteciyim, Erol Simavi de var ama o etkisiz. ?lgisi yok askerlikle. Bana ‘abi’ falan diyor. ‘Sen git, ne yaparsan yap’ diyorum. O gidiyor evine, geziyor.

-Bu büro ne yap?yordu?

Millî Savunma Bakanl??? kurmu?, ordu sözcülü?ü gibi bir ?ey i?te. Bir gün ç?kt?m Genelkurmay’dan. Adnan Bey de ç?km??; yan?nda bakanlar?, arkada?lar?… Belki birkaç tane sivil polis var yok, geliyor kar??dan. Bakt?m ba?vekil geliyor. (Aya?a kalk?p selam duruyor. ?.G.) Selam verdim. ‘Nas?ls?n?z?’ dedi, gülümsedi. ‘Sa?olun ba?vekilim’ dedim. ‘Burada m? askerlik yap?yorsunuz? Görüyor musunuz, siz Ankara’da da gazetecilik yap?yorsunuz.’ dedi. Çok normal bir adam. Ama öbürü Celal Bayar, illa ?iddete do?ru kullanm?? onu. Celal Bey kullanmak istemeseydi Adnan Bey bu kadar sertle?mezdi.

-Ne kadar sürdü askerlik? Aktif miydiniz?

6 ay için gittik. 2 sene kald?k. Ordu sözcüsü gibi bir ?ey olduk. Sonra onu kullanmad?lar. Kurmay albay, yarbaylar ve iki tane de üste?men vard?. Bizim tek y?ld?zd? p?rp?r. Ba?ka gazeteci de yok. Al??m??s?n?z.

-Siz de darbecilikten yarg?land?n?z.

28 Nisan ak?am? beni ald?lar, tahkikat komisyonu için ?stanbul emniyetine. 30 Nisan sabah? Ankara’ya götürdüler. 22 gün ifade verdim. Bir meclisin insanlar hakk?nda sorgulama yapmas?, sizi yalan söylüyorsunuz diye sorgulamas? yetkisi var m?? Mesela Kurtul Altu?’u tutuklad?lar. Meclis’in böyle bir yetkisi var m?? Yok. Ahmet Hamdi Sancar, eni?temin akrabas?. Ben ak?amlar? onun kefalet taahhüdü ile ç?k?yorum. Sabah teslim oluyorum. Nehir Han?m geliyor teyzeme diyor ki, ‘Ne olur olan biteni anlats?n, ku?kulan?rsak koltuklar?n?n alt?na ha?lanm?? yumurta koyaca??z.’ ?izofren hâline gelmi? bir hava yay?l?yor ba?kentin içine. Bana, ?una, buna... ?stanbul’daki nümayi?ler Ankara’ya s?çrad?.

-Sizin hakk?n?zdaki iddia tam olarak neydi? Nümayi?le ilgisi var m??

Benim suçum, ihtilal komitesinin genel sekreteri olmak. Yeralt? ihtilal komitesinin... Böyle bir komite yok. ?dris Bey diye bir arkada? geldi, konu?tu derim.

-Bugün bak?nca bütün bu olaylar?n bir amaca ula?mak için zincirin halkalar? oldu?u anla??lm?yor mu?

Hay?r. Menderes’e Eski?ehir’de bir uyar? yap?l?yor. Merhaba deyince subaylar arkalar?n? dönüyorlar. ‘Burada bir ?eyler oluyor arkada?lar’ deyip tedbirini almas? laz?md?. Ne yapar?z? Ya subaylar? toplar tardederiz, ba?bakana poposunu dönüyor veya neye böyle bir ?ey oluyor, bunu sükunetle içimize ?imdilik sindirip arkadan önlemini yine al?r?z. Bunlar olmuyor.

-?kisi de olmuyor.

Olmuyor, yat?yorsun, ertesi gün sana poposunu dönmü? adam ba?ka yerlerdekilerle beraber ba?kalar? ile birle?iyor.

-60 ihtilali geliyorum diyor ve geliyor. Menderes önleyebilir miydi?

Celal Bey, dere geçerken at de?i?tirmem bilmem ne diye müdahil oldu. ?ttihat ve Terakki’den gelmi?. Menderes’in de var ama Adnan Bey naif adamd?. Ke?ke sivil iktidar, geldi?i yöntemlerin kendisini götürmek için de kullan?labilece?ini içine sindirmi? olsayd?. ?kisini yan yana koymak laz?m. Anayasa Mahkemesi yoktu, ç?kan yasalar? götürmek için; veya senato yoktu, biz bu yasalar? ç?kard?k, bizden ya?l? a?abeylerimiz bu yasalar? bir görsün, yoktu. Adnan Bey’i k??k?rtanlar vard?, kendi çevresinden arkada?lar? vard?. Müfritler vard?. O dönemde CHP’nin de müfritleri vard?. 1950’de ?smet Pa?a’ya kar?? CHP’li müfritler hâkim olsayd?, tek partiyi yürütmeye çal???rlard?, 1950’yi önlerlerdi. Türkiye’de bamba?ka patlamalar olurdu, onlar da ayakta kalamazd?. Ordunun içinde de daha sonra ortaya ç?kt? ki Albay Seyfi Kutbek Bey’in ba?kanl???nda bir cunta olu?mu?. Ben o cuntan?n daha sonra DP’ye kar?? kullan?ld???na tan???m. Çünkü o cuntan?n avukatl???n? yapt?m. 1946-48 aras?nda olu?mu?. 50’de ?smet Pa?a kendisinin iktidardan çekilmesini özümseyip iktidardan çekilmeseydi o cunta ona kar?? da kullan?l?rd?.

-CHP’ye kar?? da bir darbe olur muydu?

Olurdu tabii. O cunta CHP’ye kar?? kurulmu?.

-O cuntan?n siyasi görü?ü neydi?

Özgür seçim rüzgârlar? geliyor. Akademiyi bitiriyorsunuz, ufkunuz daha ba?ka oluyor. 27 May?s 60’ta öyle oldu, homojen bir darbe olmad?. Sonra daha ba?ka ?eylere ç?kt?. Türke?’in grubu vard?, yapt?lar ‘Biz kalal?m, 9 ????? hayata geçirelim’ dediler. Onlar tasfiye oldu. Sonra gelenler EM?NSU’cular? tasfiye ettiler. 14’lerin d???nda kalanlar tekrar bölündüler. Sonra 22 ?ubat’lar, 21 May?s’lar oldu. Hepsini yak?ndan gazeteci olarak izledim. Ya?ad?m.

ORHAN B?RG?T K?MD?R?

Birgit, ?stanbul Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Ö?rencilik y?llar?nda ayn? zamanda gazetecilik yapan Birgit, Ulus gazetesinin ?stanbul Temsilcili?i’nde, Dünya ve Yeni Sabah gazetelerinde çal??t?. K?M ad? ile haftal?k bir haber dergisi yay?mlad?. 1946’da CHP’ye giren Birgit, “27 May?s” öncesinde hükümete yönelik ö?renci gösterilerinde önemli rol oynad?. 28 Nisan 1960’ta dönemin iktidar? taraf?ndan TBMM Tahkikat Komisyonu’na sevk edildi. 19 May?s 1960 gününe kadar gözetim alt?nda tutuldu. CHP’den milletvekili seçildi, bakanl?k yapt?. “Cumhuriyet” gazetesi yazar? olan Birgit, “Ayd?n Do?an Vakf?”n?n yöneticilerinden. Oktay Ek?i’nin yerine Bas?n Konseyi ba?kan? seçildi. Birgit, 1965’e kadar olan an?lar?n? 2005 y?l?nda yay?mlad??? “Evvel Zaman ?çinde” ba?l?kl? kitapta toplad?. 6-7 Eylül 1955 olaylar?nda “K?br?s Türk’tür Cemiyeti” üyesi oldu?u için tutukland? ve S?k?yönetim Mahkemesi’nde yarg?land?. Birgit, Eski?ehir Anadolu, ?stanbul Galatasaray üniversiteleri ileti?im fakültelerinde ö?retim görevlisi olarak çal??t?. Kendisine Anadolu Üniversitesi Senatosu’nca Onursal Doktorluk payesi verildi.

9 Subay Olay?

9 Subay san?klar?, Kim Dergisi’nin ilk say?s?n?n tamamlanma günlerinde, 26 May?s’ta, 1. Ordu Mahkemesi'nde olu?turulan heyetin huzuruna ç?kt?. Ba?kan daha sonralar? Genelkurmay Ba?kanl??? da yapan ve o s?ralarda ad? darbe giri?imleriyle özde?le?tirilen General Cemal Tural’d?. Mahkeme, savc?n?n gizli duru?ma talebini reddetti. Haziran ay?n?n sonunda askerî mahkeme bir ara kararla muhbir Samet Ku?çu d???ndaki tutuklular? serbest b?rakt?. Birgit, “O gün anlad?m ki 1. Ordu Karargâh?’nda yap?lan duru?ma s?ras?nda bo? görünen koridorlarda sanki gizli kulaklar bulunmaktad?r ve bu kulaklar?n ald??? haberler görülmemi? bir h?zla di?er garnizonlara yay?lmaktad?r. Cemal Y?ld?r?m’? Talimhane'deki evine b?rakt???m zamanla sal?verilme aras?nda bir saat ya geçmi? ya geçmemi?ti. Ama haberin ?stanbul d???ndan gelen kutlama telgraflar?yla çoktan uzak yerlere ula?t??? anla??l?yordu.” diyor. 9 Subay ad?yla an?lan duru?ma, 25 Kas?m 1958 Sal? günü sona erdi. 8 san?k da akland?. Samet Ku?çu 2 y?l hapis cezas?yla cezaland?r?ld?. 3 y?l sonra Cemal Y?ld?r?m, 1961 y?l?nda olu?acak Kurucu Meclis’te CHP üyesi olarak bulunacak, daha sonra ?stanbul senatörü olacakt?. Naci A?kun, Millî Emniyet Ba?kanl???na atanacakt?. Di?er subaylar silahl? kuvvetlerde görevlerini sürdürecek, aralar?ndan Faruk Güventürk de korgeneralli?e kadar yükselecekti.

http://www.aksiyon.com.tr/

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri