forkredit.com | Îôîğìëåíèå ó÷àñòêà | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:446. Error 9: Invalid character

Aktif .

WikileaksWikileaks sitesinin Afganistan’daki iç yaz??malar? yay?nlamas? ve sonras?nda haberin dünyan?n bir numaral? gündem maddesi olmas?, “yeni medya”n?n büyük ba?ar?s? olarak görülüyor. Wikileaks asl?nda  'Yurtta? Gazetecili?i'nin çok güzel bir örne?ini olu?turuyor... 

Dünyan?n en önemli yay?n kurulu?lar?ndan Amerikan New York Times ve ?ngiliz The Guardian gazeteleri ile Alman Der Spiegel dergisi geçen hafta Amerikan ordusunun Afganistan’daki iç yaz??malar?ndan derledikleri haberleri ayn? anda yay?nlad???nda haber uluslararas? kamuoyuna bomba gibi dü?tü. Kim oldu?u hala tam olarak bilinmeyen bir ki?i taraf?ndan Wikileaks sitesine s?zd?r?lan 92 bin belge, bugüne kadar sava?la ilgili her yerde konu?ulan dedikodular? somut bir ?ekilde gözler önüne seriyordu.

Belgeler Pakistan’?n Afganistan’da Taliban’? destekledi?ini, gizli operasyon birliklerinin Afganistan’da yarg?s?z infaz yapt???n?, yüzlerce sivilin “yanl??l?kla” öldürüldü?ünü gösteriyordu. Ancak dünyay? as?l etkileyen bu bilgilerden ziyade Wikileaks sitesi oldu. Bu yaz??malar?, geleneksel haber markalar? yerine Wikileaks’in ele geçirmi? olmas?, New York Times, The Guardian ve Der Spiegel’in ise haberi üreten de?il yard?m eden konumunda olmas? gazetecili?in bugünü ve gelece?i ile ilgili tart??malar? yeniden alevlendirdi.

Bilgiler köstebeklerden geliyor

Wikileaks 2006 y?l?ndan beri dünyan?n dört bir yan?ndan “köstebeklerin” kendisine ula?t?rd??? belgeleri yay?nl?yor. Bugüne kadar Kenya’da seçimleri etkilemeyi, ?zlanda’da yeni yasa yapt?rmay?, birçok ?irkette skandal yaratmay? ba?ard?lar.

Irak’ta Amerikan askerlerinin sivilleri zevk için vurdu?unu gösteren video ve Afganistan belgeleri, 1200 kadar gönüllüden olu?an ve kamuoyunda kurucusu Julian Assange taraf?ndan temsil edilen organizasyonu medya dünyas?nda New York Times gibi markalarla ayn? seviyeye ta??d?. Wikileaks’in Afganistan’dan gelen belgeleri yay?n kurulu?lar?yla payla?m?? olmas? ise kimin daha çok gazetecilik yapt??? sorusunu do?urdu.

Wikileaks Afganistan’dan gelen iç yaz??malar eline ula?t???nda hem hukukçular?, hem askeri ve teknik uzmanlar?yla bunlar?n orijinal olup olmad???n? inceledi. Tatmin olduktan sonra da yay?nlamaya karar verdi. Ancak 92 bin belgenin Wikileaks ekibi taraf?ndan anla??labilir bir ?ekilde okuyuculara sunulmas? neredeyse imkans?zd?. Bu yüzden New York Times, The Guardian ve Der Spiegel’e belgeleri bir ay önceden vermeyi teklif etti. Üç yay?n organ? bu teklifi kabul ettiklerinde 92 bin veriyi anlaml? hale getirip okuyuculara sunmak için bir ayl?k bir maraton ba?lad?.

Bir ay odaya kapand?lar

The Guardian’da veri incelemeleri ve sunumlar? konusunda uzman olan gazeteci Simon Rogers, projeden ilk haberdar olanlardan biriydi. Milliyet’le yapt??? telefon görü?mesinde “Her gazetecinin hayalindeki projeydi. Bir daha bu kadar muhte?em bir i? yapamayabiliriz” dedi.

The Guardian’da belgeleri gazetenin en deneyimli muhabir ve editörlerinden olu?an yedi gazeteci, Simon Rogers ve teknik ekipten olu?an 15 ki?ilik bir ekip inceledi. Teknik ekip veriler için özel bir veritaban? olu?turup dev Excel dosyas?n? okunabilir hale getirdi. Bir ay boyunca gazetenin üst kat?nda bir odaya kapanan gazeteciler ise gelen verileri de?erlendirdi. Rogers “En büyük zorluk içinde ne oldu?unu bilmedi?imiz bir bilgi deryas?nda neyin önemli neyin önemsiz oldu?unu anlamak oldu” yorumunu yapt?.

Hiç kimsenin haberi olmad?

Ayn? süreçte New York Times gazetesi tüm dünyadan en güvendi?i 10 kadar muhabirini merkeze ça??rd?. Belgeleri incelemekle görevlendirilen gazetecilere önce avukatlar brifing verdi, daha sonra çal??malar ba?lad?. Gazeteciler bir ay boyunca bu özel odada 92 bin belgenin içinden anlaml? bilgiler ç?karmak için u?ra?t?. Her bilgi defalarca hem muhabirler hem de ba?ka kaynaklar taraf?ndan do?ruland?ktan sonra haberle?tirildi.

Birbirleriyle haberli olarak projeye giren The Guardian, The New York Times ve Der Spiegel bu bir ayl?k süreç boyunca ileti?imi koparmad?, özellikle datan?n incelenmesi s?ras?nda yard?mla?t?. Ancak yay?nlar?n kendi içinde her ?ey tam bir gizlilik ortam?nda geli?ti. The Guardian’dan Simon Rogers “Ekipteki 15 ki?i ve yöneticiler d???nda herkes belgeleri dünyan?n geri kalan?yla ayn? anda ö?rendi” dedi.

‘Devlere’ man?et oldu

Sonunda 26 Temmuz sabah? Wikileaks ham belgeleri, hemen ard?ndan da The Guardian, New York Times ve Der Spigel bu belgelerden derledikleri haberleri yay?nlad?. The Guardian sivil ölümler üzerinde dururken New York Times ba?l???n? Pakistan’?n Afganistan’da Taliban’a destek olmas?ndan vermi?ti, Der Spiegel ise sava??n göründü?ünden daha karanl?k oldu?unu ve Alman askerlerinin ya?ad??? zorluklar? ön plana ç?karm??t?.

Yani ayn? ham madde farkl? yay?n kurulu?lar? taraf?ndan farkl? editöryol süreçlerden geçip farkl? sonuçlarla yay?nland?. Yani Wikileaks belgeleri ele geçirip yay?nlayarak ciddi bir gazetecilik çal??mas?na imza atm?? ama üç yay?n organ? da farkl? editoryal çal??malar?yla ciddi bir gazetecilik örne?i göstermi? oldu.

ABD’nin en ünlü gazetecilik okulu Columbia Journalism School’un hocalar?ndan, The Nation dergisini zun y?llar yöneten gözeteci Victor Navasky telefonda sorular?m?z? yan?tlarken “Wikileaks’in yapt??? ?ey tek ba??na gazetecilik de?il. Gazetecili?in yaln?zca bir k?sm?n? ama çok önemli bir k?sm?n? yap?yorlar. Di?er k?sm? ise noktalar? birle?tirmek, anlaml? hale getirmek. Gazeteciler bunu ba?ard?” yorumunu yapt?. Afganistan belgeleri ile ilgili medya tart??malar?n?n önemli bölümünde Navisky’nin bu görü?ü, yani geleneksel ve yeni medyan?n i?bölümü yapt??? fikri hakim.

‘Bas?n teknolojisiz yapamaz’

Gazetecili?in rolünün nas?l de?i?ti?i ile ilgili ilginç yorumlardan biri ise Columbia Journalism School için “Amerikan Gazetecili?inin Yeniden ?n?as?” ad?nda bir rapor yazan ve halen Harvard Üniversitesi’ne ba?l? NiemanLab’da geleneksel ve yeni medya üzerine yaz?lar yazan Chris W. Anderson’dan geldi. Anderson telefon görü?memizde “Wikileaks gazetecilerin eskiden çok iyi yapt??? bir ?eyi (bilgi toplamay?) daha iyi, daha h?zl? ve daha etkin biçimde yap?yor. Ama bilginin Wikileaks’den gelmi? olmas? gazetecilerin ba?ar?s?n? küçültmüyor. Aksine gazetecilerin daha önemli oldu?unu gösteriyor” yorumunu yapt?.

‘Gazeteci daha önemli olacak’

Medya dünyas?n? yak?ndan takip edenlere göre Wikileaks’in ba?ar?s? “vatanda? gazetecili?inin kazand???” ya da “geleneksel gazetecili?in öldü?ü” anlam?na gelmiyor. Tam aksine bu ikisinin biribirine muhtaç oldu?unu gösteriyor. The Guardian’da veri uzman? olarak çal??an Simon Rogers “Belgeler dev bir Excel dosyas?nda geldi. Biz bunlar? yine Excel kullanarak inceledik. Yani yapt???m?z ?ey o kadar zor de?il. Ama teknolojiyi bu kadar dahi kullanmayan gazeteciler gelecekte zorluk çekecek” yorumunu yapt?.

Chirs Anderson da gazetecilern gelecekteki rolüyle ilgili ?unlar? söyledi: “Gazeteciler her ?eyi kendileri yapmaya al???k olduklar? için i?in bir k?sm?n? ba?kas? yap?nca kendilerini daha az önemli hissediyorlar.

Oysa gelecekte profesyonel gazetecilere mutlaka ihtiyac?m?z olacak. Gazetciler eskisinden de önemli olacak ama art?k bilginin mutlak hakimiyeti onlarda olmad??? için daha az güçlü olacaklar.”

KURUCUSU GÖÇEBE G?B? YA?IYOR

Wikileaks internet üzerinde bulu?an bir grup aktivistin hayali olarak ba?lad?. Aralar?nda Tayvanl?, Güney Afrikal? ve Amerikal?lar?n da oldu?u aktivistler insanlar?, “hükümetlerin ve ?irketlerin gerçek yüzüyle” tan??t?rmay? amaç edindi. Sitenin kendi manifestosunda “Afrika’da her saat 100 ki?i s?tmadan ölüyor. Bunlar?n ço?u çocuk. Yani her gün çocuklar için bir ‘11 Eylül’ ya?an?yor. Oysa s?tman?n nas?l engellendi?ini biliyoruz. Bilim evrensel, yönetimler yerel” diyerek ülkelerini sömüren, halk?ndan çalan tüm devlet kurumlar?na ve ?irketlere sava? açt?lar.

Adresini kimse bilmiyor

Wikileaks’in lideri ise Avustralyal? Julian Assangee... Ailesi gezgin bir tiyatro toplulu?unda çal??t??? için çocuklu?u boyunca 37 okul de?i?tiren Assange, gençli?inde NASA’y? “hack”ledi?i için mahkemeye bile ç?kt?. Bugün ise “Hacker olmak eskiden iyi bir ?eydi. ?imdi Rus mafayas? hacker’l?k yap?yor” diyor.

Julian Assange’nin i? tan?m? devlet s?rlar?n? aç??a ç?karmak oldu?u için tek bir adreste uzun süre ya?ayam?yor. S?rt?nda iki çantayla (birinde k?yafet, öbüründe masa üstü bilgisayar var) ülkeden ülkeye geziyor. Önemli telefon görü?melerini telefon dinlemenin yasak oldu?u Belçika’da yap?yor. Jullian Assange eline geçen belgeleri do?rulatmak için de bizzat sözkonusu ülkelere gidip ara?t?rma yap?yor. Jullian Assange ile birlikte siteye katk?da bulunan herkes yine gönüllülerden olu?an bir avukat ordusu taraf?ndan korunuyor. Belgeler imha edilmeleri ya da el konulmalar? riskine kar?? 3-4 farkl? server’a kopyalan?yor. Ünlü internet ansiklopedisi Wikipeadi gibi Wikileaks de “wiki” ad? verilen arayüzü kullan?yor. Bu sistem dileyen herkesin belgeleri kolayca göndermesini sa?l?yor, ayr?ca belgelerin incelenme sürecinde geni? kitlelerin katk?s?n? mümkün hale getiriyor.

Ba???larla ayakta kal?yor

Wikileaks’in en önemli özelliklerinden biri de arkas?nda herhangi bir finans grubunun bulunmamas?. Sitenin yöneticileri y?ll?k yakla??k 200 bin dolarl?k giderlerini (buna seyahatler ve teknik ihtiyaçlar dahil) ?ahsi hesaplar?ndan ve ba???lard?ndan kar??l?yorlar. Ancak site s?k s?k mali sorun ya??yor ve yard?m kampanyalar?n? art?rmak zorunda kal?yor. Siteyi finans kaynaklar? konusunda yeteri kadar aç?k davranmad?klar? için ele?tirenler de var. Zira sitede her ?eyle ilgili bilgi yer al?yor ancak finansmandan hiç bahsedilmiyor. Julian Assange business class seyahat etti?i için de ele?tiriliyor.

S?TEYE ÖZEL BASIN YASASI ÇIKARDILAR

KR?Z? TET?KLED?: ?zlanda’da Kaupthing Bankas?’n?n sahiplerine ?üpheli miktarlarda kredi verildi?ini ve büyük borçlar?n silindi?ini gösteren belgeler, ülkede patlak veren finansal krizin ilk ayaklar?ndan biri oldu. ?zlanda hükümeti bu olaydan sonra Wikileaks’den feyz alarak ükeyi gazeteciler için “cennet” haline getirmeye karar verdi. Meclis gazetecilerin her türlü ko?ulda korunmas?n? öngören yasa tasar?s?n? geçti?imiz günlerde onaylad?.

TÜRK ??ADAMINI YAKTI: Karayipler’deki Turks ve Caicos Adalar?’n?n ba?bakan?n?n aralar?nda MagicLife otellerinin sahibi Cem K?nay’?n da oldu?u i? adamlar?ndan rü?vet ald???n? gösteren belgeleri yay?nlad?.

PENTAGON’U UTANDIRDI: Wikileaks geçti?imiz aylarda Amerikan ordusunun Irak’ta sivilleri zevk için öldürdü?ünü gösteren bir video yay?nlad?. Videoda bir Amerikan helikopterinden aç?lan ate?le, aralar?nda Reuters haber ajans?ndan iki muhabirin de bulundu?u 12 sivilin zevk için öldürüldü?ü görülüyor.

YEN? BELGELER BEKL?YOR:
Wikileaks bu görüntüleri yay?nlad???nda ellerinde Afganistan’dan da çok önemli belgeler oldu?unu söylemi?ti. Bu belgelerin geçen hafta yay?nlanan 92 bin iç yaz??ma oldu?u ortaya ç?kt?. Sitenin kurucusu Julian Assange ?imldi de ellerinde Irak’la ilgili belgeler oldu?unu söylüyor. Bu belgelerin kayna??n?n ise istihbarat analisti asker Bradley Manning oydu?u dü?ünülüyor.

http://www.milliyet.com.tr

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri