forkredit.com | Îôîğìëåíèå ó÷àñòêà | vivaspb.com | finntalk.com
Hata
  • XML Parsing Error at 1:456. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:446. Error 9: Invalid character

Aktif .

internet_grafikMedya Derne?i, Türkiye'de ya?anan internet sansürü sorununu farkl? boyutlar?yla inceleyen bir raporu kamuoyuna aç?klad?. Yeni bir ileti?im alan? olarak interneti, Türkiye internet hukukunu ve YouTube - Google eri?im sorununu inceleyen raporda konu ile ilgili çe?itli çözüm önerileri de dile getiriliyor.

?ngilizce'ye de çevrilmi? olan raporda interneti tüm dünya vatanda?lar?n?n ortakla?a kulland??? muazzam bir kütüphaneye benzeten Medya Derne?i, 5651 no'lu yasan?n internetin do?as?n?n öngördü?ü özgürlükçü bir yakla??mla yeniden düzenlenmesi ve internet konusunda ihtisasla?m?? uzman mahkemelerin en k?sa zamanda kurulmas? gerekti?ini savunuyor. Raporda ayr?ca, geçti?imiz günlerde tekrar gündeme gelen Google'?n vergi sorunu ile YouTube eri?im yasa??n?n ayr? ayr? ele al?nmas? gereken konular oldu?una, internet sitesi kapatma mekanizmas? yerine ''uyar ve kald?r'' prensibinin uygulanmas? gerekti?ine ve Bas?n ?lan Kurumunda internet gazetecili?inin de temsil edilmesi gerekti?ine vurgu yap?l?yor.

Türkiye'de internet hukukunu düzenleyen 5651 no'lu yasan?n yap?s?, yasaya getirilen ele?tiriler ile YouTube - Google'a eri?imde ya?anan sorunlar?n bütün boyutlar?yla özetlendi?i raporun orjinal metnine Medya Derne?i web sitesinden ula?abilirsiniz.

TÜRK?YE’N?N ?NTERNET SANSÜRÜ SORUNUmedya_dernegi
MEDYA DERNE?? ?NTERNET KOM?TES?


Redaksiyon ve Güncelleme: Dr. Asl? Telli Aydemir

Temmuz 2010

?ÇER?K:
1) YEN? B?R MECRA OLARAK ?NTERNET 4
. Dünyada ve Türkiye’de ?nternet Kullan?m? 4
. Say?larla Dünyada ?nternet 4
. Say?larla Türkiye'de ?nternet 4
. ?nternet Ya?am?m?z?, Dü?ünme Biçimimizi ve Medyay? Nas?l Etkiler? 5
. ?nternet ?çin Özel ve Ba??ms?z Bir Yasa Gereklili?i 6
2) TÜRK?YE ?NTERNET HUKUKU 7
. 5651 no'lu Yasan?n Getirdi?i Düzenlemeler 7
. Yasaya Yönelik Ele?tiriler 8
3) ÖRNEK OLAY : YOUTUBE VE GOOGLE SORUNU 10
. YouTube 10
. YouTube’a Türkiye’den Eri?imin Engellenmesi Sorunu 10
. Google 11
. Google Servislerine Türkiye’den Eri?imin Engellenmesi Sorunu 11
. Google ve Vergi Sorunu 12
4) GÖRÜ?LER VE ÖNER?LER 13
KAYNAKÇA 14

YÖNET?C? ÖZET? :


?nternet dünya üzerindeki bilgisayar a?lar?n?n ve sistemlerinin elektronik olarak birbirine
ba?land??? global bir sistemdir. Milyarlarca insan, internet sayesinde her tür bilgiye s?n?r
tan?madan ula?abilmektedir. ?nternet bu haliyle bütün dünya vatanda?lar?n?n özgürce kulland???
muazzam bir kütüphaneye benzemektedir. ?nternetin merkezi bir yönetimi yoktur; bir ki?i, kurum
veya hükümet taraf?ndan yönlendirilmemektedir. Buna ra?men dünya üzerindeki her devlet kendi
önceliklerine göre internet içeri?ini düzenlemek için çal??malar yapmaktad?r.

Türkiye ?nternet Hukuku

Türkiye'de internet içeri?ini düzenlemek ve denetim alt?na almak için 2007 y?l?nda 5651
no'lu yasa ç?kar?lm??t?r. Ba?lang?çta çocuklar?n zararl? içeriklerden korunmas?n? sa?lamak, intihar,
fuhu? ve uyu?turucu kullan?m?n?n?n özendirilmesini engellemek amac?yla olu?turulan bu
yasa, ilerleyen süreçte toplumun bilgi edinme hakk?n? k?s?tlay?c? uygulamalara yol açm??t?r. Yasalara
uygun olmayan içeri?e eri?im engellenebilmektedir. Eri?im engellemesi için Alan Ad? (Domain
Name) veya IP (Internet Protokolü) bloklama yöntemleri kullan?lmaktad?r.

Örnek Olay: YouTube ve Google ile Ya?anan Sorunlar

YouTube'a Türkiye'den eri?im Mustafa Kemal Atatürk'e hakaret içeren bir videonun payla??lmas?
nedeniyle, 5651 no’lu yasan?n verdi?i yetkilerle, yakla??k 3 y?ld?r engellenmektedir. Engellemenin
devam etmesine ra?men internet kullan?c?lar? çe?itli tekniklere ba?vurarak bu siteye
ula?abilmektedir. Türkiye'de YouTube hala en çok ziyaret edilen ilk 10 internet sitesi aras?ndad?r.
YouTube'un yay?n yapt??? tüm IP'lerin eri?ime engellenmesi, Google'?n ayn? IP aral???ndan yay?n
yapt??? baz? internet sitelerine eri?imi de engellemi?tir. Kamuoyundan gelen tepkiler üzerine resmi
yetkililerin Google'?n Türkiye'de vergi vermemesine vurgu yapmas? ise farkl? alg?lara sebep
olmu?tur. Türk kamuoyunda “Google vergi ödemedi?i için YouTube sitesi eri?ime kapat?ld?” alg?s?
olu?mu?tur. Oysa eri?im engellemesi ve vergi birbirinden farkl? konulard?r. Birisi fikir
özgürlüklerini ilgilendirirken di?eri Maliye Bakanl???’n?n görev alan?na girmektedir.

Görü?ler ve Öneriler

Çok boyutlu bir problemle kar?? kar??ya oldu?umuz bu süreçte sansür uygulamalar?n?n
interneti asla tam olarak denetim alt?na alamayaca?? ortaya ç?kmaktad?r. Toplumlar?n bilgiye
ula?ma özgürlü?ünün elinden al?nmas? temel insan haklar?na ayk?r?d?r. Yap?lan engellemeler ise
teknolojik imkanlar kullan?larak a??labilmektedir. Bu tutars?zl?k yasalar?n toplum nezdindeki
yapt?r?m?n? da zay?flatmaktad?r. Yap?lan sansür uygulamalar? geli?mekte olan demokratik ülke
imaj?na zarar vermektedir. Mahkeme karar?yla yap?lan eri?im engellemelerinin kal?c? bir çözüm
getirmeyece?i aç?kça görülmektedir. ?nterneti düzenleyen 5651 no’lu yasa fikir ve ifade
özgürlüklerini destekleyecek ?ekilde “Avrupa Konseyi Siber Suçlar Sözle?mesi” paralelinde
yeniden düzenlenmelidir. Bu düzenleme fikir özgürlüklerini ve yeti?kinlerin her türlü internet
içeri?ine eri?im hakk?na sayg?y? temel alan ?effaf, kat?l?mc? ve ço?ulcu bir yöntemle yap?lmal?d?r.
?nternet konusunda uzman mahkemeler olu?turulmal?d?r. ?nternet gazetecili?i tan?m?
netle?tirilerek kamu kurum ve kurulu?lar?nda akreditasyonlar? sa?lanmal?d?r. Bas?n ?lan
Kurumunda internet yay?nc?l???n?n temsil edilmesi için gerekli altyap? haz?rlanmal?d?r.

1) YEN? B?R MECRA OLARAK ?NTERNET

Dünyada ve Türkiye’de ?nternet Kullan?m?

Bili?im teknolojisinde son 10 y?lda ya?anan geli?meler, medya araçlar?n?n tümünü
bar?nd?ran ve dünyay? saran a?lar?n oda??nda bulunan internet ileti?imini birçok boyutuyla
etkilemi?tir. iPhone, BlackBerry, VoIP, webTV gibi farkl? i?levlere sahip teknolojik ürünlerin iç
içe geçti?i ve tek bir ürünün birden fazla i?levi yerine getirdi?i bu süreç “teknolojik yak?nsama”
olarak adland?r?lmaktad?r. Henry Jenkins gibi 21. yüzy?l dü?ünürleri taraf?ndan bilginin
demokratikle?mesi olarak da nitelendirilen bu olgu, ayn? zamanda kitlelerin tüketim
al??kanl?klar?n? da kökünden de?i?tirmektedir.
Say?larla Dünyada ?nternet 1-2-3-4-5
- ?nternet kullan?c?lar?n?n say?s? 1.8 milyar? a?m??t?r.
- 733 milyon bilgisayar internet alan ad? sistemine kay?tl?d?r.
- 192 milyon civar?nda alan ad? mevcuttur.
- 130 milyonu a?k?n ki?isel blog vard?r
- ?nternete yüklenmi? videolar?n say?s? yüz milyonlar? a?m??t?r.
- Facebook kullan?c? say?s? 500 milyona, Twitter 105 milyona, LinkedIn ise 50 milyona ula?m??t?r
- Günde 250 milyar e-posta gönderilip al?nmaktad?r, bu y?lda 90 trilyon e-posta anlam?na gelir.
- Twitter’da en çok takip edilen ki?i 5.2 milyon insanla Brittney Spears'd?r.
- ABD Ba?kan? Barack Obama ise 4.5 milyon insan taraf?ndan takip edilmektedir.
- Halen Twitter’da 100 bin, Facebook’ta 500 bin uygulama kullan?lmaktad?r.
- Twitter’da günde yakla??k 55 milyon k?sa mesaj payla??lmaktad?r.
- Ki?isel foto?raflar?n payla??ld??? Flicker’da 4 milyar foto mevcuttur.
- Facebook’a her ay ortalama 2,5 milyar resim yüklenmektedir.
- Her gün 200 milyon Facebook kullan?c?s? Facebook’a ba?lanmaktad?r.
- YouTube üzerinde günde 2 milyar video izlenmektedir.
- ABD online video pazar?n?n %40'tan fazlas? YouTube hakimiyetindedir.
- YouTube’a her dakika ortalama 24 saat uzunlu?unda video yüklenmektedir.
Say?larla Türkiye'de ?nternet 6-7
- Türkiye’de 16 ya? üzerinde 28-30 milyon civar?nda insan internet kullanmaktad?r.
- 3.1 milyon ki?isel bilgisayar mevcuttur.
- Türklere ait, 215 bini Türkiye içinde, 870 bini Türkiye d???nda alan ad? vard?r.
- Türkiye MSN kullan?m?nda ABD ve Brezilya'dan sonra dünya üçüncüsüdür.
- 15-25 ya? aras? gençler günde ortalama 6 saatlerini internette geçirmektedir. Bu zaman?n önemli
bir k?sm? e-posta al??veri?i, haber okuma ve sosyal payla??m sitelerinde harcanmaktad?r.

?nternet Ya?am?m?z?, Dü?ünce Biçimimizi ve Medyay? Nas?l Etkiler?

Günümüzde internet sadece profesyonellerin kulland??? bir araç olmaktan ç?km??, her ya?
grubundan ve her sosyal statüden insan?n gündelik ya?am?na nüfuz etmi?tir. Art?k internetin
sa?lad??? olanaklar kullan?lmadan bankac?l?k, e?itim, sa?l?k, ticaret, e?lence, ileti?im, devlet
bürokrasisi ve haber alma gibi temel hizmetlerin yap?labilmesi mümkün de?ildir. Bu nedenle
interneti sadece bir medya, bir i? yeri veya bir okul olarak dü?ünmek körlerin fili tarifi gibi
sadece bir boyutunu alg?lamak demektir. Modern toplumlarda internet, insan vücudundaki sinir
sistemini olu?turan yap?ya benzemektedir. ?nterneti de?erlendirirken bizlere sundu?u imkanlar?n
tüm boyutlar?n? göz önüne almak gerekmektedir.

2004 y?l?ndan itibaren kullan?lmaya ba?lanan Web 2.0 teknolojisi internet kullan?c?lar?n?n
bu deneyime aktif olarak kat?lmas?n? ve kendi içeriklerini çok daha kolay bir ?ekilde
olu?turmas?n? sa?lam??t?r. Bu teknoloji sayesinde popülerle?en sosyal platformlar her gün yüz
milyonlarca insan taraf?ndan aktif olarak kullan?lmaktad?r. ?nternetin getirdi?i olanaklar bilginin
demokratikle?ip herkes taraf?ndan kolayl?kla payla??lmas?n? sa?lam??t?r. Bu sebepten dolay?
internete eri?im art?k bir vatanda?l?k hakk? olarak kabul edilmektedir. Bilginin s?n?rs?zca
payla??lmas? beraberinde yepyeni felsefik anlay??lar ve ticari modeller ortaya ç?karmaktad?r.
YouTube, Facebook, Twitter, Flicker, MySpace, LinkedIn gibi sosyal a?lar, e?lence ve
arkada?l?k ortam? olman?n yan?s?ra i?birli?i, örgütlenme, pazarlama, da??t?m, ö?renme ve tan?t?m
ortam? haline de gelmi?tir. Fortune 500 firmalar?, uluslararas? kurulu?lar, vak?flar ve üniversiteler
sosyal a?larda yer alarak ve payda?lar?yla bu a?lar üzerinden çift yönlü etkile?im sa?layarak,
birlikte ürün ve politika üretme sürecine girmi?lerdir. Farkl? millet ve kültürden milyonlarca insan
internet sayesinde yepyeni bir global sistem ve ekonomi olu?turulmas?na katk? sa?lamaktad?r.
Türkiye için ?nternet (Bilgi Toplumu) projesi en az AB projesi ve GAP kadar önemlidir.
Ülkenin ekonomisi, e?itimi, kültürü, kamu yönetimi ve demokrasisi internetin sundu?u olanaklar
çerçevesinde yeniden yap?land?rma sürecine girmelidir. Bu anlamda e-devlet projesinin Türkiye
için çok önemli bir at?l?m oldu?unu belirtmek gerekir.

?nternetin getirdi?i imkanlar medyan?n klasik ekonomik modellerini de y?kmaktad?r.
Yayg?nla?an laptop bilgisayarlar, 3G internet ve iPhone, BlackBerry gibi ak?ll? mobil ayg?tlar?n
sundu?u imkanlar gazetelerin i?leyi? ?eklini de?i?ime zorlamaktad?r. Yak?n bir gelecekte iyice
yayg?nla?mas? beklenen iPad ise çok büyük bir dijital devrimin i?aretçisidir.
Gazeteler yay?mlanmadan bir gün önce editörler taraf?ndan ?ekillenir, bas?l?r ve da??t?l?r.
Bu süreç birçok maliyet kalemi ve vakit gerektirir. ?nternet üzerinde yay?mlanan bir gazete ise her
an de?i?ebilir. Bas?l? gazetelerin eski say?lar?na ula?mak için uzun bir ar?iv çal??mas? yapmak
gerekirken internet gazetesinin eski say?lar?na ve ar?ivine internet üzerinden çok k?sa sürede
ula??labilir. Arama motorlar? sayesinde farkl? dillerde birçok alternatif habere eri?mek
mümkündür. Ayr?ca Internet gazetelerinin okur yorumlar?na aç?k olmas? haber hakk?nda daha
h?zl? geri dönü?üm al?nmas?na yard?mc? olmaktad?r. ?nternet kar??m?za yepyeni bir dü?ünme tarz?
ve okuyucu profili ç?karmaktad?r. ?nternet sayesinde art?k herkes kendi kendisinin haber editörü
olmaya ba?lam??t?r.

?nternet ?çin Özel ve Ba??ms?z Bir Yasa Gereklili?i

?nternet teknolojileri çok h?zl? bir geli?im gösterirken, internet faaliyetlerini organize eden
hukuki düzenlemeler bu h?za yeti?ememektedir. Yasa koyucular, yasa ç?karmak için uzun
çal??malara, ara?t?rmalara ve çe?itli hukuki görü?lere ihtiyaç duyarken, internetteki bir yenilik
bazen sadece birkaç saatte milyonlarca kullan?c?ya ula?maktad?r. Günlük olaylardan etkilenerek
yap?lmaya çal???lan hukuki düzenlemeler ise k?sa bir süre sonra geçersiz kalabilmektedir.
?nternet klasik bas?n yay?n faaliyetine benzer özellikler ta??sa da genel özelli?i ile oldukça
farkl?d?r. Herkesin kendisini ifade edebilmesine olanak tan?yan internet, Web 2.0 sosyal
platformlar?n?n da yayg?nla?mas?yla kullan?c?lara birer içerik üreticisi, hatta gazeteci konumu
kazand?rabilmektedir. Bir foto?raf makinesi ya da video kameras?yla birlikte bilgisayar? ve
internete eri?imi olan herkes gazeteci görevi görebilmektedir. Bu nedenle, ?nternet ortam?ndaki
yay?nlar için Radyo ve Televizyon Yasas?, Radyo ve Televizyonlar?n Kurulu? ve Yay?nlar?
Hakk?ndaki Yasa, Bas?n Kanunu hükümlerine ek olarak özerk bir kanuna ihtiyaç vard?r.
?nternette olu?turulan web sayfas? teknik olarak ne tam bir gazete, ne dergi ne de kitapt?r.
Yerli ve yabanc? yay?n kavram? çok subjektiftir. Bu nedenle Bas?n Yay?n Kanunu’nun yaz?l? bas?n
için gerekli k?ld??? bir tak?m zorunluluklara tabi olmas? mümkün de?ildir.
Denetimin ve kontrolün çok zor oldu?u internetle ilgili düzenlemeleri tek bir kanunla
sa?lamak imkans?zd?r. ?nterneti düzenlerken denetim ve kontrolden çok önünü açmak ve ondan
toplumsal yarar sa?lamak ana hedef olmal?d?r. Al?nacak bir tedbirin, fark?nda olmadan geli?menin
önünü t?kamas? mümkündür. Düzenlemenin minimal, teknolojinin ba??ms?z olmas?, düzenleme
ve yürütme sürecinin kat?l?mc? ve saydam olmas?; ayr?ca tüm payda?lar? kapsamas? çok
önemlidir. Kanuni düzenleme yapmak tek ba??na yeterli olmamaktad?r. Bugün internet ile ilgili
ç?kan s?k?nt?lar?n birço?u uygulamadan kaynaklanmaktad?r. ?nternet için özel ihtisas
mahkemelerinde yeti?mi? hakim, savc? ve bilirki?ilerin eksikli?i duyulmaktad?r.

2) TÜRK?YE ?NTERNET HUKUKU

Türkiye ?nternet Hukuku May?s 2007’de Resmi Gazetede yay?nlanarak yürürlü?e giren
5651 No’lu “internet ortam?nda yap?lan yay?nlar?n düzenlenmesi ve bu yay?nlar yoluyla i?lenen
suçlarla mücadele edilmesi hakk?nda kanun” ile düzenlenmektedir. Bu kanunun amac? içerik
sa?lay?c?, yer sa?lay?c? ve toplu kullan?m sa?lay?c?lar?n yükümlülük ve sorumluluklar? ile internet
ortam?nda i?lenen belirli suçlarla içerik, yer ve eri?im sa?lay?c?lar? üzerinden mücadeleye ili?kin
esas ve usulleri düzenlemektir.

5651 no'lu Yasan?n Getirdi?i Düzenlemeler

5651 no’lu yasa internet ortam?nda yap?lan yay?nlar yoluyla i?lenen suçlar? önlemek
amac?yla ç?kar?lm??t?r. Bu suçlar kamuoyu gündemine, özellikle çocuk pornosu vb. içerikli
sitelerin yay?lmaya ba?lamas?yla yerle?mi? ve bu konularla ilgili mevzuat çal??mas?na h?z
verilmi?tir.

Türkiye’deki site eri?imi engellemeleri bu kanunun 8. Maddesinde belirtilen suçlar?n
i?lendi?ine dair yeterli ?üphe sebebi bulunmas?yla gerçekle?tirilmektedir. Bu suçlar temel olarak
ikiye ayr?lmaktad?r:

a) Katalog suçlar olarak ifade edilen internet ortam?nda i?lenen 26/9/2004 tarihli ve 5237
say?l? Türk Ceza Kanununda yer alan 8 çe?it suç;
- ?ntihara yönlendirme (madde 84),
- Çocuklar?n cinsel istismar? (madde 103, birinci f?kra),
- Uyu?turucu veya uyar?c? madde kullan?lmas?n? kolayla?t?rma (madde 190),
- Sa?l?k için tehlikeli madde temini (madde 194),
- Müstehcenlik (madde 226),
- Fuhu? (madde 227),
- Kumar oynanmas? için yer ve imkân sa?lama (madde 228) suçlar?
b) 25/7/1951 tarihli ve 5816 say?l? Atatürk Aleyhine ??lenen Suçlar hakk?nda kanunda yer
alan suçlar.

Bu suçlar? i?ledi?ine kanaat getirilen internet sitesine eri?imin engellenmesi karar?,
soru?turma evresinde hakim, kovu?turma evresinde ise mahkeme taraf?ndan verilir. Mahkemeler
ve T?B (Telekomunikasyon ve ?leti?im Ba?kanl???) yasaya uygun olmayan içeri?e sahip internet
sitelerini kapatabilmekte veya eri?imi engelleyebilmektedir. Eri?im engellenmesi karar? 24 saat
içerisinde uygulanmaktad?r.

Yasaya Yönelik Ele?tiriler

2007 y?l?nda h?zl? bir ?ekilde ç?kar?lm?? olan 5651 no’lu yasa, uygulamalardaki baz?
olumsuzluklar nedeniyle a??r ele?tirilere maruz kalm??t?r. Ba?lang?çta çocuklar?n zararl?
içeriklerden korunmas?, intihar, fuhu? ve uyu?turucunun özendirilmesini engellemek amac?yla
olu?turulan bu yasa giderek toplumun bilgi edinme hakk?n? k?s?tlay?c? uygulamalara yol açm??t?r.
Bu yasaya dayand?r?larak yap?lan baz? yasaklamalar, siyasi sansür uygulamalar?n?
hat?rlatmaktad?r. Bu haliyle 5651 no’lu yasa, internetin yap?s? çok iyi anla??lmadan tasarland???
görüntüsünü vermektedir.

Yasa ile getirilen kurallar zaman zaman internetin özgürlükçü do?as?yla çak??makta ve
çe?itli sorunlar ortaya ç?karmaktad?r. Bunun kamuoyunca en çok bilinen örne?i YouTube’a
eri?imin engellenmesidir. Bu sorunun temelinde 5651 no’lu yasayla ba?lant?l? yönetmeliklerin
uluslararas? hukukta geçersiz olan talepleri yatmaktad?r.

Türkiye'deki yer sa?lay?c?lar?n BTK'ya (Bilgi Teknolojileri ve ?leti?im Kurumu) ba?vurup
kay?t olmas? ve içerik sa?lay?c?lar?n da ileti?im bilgisi ve yer sa?lay?c? bilgilerinin web’de
sergilenmesi istenmektedir. Bu durum internet üzerinde yay?n yapan tüm internet sitesi
sorumlular?n?n Türkiye’de kay?t yapmas? anlam?na gelir ki teknik olarak uygulanabilir de?ildir.
Katalog suçlarda, suça konu olan internet sayfas? yurt d???nda ise T?B'e sorgusuz sualsiz
yasaklama yetkisi verilmektedir. Bu uygulama anayasan?n evrensel hukuku ve A?HM (Avrupa
?nsan Haklar? Mahkemesi) kararlar?n?n temel ilkeleriyle çak??maktad?r. ?nternette yurt d???
kavram?n?n teorik tan?m? ise pratikte kar??l?ks?z kalmaktad?r. Türkiye’deki mevcut anlay??a göre
bir internet sitesinin yurt içinde say?labilmesi için BTK'ya kay?tl? olmas? gerekmektedir.
Katalog d??? suçlar nedeniyle eri?im engelleme taleplerinde ise bazen çeli?kili kararlar
verildi?i görülmektedir. Ceza mahkemelerinden gelen eri?im engelleme kararlar? an?nda kabul
edilip uygulan?rken fikri haklar ve medeni kanunun sa?lad??? haklar?n ihlali durumunda yap?lan
taleplere bazen kar??l?k verilmemektedir. Bunun yan?nda kaç tane web sayfas?n?n fikri haklar
nedeniyle veya medeni kanunla yasakland??? bilinmemektedir.
Eri?imi engelleme kararlar? zaman zaman suçun ki?iselli?i ilkesini gözard? eden ve
kullan?c? aleyhine sorunlar ç?kartan bir uygulama haline gelmektedir. Ufak bir içerik yüzünden
internet sitesinin tamam?n? kapatmak veya eri?imini engellemek çok daha büyük sorunlara sebep
olmaktad?r.

Türkiye'de eri?im engellemesi yap?l?rken “Alan Ad?” (Domain Name) veya “IP” (?nternet
Protokolü) bloklama yöntemleri kullan?lmaktad?r. Alan ad? bir web sitesinin internetteki ad? ve
adresidir. IP ise bilgisayarlar?n birbirlerini tan?mas?n? sa?layan numara sisteminin basitle?tirilmi?
halidir. Suç unsuru bar?nd?rd??? tespit edilen internet sitesinin alan ad? mahkeme taraf?ndan
eri?ime kapat?labilir. IP blokland???nda ise o IP aral???ndan yay?n yapan tüm internet siteleri bu
durumdan etkilenmektedir.

E?er IP’yi bir i?han? adresine, alan ad?n? da içindeki dükkanlardan bir tanesine
benzetirsek, IP bloklamas? tek bir dükkan yerine tüm i? han?n? kapatmak anlam?na gelmektedir.
Günümüz teknolojisinde komple bir yay?n?n engellenmesi yerine sadece suç unsuru
ta??yan içeriklerin bloklanmas? da mümkündür. Buna “nesne temelli engelleme” ad?
verilmektedir. Bununla birlikte, böyle bir sistemin i?leyebilmesi için kurulacak altyap? hem çok
pahal? hem de Internet’i çok yava?latacak bir kontrol mekanizmas? içerdi?inden, eri?im
engelleme ve sansür içeren modeller üzerinde durulmamas? daha do?ru olur.
“Hukuka ayk?r? içerik” ve “zararl? içerik” konusunun halen tam ayr?m?n?n yap?lamad???
günümüzde, internetteki suçlarla mücadele etmek için çok say?da hukuki çal??ma yap?lm??t?r.
Avrupa Birli?i Siber Suçlar Konvansiyonu bu konuyla ilgili net bir çerçeve getirmektedir. Çocuk
pornografisi, nefret suçlar?, terör propagandas?, kumar, fuhu?, organ ticareti, kullan?m haklar? ve
bili?im suçlar? d???ndaki içerikler ifade özgürlü?ü kapsam?nda de?erlendirilmektedir.
5651 no’lu yasaya Avrupa’dan da çok sert ele?tiriler gelmektedir. Avrupa Güvenlik ve
??birli?i Te?kilat?'n?n (AG?T) bas?n özgürlü?ünden sorumlu temsilcisi Miklos Haraszti,
Türkiye'de internet yasas?n?n ifade özgürlü?ü alan?ndaki uluslararas? standartlar ve AG?T'e
verilen taahhütler çerçevesinde de?i?tirilmesi için ça?r?da bulunmu?tur. 8
20-22 Nisan 2010 tarihleri aras?nda Kocaeli-Kartepe’de ikinci defa düzenlenen “?nternet
?çerik Düzenleme” çal??tay?nda 5651 no’lu yasa ve beraberinde getirilen internet eri?im
düzenlemeleri konusundaki sorunlar tart???ld?. Tespit edilen 94 madde üzerinde 3 gün boyunca
çal??an, 40 farkl? kurumdan 65 ki?inin olu?turdu?u sonuç belgesi de “Kartepe Kriterleri” ba?l???
ile yay?nland?. 9

3) ÖRNEK OLAY: GOOGLE VE YOUTUBE SORUNU

YouTube

?çeri?i kullan?c?lar? taraf?ndan olu?turulan bir video payla??m sitesi olan YouTube
2005 y?l?nda üç eski PayPal çal??an? genç taraf?ndan 11.5 Milyon dolarl?k bir yat?r?mla
kurulmu?tur. YouTube’un gördü?ü ilgi projenin çok h?zl? bir ?ekilde büyümesine sebep olmu?
ve 2006 y?l?nda Google Inc. taraf?ndan 1.65 Milyar USD kar??l???nda sat?n al?nm??t?r. ABD’li
?irketin merkezi San Bruno, Kaliforniya’d?r. YouTube’da yay?nlanan içeri?in ço?unlu?u
dünya üzerindeki tekil kullan?c?lar taraf?ndan yüklenmektedir. Buna ek olarak baz?
profesyonel medya ?irketleri de YouTube’la i?birli?i yaparak kendilerine ait içerikleri
payla?maktad?rlar. comScore ?irketinin May?s 2010 tarihli ara?t?rmas?na göre YouTube, ABD
online video payla??m pazar?n?n yakla??k %43’üne sahiptir, May?s ay?nda toplam 14 milyar
video izlenmi?tir, YouTube’a her dakika toplam 24 saatlik yeni video yüklenmektedir ve bu
içeri?in yakla??k 2/3’ü ABD d???ndan sa?lanmaktad?r. Alexa verilerine göre YouTube dünya
üzerinde Google ve Facebook’tan sonra en çok ziyaret edilen 3. internet sitesidir.
YouTube kurulu?undan bu yana gördü?ü ilgi kadar çok çe?itli ele?tiriler de almaktad?r.
?iddet yanl?s?, nefret körükleyici, ayr?mc?l?k içeren ve kullan?m haklar?n?n ihlal edildi?i
videolar?n yay?nlanmas? bu ele?tirilerin temelini olu?turmaktad?r. YouTube bu tip sorunlarla
mücadele edebilmek için içerikte kald?r?lmas? gereken olumsuz bir ?ey varsa ziyaretçiye aç?k
b?rak?lan “?ikayet et” tarz?nda bir simge arac?l??? ile olumsuz içerik hakk?nda i?lem
yapmaktad?r. Ayr?ca YouTube, Birle?mi? Milletler ve Avrupa Birli?i taraf?ndan haz?rlanan
“Bili?im Suçlar?” raporuna göre suç say?lan unsurlar? kabul etmekte ve bu tip videolar?n
yay?nlanmas?na izin vermemektedir. Buna ra?men YouTube, aralar?nda Türkiye’nin de
bulundu?u çe?itli ülkeler taraf?ndan birçok defa sansürlenmi?tir. YouTube’a Çin, ?ran, Libya,
Tunus, Türkmenistan ve Türkiye’den eri?im halen resmi olarak yasakt?r.
YouTube’a Türkiye’den Eri?imin Engellenmesi Sorunu
YouTube’a eri?im, Mustafa Kemal Atatürk’e hakaret içeren videolar nedeniyle ilk defa
?stanbul 1'inci Sulh Ceza Mahkemesi taraf?ndan 2007 y?l?nda engellenmi?tir. Bahsi edilen
videolar?n YouTube taraf?ndan kald?r?lmas?yla eri?ime tekrar izin verilmi?tir. 2008 y?l?nda
benzeri videolar?n tekrar YouTube’a yüklenmesi sonucunda eri?im engellenmesi yinelenmi?
ve YouTube dünya üzerindeki veritaban?ndan bahsi geçen videolar? tamamen kald?rmad???
sürece bu yasa??n süresiz ?ekilde devam edece?i yetkili savc?l?k taraf?ndan duyurulmu?tur.
YouTube’un Türkiye’de resmi muhattab? olmad??? için videolar?n kald?r?lmas? için yap?lan bu
ça?r?lar sonuçsuz kalm??t?r.

Bunun sonucunca Türk Mahkemeleri YouTube hakk?nda bir tedbir karar? vermi?tir.
Videoyu YouTube sitesine koyan ki?iler ve/veya YouTube firmas? hakk?nda uluslararas?
hukuk normlar? içinde bir dava aç?lmam??t?r. Herhangi bir yarg?lama süreci olmad???ndan
geçici olan mahkeme karar? da 2 y?l? a?k?n bir süredir uygulanmaktad?r. Karar Yarg?tay’a da
götürülemedi?inden belirsizlik halen devam etmektedir. Türkiye’de YouTube sitesi ile
ya?anan sorunun muhattab? olarak masaya oturulacak bir temsilcinin bulunmamas? da
sorunun devam etmesinde bir etken olarak gösterilmektedir.

Google

1998 y?l?nda Amerika’n?n Kaliforniya eyaletinde kurulmu? olan Google uluslararas? ve
halka aç?k bir internet aramas? ve reklamc?l?k ?irketidir. Dünya üzerinde 1 milyondan fazla
bilgisayar sunucusu kullanarak tüm internet trafi?ini yönlendirmektedir. Dünya üzerinde bir
gün boyunca 1 milyardan fazla internet arama talebine cevap vermektedir. Google’?n bir
arama motoru olarak gördü?ü ilgi ?irketin çok h?zl? büyümesine ve arama motoru d???nda
online reklamc?l?k, sosyal payla??m a?lar?, e-mail, foto?raf ve VoIP uygulamalar?nda da büyük
yat?r?mlar yapmas?n? sa?lam??t?r. Geçti?imiz y?l piyasaya sürülen Nexus One telefonu ile
iPhone kar??s?ndaki en ciddi rakip olmu?tur. Alexa verilerine göre Google dünyan?n en çok
ziyaret edilen internet sitesidir.

Google bu büyüklü?ü nedeniyle birçok ülkede a??r ele?tirilere maruz kalm??t?r.
Bunlardan en önemlileri bireysel bilgilerin gizlili?i, fikir haklar? ve uluslararas? vergi
avantajlar?ndan yararlanarak, i? yapt??? ülkelerde çok az vergi ödemesi olmu?tur.
Google Servislerine Türkiye’den Eri?imin Engellenmesi Sorunu
YouTube’un Türkiye’de kulland??? 44 IP’nin bir ço?u Google’a aittir. 2006 y?l?nda
ba?layan eri?im engellemesi sonras? Google kendisine ait baz? IP’leri YouTube’a tahsis ederek
YouTube’u Türkiye’de tekrar eri?ime açmaya çal??t?. BTK bu duruma müdahele ederek
YouTube’a tahsis edilen IP’leri de yasak kapsam?na ald?. Bu müdahele sonucunda Google’?n
Translate, Maps, Docs, Code ve Analytics gibi baz? servisleri çal??amaz hale geldi. Bu da
kamuoyunda Google’?n yasakland??? alg?s?n? olu?turdu.

BTK yapt??? bas?n aç?klamas?yla, hakk?nda eri?im engelleme tedbiri uygulanmam??
Google’?n hizmetlerinin eri?imlerinin engellendi?i yönünde yap?lan haberlerin gerçe?i
yans?tmad???n? belirtti. Sorunun http://www.youtube.com’a eri?im amac?yla kullan?lan ve
engelleme tedbiri kapsam?nda IP adreslerinin güncellenmesinden ve bu IP adreslerinin
arkas?nda farkl? ?irketlere ait alan ad? veya çe?itli hizmetlerin bar?nd?r?lmas? oldu?una vurgu
yapt?.

Google ise bu konuyla ilgili, “Google'?n servislerine Türkiye'den eri?imde ya?anan
s?k?nt?lar?n, sürmekte olan YouTube eri?im yasa??yla ba?lant?l? oldu?u belirlenmi?tir”
?eklinde bir aç?klama yapt?.

Google servislerine Türkiye’den eri?iminin engellenmesi sorunun temelinde 5651
no’lu yasa ile YouTube’a eri?imin yasaklanmas? vard?r. Baz? iddialara göre Google Türkiye’yi
yasakç? ilan ettirmek için IP de?i?ikli?ini yap?p tekrar dikkatleri üzerine çekmek istemi?tir. Bu
nedenle Google sadece reklam geliri sa?lamad??? ücretsiz hizmetleri yasakl? IP band?na
çekmi?tir; bu iddiaya göre sorun tamam?yla ekonomiktir.

Bu geli?meler sonras?nda resmi yetkililerin Google’?n Türkiye’de vergisini vermeyen
bir ?irket oldu?u yönünde aç?klamalar yapmas?, YouTube vergisini vermedi?i için eri?imi
engelleniyor gibi bir anlam ç?kar?lmas?na neden olmu?tur. Oysa eri?im engellemesi ve vergi
sorunu birbirinden ba??ms?z iki ayr? konudur. Eri?im engellemesi fikir özgürlüklerini, vergi
konusu ise Maliye'yi ilgilendirmektedir.

Google ve Vergi Sorunu

?nternet mecras?nda en önemli sorunlardan biri vergi meselesidir. ?nternetin
uluslararas? yap?s?, say?sal ürünlerin gümrükleri kolayca a?mas? probleminin iyice karma??k
hale gelmesine neden olmaktad?r.
Google’?n vergi meselesi sadece Türkiye’de de?il özellikle Avrupa ülkelerinde olmak
üzere dünyan?n birçok ülkesinde uzun zamand?r tart???lmaktad?r. Bu sorunun temelinde ise
Google’?n verdi?i hizmetler kar??l???nda ?rlanda’dan fatura kesmesi ve hizmet verdi?i
ülkelerde daha az vergi vermesi yatmaktad?r.
?rlanda di?er Avrupa ülkelerinden daha cazip vergilendirme yapt??? için Google
faturalar?n? bu ülke üzerinden yapmaktad?r. ?rlanda bili?im alan?nda sundu?u dü?ük vergiler
ve di?er kolayl?klar nedeniyle ayn? zamanda uluslararas? birçok bili?im firmas?n?n üretim,
paketleme ve da??t?m merkezi haline gelmi?tir. ?rlanda’n?n vergi oran? %12,5’tir, Avrupa’n?n
di?er ülkelerinde ise bu oran %30’u bulmaktad?r. Fakat Google ?rlanda’n?n sahibinin de vergi
cenneti olarak bilinen Bermuda’da kurulmu? olan bir ba?ka Google ?irketi olmas? da soru
i?aretlerini artt?rmaktad?r.

?ngiltere13, ?spanya14 ve Fransa15 gibi baz? Avrupal? ülkeler Google’?n verdi?i dü?ük
vergileri büyük ele?tiri konusu yapm??lard?r. Bu ülkeler çe?itli yasal yapt?r?mlar haz?rlayarak
alternatif vergilendirme çal??malar? yürütmektedirler.
Çin Halk Cumhuriyeti ise 2010 y?l? ba??nda politik ve ekonomik nedenlerle Google’?
sansürlemi?tir. Google buna tepki olarak Çin ofisini kapat?p buradaki servislerini Çin
kanunlar?na tabi olmayan Hong Kong’a yönlendirmi?tir.


4) GÖRÜ?LER VE ÖNER?LER

?nternet tüm dünya vatanda?lar?n?n ortak alan?d?r. Merkezi bir hükümeti ve idare sistemi
yoktur. ?fade özgürlüklerine yönelik yasak ve kurallar bu alanda geçersiz kalmaktad?r. Tüm yasal
düzenlemelerde bu gerçek asla gözard? edilmemelidir. Demokrasiye ve bili?im teknolojilerinin
önemine inanan bir sosyal devletin birinci önceli?i sansürsüz, ucuz interneti tüm vatanda?lar?na
ula?t?racak çözümler olu?turmak olmal?d?r. Bu ba?lamda bizim önerilerimiz;
· ?nternet konusunda ihtisasla?m?? uzman mahkemeler kurulmal?d?r. Yarg?da internet
konusunda uzmanla?maya önem verilmeli, bilirki?ilik müessesesi daha i?levsel hale getirilmelidir.
· ?nternette fikir ve dü?üncelerin yay?lmas?nda büyük rol oynayan siteler (bloglar, forumlar,
video siteleri, sosyal a?lar vb.) çok seslili?in ve demokrasinin bir parças? olarak kabul edilmelidir.
?iddete ve kriminal suçlara te?vik etmeyen fikirler ifade özgürlü?ü kapsam?nda
de?erlendirilmelidir. ?nternet’in kötüye kullan?larak, bireysel hak ve özgürlüklere zarar verdi?i
durumlarda uygulanacak yapt?r?mlar ise kullan?c?lar?n temel hak ve özgürlüklerini olumsuz yönde
etkilememelidir.
· ?nternette hukuka ayk?r? içeriklerin önlenmesi ve fikri hak ihlallerinin engellenmesi için
“Uyar ve Kald?r” (Notice and Take-Down) prensibi en uygun çözüm olarak gözükmektedir. Bu
konudaki haks?zl?klar?n giderilmesi için öz denetim uygulamalar?na ve sivil inisiyatiflere destek
verilmelidir.
· ?nternette suçla mücadelede sansürün etkisiz bir yöntem oldu?u anla??lmal?d?r. Eri?im
engelleme kararlar?, orant?l?l?k ve ölçülülük ilkeleri gözetilerek ancak ve ancak son çare olarak ve
geçici bir koruma tedbiri olarak görülmelidir. Fakat tümden internet sitesi kapatma
mekanizmas?na ba?vurulmamal?d?r.
· K?sa vadede YouTube sorununun çözülmesi için ilgili yönetmeli?in de?i?tirilip, uygunsuz
içeri?in YouTube Türkiye versiyonundan kald?r?lm?? olmas? yeterli olmal?d?r. Global versiyona
müdahele etmek internetin do?as?na ve uluslararas? hukuka ayk?r?d?r.
· ?nternetin uluslararas? karakteri göz önüne al?narak suçla mücadelede di?er ülkelerle i?
birli?ine gidilmeli, 5651 say?l? yasada öngörülen katalog suçlar?n kapsam? yeniden
de?erlendirilmelidir. Organ ticareti ve kimlik h?rs?zl???n? önleyici yeni düzenlemeler yap?lmal?d?r.
“Avrupa Konseyi Siber Suçlar Sözle?mesi”nin imzalanmas? bu anlamda çok önemli bir ad?md?r.
· Çocuklar? internetteki zararl? içeriklerden korumak amac?yla, uzmanlar taraf?ndan içerik
s?n?fland?rmas? yap?lmal? ve aileler ücretsiz çocuk filtresi kullanmalar? yönünde özendirilmelidir.
· ?nternet gazetecili?i tan?m? netle?tirilerek kamu kurum ve kurulu?lar?nda internet
gazetecilerinin akreditasyonlar? sa?lanmal?d?r. ?nternet gazetecileri bas?na tan?nan hak ve
özgürlüklerden tamamen yararlanabilmelidir. Bas?n ?lan Kurumunda internet yay?nc?l???n?n da
temsil edilmesi için gereken çal??malar yap?lmal?d?r.

KAYNAKÇA :
1 ''Internet Usage and World Population Statistics” Miniwatts Marketing Group,
www.internetworldstats.com (Aral?k 31 2009)
2 ''The Biggest Shift Since The Industrial Revolution'' en.gauge media,
http://engaugemedia.com/the-numbers-dont-lie/ (Haziran, 2010)
3 Facebook.com Resmi ?statistikleri,
http://blog.facebook.com/blog.php?post=409753352130 (Temmuz, 2010)
4 Twitter Counter, Twitter ?statatistikleri,
http://twittercounter.com/ (Temmuz, 2010)
5 LinkedIn Blogu,
http://blog.linkedin.com/2009/10/14/linkedin-50-million-professionals-worldwide/
(Ekim, 2009)
6 comScore Türkiye ?nternet Kullan?c?lar? Ara?t?rmas?,
http://www.comscore.com/ (2010)
7 Civicweb Projesi Raporlar?,
www.civicweb.eu
8 AG?T Bas?n Aç?klamas?,
http://www.osce.org/item/42372.html (Ocak, 2010)
9 5651 Çal??tay? Kartepe Kriterleri Sonuç Bildirgesi,
http://5651calistay.org/2010/04/22/kartepe-kriterleri-yayinlandi/ (Nisan, 2010)
10 BTK Bas?n Aç?klamas?,
http://www.tib.gov.tr/dokuman/bb_04062010.pdf (4 Haziran 2010)
11 Tezgel, Hasan. “Google bize ne dedi?”,
http://www.haber7.com/haber/20100614/Googlein-son-oyununu-bu-yazi-anlatiyor.php
(14 Haziran 2010)
12 Lee, Julian. ''The Tax Moves That Makes Google Rich'' The Sydney Herald,
http://www.smh.com.au/news/technology/biztech/net-profits-the-tax-move-that-makes-googlerich/
2009/05/27/1243456658563.html (28 May?s 2009)
13 ''Google avoids £100m UK tax'' The Sunday Times,
http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article6122329.ece (19 Nisan 2009)
14 '''Spain proposes “Google tax” to pay for infrastructure'' The Reader.es,
http://www.thereader.es/en/local-business-a-finance/2166-spain-proposes-google-tax-to-payfor-
infrastructure.html (25 ?ubat 2010)
15 ''France eyes 'Google tax' on Internet ads'' The Independent,
http://www.independent.co.uk/news/media/france-eyes-google-tax-on-internet-ads-
1861589.html (8 Ocak 2010)

DKM AR??V?N? GOOGLE'DA ARAYIN

DKM'N?N 1998-2001 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2001-2003 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

DKM'N?N 2003-2009 ARASINDAK? AR??V? ?Ç?N TIKLAYIN

Untranslated Strings Designer

Hiçbiri