Dr. TUBA KARAHÄ°SAR 

Hayvan Çiftliği kitabı, Koca Major'un kusursuz bir toplum oluşturma niyetini çiftlikteki diğer hayvanlara aktarmasıyla başlıyor. Onun söylediklerini en iyi anlayanlar hayvanlar arasında en akılllı sayılan domuzlar.

Napolyon ve Snowball birbirine rakip ve önder olmak isteyen iki domuz. Yapılan toplantıda insanlara karşı (çiftlik sahibine) isyan çıkarmaya karar veriyorlar.

Toplantıda insanlar için "Onlar ölmeyecek kadar yiyecek verir, üst tarafını kendine saklarlar" saptamasında bulunuyorlar.

Endüstri Devriminin ilk zamanlarında da insanlar saatlerce karın tokluğuna çalıştırılmıştır. "İşçi yatağı soğumaz" deyimi buradan çıkmıştır. "Öteki" kavramını da burada kullanabilirim. Sermaye sahipleri için proletarya, ötekidir.

Proletarya da çiftliktekiler gibi karın tokluğuna çalışır ve artı değeri işveren alır.

Majorun ölümünden sonra isyan etmişler ve 7 maddeli bir anayasa çıkarmışlardır. Buna göre bütün hayvanlar eşittir, insanlar gibi yatakta yatmaz, içki içmez vs..

Proletarya diktatörlüğü de bunu öngörmüştür. Buna göre sermaye ve mülkiyet giderek tek elde toplanacak ve toplumun geri kalan kısmı işçi olacak. İşçiler ve köylülerin önderliÄŸinde (Marx'da sadece işçiler) de bir devrim yapılacak ancak sınıfsız, eÅŸit toplum olması gerektiÄŸi sebebiyle işçi sınıfı kendini çekecek ve eÅŸit bir toplum oluÅŸacaktı.  

Ancak iktidarı her eline geçiren bunu unutup iktidarın nimetlerini kendine yontar. Örneğin Mussolini de İtalyan Sosyalist Partisinden girmişti ama diktatör oldu.

Çiftlikte çıkan isyandan sonra ilk zamanlarda her şey yolundaydı. Domuzların sağılan sütleri ve elmaları almalarına kadar. Onları "biz fikir işçisiyiz, yememiz lazım" diyerek kandırmaya başladılar. Süreç arpa ekip içki içmeye, toplantılara diğer hayvanları almayı sadece alınan kararları bildirmeye, komşu çiftliklerle alışverişe Bay Jones'in evine yerleşmeye ve giderek insanlaşmaya ve en sonunda da domuzların iki ayaklarının üzerinde durmasına kadar sürüyor.

Bütün hayvanizm ilkeleri çiğneniyor. Bir saplantıları var o da "Jones geri gelir" saplantısı. Boxer bir şeylerin ters gittiğini fark ediyor ama onun gibi diğerleri de "Napeloen daima haklıdır" diyerek bir anlamda aklını Napelon'a sevkediyor. Çok çalışkan olan Boxer kötü beslenme ve aşırı çalışmaktan ölüyor. Emekliliğini geçireceği huzurlu bir ortam hayal ederken kesiliyor.

Bir takım ritüelleri var; marşları ve bayrakları. İngiltere Hayvanları marşının yerini Minimüs'ün yazdığı bir marş alıyor. Akılları marşın tümünü ezberlemeye yetmediği için "dört ayak iyi, iki ayak kötü" diyen iktidarın borazanları koyunlar, kitabın sonunda "dört ayak iyi iki ayak daha iyi" demeye başlıyorlar. Sadece kendilerini söyleneni yapıyorlar.

Napolyon yeni doğan domuzları ve köpekleri diğerlerinden ayırıyor ve kendine adeta bir muhafız birliği kuruyor. Merkezin iç ve dış düşmanlarına karşı koyabilmek için elinin altında kendisine sıkı bir biçimde bağlı bir kadro bulundurmaya çalışıyor.

Bir diğer nokta da çiftlikteki hayvanlar giderek yaşlanıyorlar ve yeni doğanların çoğu "isyan" sözcüğünden habersiz yetişiyorlardı.

Yel değirmeni yapmanın amacı hayvanları kışın daha sıcak bir ortamda yaşatabilmekti ve fikir aslında Snowball'dan çıkmıştı. Ancak Napolyon'un tek adam olma isteğiyle Snowball ortak düşman ilan edildi. Her ne kötülük gelirse bu Snowball'un işidir diyorlardı.

Buradan da şöyle bir sonuç çıkarabilirim: Toplumda insanları bir arada tutmanın kolay yollarından biri ortak düşman belirlemektir. Bu özellikle insanların çok çaba sarf edip, gereken özveriyi gösterdikleri halde gerçekleşemeyen bir şeyse eğer (yıkılsa da yel değirmenini yapmaktan vazgeçmiyorlar özellikle Boxer) daha da önem kazanır. Hatta bunu mitleştirebilirler. Bir başka benzer gördüğüm nokta da Troçki ve Stalin arasındaki çekişme ile Napolyon ve Snowball arasındaki olanlar. Lenin'in sağ kolu olarak bilinen Troçki, Stalin döneminde karşı devrimci olduğu gerekçesiyle sürgün edilmişti ve Lenin ölünce de Stalin ile giriştiği iktidar mücadelesini kaybetmişti. Snowball da uzaklaştırılıyor.

Kitap en sonunda başladığı yere dönmüştür. İktidarı eline geçiren diktatörleşmiştir. (Napolyon). Kitabın başında yapılan toplantıda şöyle denir: " insanlarla hayvanlar arasında müşterek menfaatler bulunduğunu birinin refahının ötekilerin de refahı olduğunu söyleyenlere inanmayınız". Ancak domuzlar insanlaşır ve kitabın sonlarına doğru insanlarla domuzlar arasında yapılan toplantıda insanlar domuzlara "sizler alt sınıf hayvanlarınızla uğraşırken bizim de alt sınıflarımız yok mu?" diyerek sınıfsız, eşit toplumun kitapta gerçekleşmediğini ve yine en başa dönüldüğünü gösterir.

Dr. Tuba Karahisar

Ä°stanbul GeliÅŸim Ãœniversitesi

Follow @dkmedya